Tầng trên SpaceX Falcon 9 sắp va vào Mặt Trăng: dữ liệu kỹ thuật và khả năng quan sát

Tầng trên của tên lửa SpaceX Falcon 9 dự kiến va vào Mặt Trăng ngày 5/8/2026, sau khi còn lại trên quỹ đạo quanh vệ tinh tự nhiên này từ một nhiệm vụ phóng năm 2025. Vật thể dài khoảng 12 m, rộng 4 m và có khối lượng khoảng 4.000 kg, được ước tính tiếp cận bề mặt với tốc độ khoảng 8.700 km/h.

Theo các ước tính khoa học được bài gốc dẫn từ arXiv, va chạm có thể tạo một hố rộng 30 m, sâu 5 m và hất vật chất văng ra trên bề mặt Mặt Trăng. Sự kiện này có thể được các nhà thiên văn theo dõi để nghiên cứu tác động của vật thể nhân tạo lên bề mặt vệ tinh.

Vì sao tầng trên Falcon 9 vẫn ở gần Mặt Trăng?

Ngày 15/1/2025, SpaceX phóng hai tàu đổ bộ Mặt Trăng trong một nhiệm vụ được bài gốc mô tả là thành công. Sau khi hoàn tất phần việc của mình, tầng trên Falcon 9 không trở về Trái Đất mà tiếp tục tồn tại trong không gian, trên quỹ đạo quanh Mặt Trăng.

Chi tiết này cho thấy sự khác biệt giữa phần tên lửa thực hiện nhiệm vụ đưa tải trọng đi xa và các thiết bị hạ cánh. Tầng trên đã hoàn thành vai trò đẩy tàu đổ bộ tới quỹ đạo cần thiết, nhưng trở thành một vật thể bay tự do sau đó. Quỹ đạo của nó cuối cùng dẫn đến va chạm với Mặt Trăng.

Những con số quyết định quy mô vụ va chạm

Quy mô của sự kiện được chi phối bởi khối lượng và tốc độ của tầng tên lửa khi tiếp xúc bề mặt. Với khối lượng khoảng 4.000 kg và tốc độ khoảng 8.700 km/h, vật thể được dự báo để lại một hố va chạm có đường kính khoảng 30 m.

Con số 30 m và 5 m là ước tính, không phải kích thước đã được xác nhận. Hình dạng thực tế của hố cùng phạm vi vật chất văng ra chỉ có thể được đánh giá sau khi có dữ liệu quan sát.

Khả năng quan sát từ Trái Đất có nhiều điều kiện

Người quan sát từ Trái Đất có thể thử tìm tia lóe sinh ra khi va chạm, nhưng việc này phụ thuộc vào điều kiện thuận lợi. Bài gốc lưu ý cần bầu trời quang đãng, khu vực ít ô nhiễm ánh sáng và kính thiên văn.

Tuy nhiên, khả năng nhìn thấy không đồng nghĩa mọi khu vực đều quan sát được. Góc nhìn, điều kiện thời tiết và mức độ sáng của bầu trời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc phát hiện tín hiệu ngắn từ vụ va chạm.

Dữ liệu từ quỹ đạo có thể quan trọng hơn quan sát mặt đất

Các nhà thiên văn dự kiến quan sát hiện tượng để nghiên cứu hậu quả của va chạm. Korea Pathfinder Lunar Orbiter cũng có thể theo dõi sự kiện bằng các thiết bị trên tàu, theo thông tin trong bài gốc.

Quan sát từ quỹ đạo có lợi thế là ở gần bề mặt Mặt Trăng hơn và không chịu ảnh hưởng của khí quyển hay ô nhiễm ánh sáng Trái Đất. Nếu có dữ liệu phù hợp, vụ va chạm của tầng trên Falcon 9 sẽ là một cơ hội ghi nhận rõ hơn cách vật thể nhân tạo tác động lên địa hình Mặt Trăng.

Nhìn chung, đây là một sự kiện có thời điểm và thông số dự kiến cụ thể, nhưng các kết quả như kích thước hố thực tế, lượng vật chất bị hất văng và mức độ quan sát được vẫn cần chờ xác nhận từ dữ liệu sau va chạm.

PHỐ HỘI