Châu Âu và chiến lược bao bì bền vững

Khủng hoảng rác thải bao bì

Bao bì đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ sản phẩm và thúc đẩy thương mại toàn cầu, nhưng cũng là mối lo ngại lớn về môi trường. Theo số liệu từ Cơ quan Thống kê EU (Eurostat), thị trường EU tạo ra gần 80 triệu tấn chất thải bao bì mỗi năm. Bất chấp cải tiến trong việc tái chế, tổng lượng chất thải bao bì tăng 21,2 kg/người kể từ năm 2013.

Trong đó, khoảng 40% lượng nhựa sử dụng tại EU là cho bao bì. Năm 2023, trung bình mỗi người dân EU phát sinh 35,3kg rác thải bao bì nhựa, tăng 6,4kg so với 10 năm trước. Lượng chất thải khổng lồ, đặc biệt nhựa dùng một lần, không chỉ gây quá tải các bãi chôn lấp mà còn dẫn đến ô nhiễm nguồn nước, đất đai, không khí và đại dương. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe con người và làm suy giảm hệ sinh thái. Ngoài ra, tính chất phức tạp của nhiều vật liệu đóng gói, như vật liệu tổng hợp, khiến việc tái chế trở nên khó khăn.

Đáng chú ý, bán lẻ trực tuyến tạo ra lượng chất thải bao bì gấp khoảng 4,8 lần so với các cửa hàng truyền thống. Trong đó, trung bình một kiện hàng thương mại điện tử có từ 40 - 60% là không gian trống, được lấp đầy bởi túi khí, giấy, bìa carton, nhựa dùng một lần, tấm xốp... Vì thế, PPWR là phản ứng của EU. PPWR thay thế chỉ thị về bao bì và chất thải bao bì trước đó (94/62/EC) với quy định có hiệu lực trực tiếp, nghĩa là không cần phải chuyển đổi thành luật quốc gia. Thay vào đó, PPWR áp dụng thống nhất trên tất cả 27 quốc gia thành viên EU từ ngày 12/8/2026.

Siết chặt quy định về bao bì

PPWR đưa ra các yêu cầu khắt khe hơn về thông tin bao bì, khả năng tái chế, ngưỡng an toàn và tài liệu hỗ trợ, áp dụng cho tất cả loại bao bì, bất kể vật liệu sử dụng như nhựa dùng một lần, bao bì pallet, màng bọc, xốp... kèm theo sản phẩm. Quy định này tác động đến tất cả nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và doanh nghiệp thương mại điện tử đưa hàng hóa có bao bì vào thị trường EU.

Theo Trans.info, nhà nhập khẩu cần bảo đảm rằng nhà sản xuất đã hoàn thành việc đánh giá sự phù hợp liên quan, chuẩn bị các tài liệu kỹ thuật và dán nhãn cần thiết, cung cấp xác minh loại và chất liệu của bao bì. Trong trường hợp không có thông tin đóng gói thiết yếu, doanh nghiệp có thể cần tạm ngừng bán hàng, giữ hàng trong kho hoặc áp dụng biện pháp tạm giữ thương mại nội bộ cho đến khi đáp ứng được các yêu cầu.

Trong số nhiều điều khoản của quy định này, có một điều khoản nổi bật đối với các nhà bán lẻ trực tuyến: các bưu kiện được vận chuyển đến khách hàng EU không được chứa quá 40% không gian trống. Cạnh đó, doanh nghiệp phải chứng minh bao bì mới có hàm lượng hóa chất PFAS (hóa chất vĩnh cửu vốn rất khó phân hủy trong môi trường) nằm trong ngưỡng cho phép theo quy định.

EU khẳng định, bao bì bền vững tiếp tục thúc đẩy đầu tư, đổi mới và phát triển sản phẩm trong toàn ngành công nghiệp bao bì toàn cầu. Sản phẩm không thể tái chế cần được loại bỏ dần và chất thải có thể tái chế cần được thu gom riêng để xử lý. Ủy ban châu Âu cho biết: “Mục tiêu của PPWR là giảm tối đa lượng bao bì và chất thải bao bì phát sinh, đồng thời giảm tiêu thụ nguyên liệu sơ cấp và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn, bền vững và cạnh tranh”, theo Europa.

Các nhà phân tích cho hay, từ năm 2028, bao bì sản phẩm sẽ phải có nhãn hài hòa trên toàn EU, giúp người mua biết chính xác nên bỏ từng loại bao bì vào thùng rác nào. Ngoài ra, PPWR cũng hướng đến việc bảo đảm đến năm 2030, tất cả bao bì đưa ra thị trường EU đều có thể tái chế một cách khả thi về mặt kinh tế và tăng cường sử dụng nhựa tái chế trong sản xuất bao bì mới. Như vậy, sau khi cấm ống hút nhựa hay bộ dao, nĩa nhựa dùng một lần, PPWR là một trong những cuộc cải tổ môi trường lớn nhất trong nhiều năm qua của EU với loạt quy định siết chặt hơn.

KIM OANH