Mơ về những thảm xanh

Cần thêm những thảm xanh

Trong những ngày nắng nóng ở đô thị với nền nhiệt lên tới 40oC, rất dễ bắt gặp những dòng xe chen nhau tránh nóng dưới bóng râm khi chờ đèn tín hiệu giao thông, thay vì dừng trước vạch chờ. Đáng nói, dù hành vi này được lực lượng chức năng khuyến cáo gây mất an toàn giao thông và có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, nhiều chủ phương tiện vẫn vi phạm chỉ vì... nắng nóng.

Mỗi chiều cuối tuần, vợ chồng anh Võ Hoàng Bảo (phường Thanh Khê) lại đưa con trai 5 tuổi lên bán đảo Sơn Trà để dạo mát. Anh chia sẻ: “Thời tiết nóng nực nhưng không thể cứ ngồi cả ngày bên quạt máy hay điều hòa. Hai vợ chồng tôi chủ động cho con ra ngoài vui chơi để con gần gũi thiên nhiên hơn”.

Trước đây, gia đình anh Bảo thường đi bộ ở Công viên 29 tháng 3 cho đến khi nơi này đi vào nâng cấp, cải tạo. Theo anh Bảo, công viên này là nơi rộng rãi, nhiều cây xanh, cảnh quan đẹp nhất và quen thuộc với người Đà Nẵng. Trong khi những công viên khác, dù được đầu tư nhưng vẫn thiếu đi ít nhiều bóng mát.

Ông Lê Tùng Lâm, Trưởng ban Đô thị HĐND thành phố nhìn nhận, Đà Nẵng có nhiều công viên cấp thành phố, ven biển, ven sông cùng với đó là các vườn dạo, hồ điều hòa, quảng trường; thành phố có quỹ đất cây xanh tương đối lớn, nhiều dự án đã và đang được đầu tư. Tuy nhiên hệ thống này nói chung còn phân tán, thiếu sự liên kết; thiếu tiện ích, thiết bị; thiếu bóng mát...

Thực trạng trên đặt ra bài toán phát triển không gian xanh, trong bối cảnh đô thị Đà Nẵng không còn giới hạn trong bán kính áng chừng 10-30km quanh sông Hàn mà đã mở rộng về phía nam với những vùng như Hội An hay Tam Kỳ.

Ưu tiên quỹ đất cho không gian xanh

Thành phố đang trong quá trình xây dựng Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075 và triển khai Đồ án điều chỉnh Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (được phê duyệt vào cuối tháng 2/2026). Từ đây, nhiều ý kiến kỳ vọng vào sự ưu tiên quỹ đất cho cây xanh và công viên trong quy hoạch.

Trung tâm Đà Nẵng hiện còn 392 lô đất công lớn với tổng diện tích hơn 3,4 triệu m²2 chưa đấu giá. Đây là những số liệu do đại biểu Vũ Quang Hùng - Trưởng ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng nêu ra tại Kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố khóa X hồi tháng 12/2025.

Trong đề xuất, ông Hùng nhìn nhận đây là nguồn lực rất đáng kể góp phần tái thiết đô thị. Theo ông, Đà Nẵng có thể áp dụng nhiều giải pháp để vừa có “khoảng thở” cho dân cư, vừa giải quyết thiếu hụt giao thông tĩnh, lại có nguồn lực duy trì cảnh quan, hướng đến mục tiêu trước mắt 6m2² cây xanh/người, tiến tới 10m²2/người.

Ở đó, mỗi khu đất công đều đóng góp một phần diện tích xanh, cộng với công viên ven sông - ven biển và các “pocket park” trong khu dân cư. Không gian xanh không làm giảm giá trị đất, trái lại nâng tầm giá trị những khu đất còn lại, củng cố hình ảnh quốc tế của thành phố.

Ông Lê Tùng Lâm cho rằng, trong giai đoạn tới, Đà Nẵng cần chuyển tư duy đầu tư từng công viên sang quy hoạch, thiết kế và quản trị một hệ sinh thái không gian công cộng thống nhất. Hệ thống công viên nên được tổ chức theo 6 cấp gồm công viên vùng gắn với Sơn Trà, Hải Vân, Bà Nà và các hành lang sinh thái; công viên cấp thành phố; công viên cấp phường; công viên khu dân cư; vườn dạo, vườn hoa và quảng trường nhỏ cùng với hệ thống “pocket park” tận dụng các quỹ đất xen cài.

Các cấp công viên này phải được kết nối bằng hành lang xanh, tuyến đi bộ, đường xe đạp, không gian ven sông, ven biển, hồ điều hòa và các tuyến phố thân thiện với người đi bộ để hình thành một mạng lưới hạ tầng xanh thống nhất trên toàn thành phố.

Ông Lâm liên hệ câu chuyện không gian xanh của Đà Nẵng từ kinh nghiệm quốc tế, như mô hình “City in the garden” của Singapore, công viên chống ngập của Copenhagen (Đan Mạch); phục hồi sông suối và hình thành không gian công cộng gắn với mặt nước của Seoul (Hàn Quốc); hệ thống công viên nhiều cấp tại New York (Mỹ) hay mô hình Superblock - giảm không gian xe cơ giới, tăng không gian cho người đi bộ cùng cây xanh tại Barcelona (Tây Ban Nha).

Theo Sở Xây dựng, với không gian khuôn viên công viên, cây xanh đô thị, các đô thị cũ trước sáp nhập (Đà Nẵng, Tam Kỳ, Hội An…) đều đã định hướng quy mô công viên, cây xanh thỏa mãn yêu cầu về tiêu chuẩn: Đà Nẵng (cũ) quy hoạch khoảng 9,2m2 cây xanh/đầu người; Tam Kỳ quy hoạch 11m2/đầu người; Hội An quy hoạch 9,3m2/đầu người. Với các nguồn lực đất công thành phố đang sở hữu, cần xem xét sử dụng phát triển các không gian cây xanh, để tăng chỉ số, hiện trạng theo tiêu chuẩn.

Mới đây, Sở Xây dựng đề xuất đầu tư 9 công viên cây xanh trọng điểm tại khu vực đô thị với tổng kinh phí dự kiến khoảng 1.882 tỷ đồng, nhằm bổ sung không gian xanh cho cộng đồng, tạo cảnh quan xanh - sạch - đẹp và vệ sinh môi trường, góp phần hoàn thành chỉ tiêu cây xanh đô thị đến năm 2030.

XUÂN SƠN