Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị khai quật khẩn cấp di vật tàu cổ ven biển Hội An Tây

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trước đó Bộ đã có Công văn số 6258/BVHTTDL-DSVH ngày 19/11/2025 gửi UBND thành phố Đà Nẵng liên quan đến việc phát hiện và xử lý tàu cổ tại khu vực này. Mới đây, trên cơ sở báo cáo của Sở, Bộ tiếp tục xem xét những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các thủ tục khai quật khảo cổ theo quy định của Luật Di sản văn hóa và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, một trong những điều kiện để lập dự án khai quật khảo cổ là địa điểm khai quật phải nằm trong quy hoạch khảo cổ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tuy nhiên, sau khi tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng sáp nhập, thành phố mới chưa hoàn thành quy hoạch khảo cổ tổng thể để cập nhật vị trí phát hiện tàu cổ. Điều này khiến việc lập dự án khai quật theo quy định hiện hành gặp nhiều vướng mắc, trong khi di vật đang đứng trước nguy cơ xuống cấp nhanh chóng.

Báo cáo cũng cho biết khu vực phát hiện tàu cổ thường xuyên chịu tác động trực tiếp của sóng biển, thủy triều và điều kiện thời tiết bất lợi. Di vật liên tục bị bồi lấp rồi lại xuất lộ, làm mất môi trường yếm khí vốn giúp bảo quản các cấu kiện gỗ dưới nước. Việc thay đổi trạng thái ướt - khô liên tục khiến gỗ bị nứt, mục, tạo điều kiện cho nấm mốc và vi sinh vật phát triển, đẩy nhanh quá trình phân hủy. Thực tế đã có hai cấu kiện của tàu bị sóng đánh tách rời và phải được thu gom để bảo quản.

Bên cạnh yếu tố tự nhiên, di vật còn chịu áp lực từ hoạt động của con người. Vị trí tàu cổ nằm tại bãi biển công cộng, phía sau khu nghỉ dưỡng du lịch nên việc bảo tồn nguyên trạng tại chỗ không khả thi. Đồng thời, khu vực này cũng nằm trong phạm vi triển khai dự án kè chống xói lở bảo vệ bờ biển Cửa Đại. Nếu không được khai quật kịp thời, di vật có nguy cơ bị xâm hại trong quá trình thi công công trình.

Trên cơ sở đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu UBND thành phố cho phép phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiến hành khai quật khảo cổ khẩn cấp theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa và các quy định liên quan. Đồng thời, Bộ lưu ý cần nghiên cứu phương án di dời và bảo quản hiện vật sau khai quật nhằm bảo đảm tính khả thi, phục vụ công tác gìn giữ lâu dài.

Bộ cũng yêu cầu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng tiếp tục phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường bảo đảm an ninh, trật tự tại khu vực phát hiện tàu cổ; ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi xâm hại di vật và cổ vật. Song song đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức, chấp hành các quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024 trong việc bảo vệ di sản tại khu vực phát hiện tàu cổ.

L. QUÂN