Chung tay kiểm soát bệnh không lây nhiễm

Nguy cơ với người cao tuổi

Theo lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố, khác với nhiều bệnh cấp tính, bệnh không lây nhiễm thường có diễn biến kéo dài, đòi hỏi người bệnh phải theo dõi và điều trị lâu dài. Nếu bệnh không được phát hiện kịp thời và quản lý hiệu quả, nguy cơ biến chứng có thể gia tăng, ảnh hưởng đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống.

ThS. Bùi Thị Long Cảnh, Trưởng khoa Phòng chống bệnh không lây nhiễm (CDC Đà Nẵng) cho biết, ngành y tế thành phố đang quản lý, theo dõi 268.078 trường hợp mắc bệnh không lây nhiễm, trong đó 183.442 trường hợp tăng huyết áp (chiếm 68,43%), 60.936 bệnh nhân đái tháo đường (chiếm 22,73%); 9.306 người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản (chiếm 3,47%)...

“Hiện tượng một người dân mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính ngày càng trở nên phổ biến tại cộng đồng. Các yếu tố nguy cơ hành vi tập trung rõ rệt ở nhóm người cao tuổi, nam giới, người thừa cân/béo phì, người có thói quen hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít vận động thể lực và có chế độ ăn hằng ngày thiếu rau xanh...

Đáng chú ý, tỷ lệ tăng huyết áp chiếm tới gần 68% tổng gánh nặng, cho thấy đây là mặt bệnh phổ biến nhất, đòi hỏi nguồn cung ứng và điều phối thuốc bảo hiểm y tế cực kỳ lớn tại cơ sở. Trong khi đó, tỷ lệ đái tháo đường phát hiện được là 2% vẫn được dự báo thấp hơn thực tế dịch tễ ngoài cộng đồng do tỷ lệ bỏ sót bệnh trong dân cư chưa đi khám tầm soát còn cao”, ThS. Bùi Thị Long Cảnh thông tin.

Gánh nặng của bệnh không lây nhiễm không chỉ nằm ở số người mắc bệnh mà còn kéo theo nhiều năm điều trị, biến chứng, giảm chất lượng cuộc sống và tạo áp lực lên gia đình, hệ thống y tế và nền kinh tế. Vì vậy, việc tăng cường các hoạt động dự phòng, phát hiện sớm, quản lý điều trị liên tục tại y tế cơ sở, đồng thời nâng cao chất lượng giám sát và quản lý dữ liệu bệnh không lây nhiễm là yêu cầu cần thiết nhằm giảm tỷ lệ mắc, biến chứng và tử vong do các bệnh không lây nhiễm trên địa bàn thành phố.

Tăng cường sàng lọc chủ động tại cộng đồng

BSCKII. Nguyễn Đại Vĩnh, Giám đốc CDC Đà Nẵng cho biết, thực hiện các kế hoạch của UBND thành phố và Sở Y tế, CDC thành phố tập trung tổ chức các đợt khám sàng lọc miễn phí cho những trường hợp có yếu tố nguy cơ cao mắc bệnh mạn tính và các đối tượng khó tiếp cận dịch vụ y tế như người dân khu vực miền núi… Đồng thời kêu gọi các nhà tài trợ hỗ trợ về vật tư y tế để tiếp nhận và phân bổ cho các trạm y tế; hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật để các trạm y tế có thể tự tổ chức các đợt khám sàng lọc miễn phí cho người dân.

Cũng như chủ động phối hợp trung tâm y tế khu vực, trạm y tế xã/phường tổ chức các chiến dịch tầm soát trọng điểm. Qua đó, kịp thời phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh, hướng dẫn chuyển tuyến và đưa vào hồ sơ quản lý ngay tại tuyến xã.

Hoạt động khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí cho người dân là bước đột phá lớn trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu. Qua đó, giúp tìm ra các bệnh nguy hiểm từ giai đoạn đầu; cũng như tăng khả năng chữa khỏi bệnh và giảm tỷ lệ chuyển biến nặng hay biến chứng nguy hiểm... Đặc biệt giúp người nghèo, người ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và hải đảo tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao hoàn toàn miễn phí.

Ngành y tế thành phố tiếp tục nâng cao năng lực cho mạng lưới quản lý bệnh không lây nhiễm; ứng dụng triệt để nền tảng công nghệ số, xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử cho bệnh nhân mạn tính. Cũng như đồng bộ hóa mã định danh y tế giữa các tuyến để tối ưu hóa quy trình theo dõi liên tục.

Tăng cường tần suất và quy mô các chiến dịch sàng lọc sớm chủ động tại cộng đồng. Tổ chức đào tạo liên tục, chuyển giao kỹ thuật điều trị, quản lý bệnh mạn tính cho đội ngũ y bác sĩ tuyến xã/phường nhằm giảm thiểu gánh nặng bệnh tật và hạ thấp tỷ lệ tử vong do bệnh không lây nhiễm trong tương lai.

Để kiểm soát bệnh không lây nhiễm, giúp người dân không chỉ sống lâu hơn mà còn sống khỏe hơn, ngoài sự chủ động của ngành y tế, chính quyền các cấp cần ban hành các mục tiêu và chương trình hành động phòng, chống bệnh mạn tính phù hợp với thực tế địa bàn. Huy động các ban ngành, đoàn thể cùng tham gia vận động người dân sống lành mạnh, hạn chế rượu bia và thuốc lá… Đồng thời, đầu tư trang thiết bị, củng cố năng lực cho trạm y tế xã, phường để làm tốt việc khám và cấp phát thuốc định kỳ.

Song song đó, người dân cần thay đổi lối sống; chủ động tập thể dục, ăn uống lành mạnh, không hút thuốc và giảm rèn luyện các thói quen có hại cho tim mạch. Đặc biệt, tham gia các đợt đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết hoặc khám sức khỏe định kỳ miễn phí do y tế địa phương tổ chức…

LÊ HÙNG