Đề xuất xếp hạng trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng là di tích cấp thành phố
Liên quan đến kết quả bước đầu của cuộc khai quật khảo cổ tại di tích trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng (phường Hải Vân), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng đã có báo cáo UBND thành phố kết quả khai quật khảo cổ khẩn cấp, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo vệ, nghiên cứu và phát huy giá trị.
Cuộc khai quật được Ban Quản lý Di tích và danh thắng phối hợp với Viện Khảo cổ học thực hiện trên tổng diện tích 600m2, chia đều cho trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng. Thời gian khai quật 45 ngày, bắt đầu từ ngày 25/5/2026.
Tại trạm Nam Chơn, 6 hố khai quật đã làm xuất lộ hệ thống bờ thành ngoài, hào thành, các cấp kè đá của bờ thành trong, dấu tích cổng và đường đi phía tây bắc; bó nền bằng đá, nền lát gạch và chân tảng đá kê cột ở khu vực trung tâm. Đáng chú ý, đoàn khảo cổ phát hiện 904 hiện vật gồm đồ gốm, đồ sành và vật liệu đất nung có niên đại từ thời Trần (thế kỷ 14) đến thời Nguyễn (thế kỷ 19). Những phát hiện này cho thấy khu vực có quá trình sử dụng kéo dài qua nhiều thời kỳ. Tại đồn Chơn Sảng, các nhà khảo cổ phát hiện nền móng kiến trúc trung tâm, hệ thống chân tảng và hố móng cột, ba cấp nền kè đá, cầu thang gồm 13 bậc đá cùng hai dấu tích trạm gác.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, kết quả khai quật bổ sung chứng cứ khoa học quan trọng để nghiên cứu vai trò của trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng trong hệ thống phòng thủ Đà Nẵng giai đoạn 1858 - 1860. Cùng với Hải Vân Quan, pháo đài Định Hải, thành Điện Hải, thành An Hải và các công trình liên quan, hai di tích tạo thành mắt xích bảo vệ cửa ngõ phía bắc Đà Nẵng, kiểm soát đường Thiên Lý và tuyến liên lạc, vận chuyển, tiếp viện từ Kinh đô Huế vào Quảng Nam - Đà Nẵng.
Trong thời gian tới, ngành văn hóa thành phố dự kiến hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng là di tích cấp thành phố. Đồng thời nghiên cứu khảo sát, khai quật tổng thể và xây dựng phương án bảo tồn, tổ chức không gian, phát huy giá trị di tích gắn với định hướng phát triển khu vực.