Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn từ các hợp tác xã

Từ bã nhàu, bã đậu, rau củ hư hỏng đến chất thải chăn nuôi, những phế phụ phẩm từng bị xem là bỏ đi đang được đưa trở lại chu trình sản xuất, giúp gia tăng giá trị, giảm áp lực lên môi trường và mở ra dư địa phát triển cho kinh tế tập thể.

Tận dụng phế phụ phẩm

Tại Hợp tác xã Phú Bình (xã Tam Xuân), mô hình kinh tế tuần hoàn được hình thành từ chính nguồn phụ phẩm nông nghiệp. Bã nhàu sau chế biến từ Hợp tác xã Best One, kết hợp cùng bã đậu và rau củ quả hư hỏng, được tận dụng làm thức ăn cho gà H’Mông và chim trĩ. Chất thải chăn nuôi sau đó được thu gom, ủ hoai mục để bón cho cây trồng, giúp giảm thiểu rác thải và tiết kiệm tối đa chi phí đầu vào.

Theo anh Võ Hồng Long, Giám đốc Hợp tác xã Phú Bình, mấu chốt của mô hình này là thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa các mắt xích sản xuất khác nhau. Phụ phẩm từ cơ sở chế biến trở thành thức ăn chăn nuôi, rồi chất thải chăn nuôi lại được xử lý để trả lại dinh dưỡng cho đất. Chu trình khép kín này giúp kéo dài vòng đời của nguyên liệu và hạn chế tối đa lãng phí.

“

Đi đến cuối cùng của kinh tế tuần hoàn là tận dụng được nguồn phế phẩm, giảm chi phí đầu vào, nâng cao giá trị của sản phẩm và tăng thu nhập cho người nông dân.

Anh Võ Hồng Long, Giám đốc Hợp tác xã Phú Bình, xã Tam Xuân

Tại phường Quảng Phú, Hợp tác xã Best One áp dụng quy trình tuần hoàn ngay từ khâu canh tác nhàu. Bà Bùi Thị Tuyết Nhung, Giám đốc hợp tác xã cho biết, khi cây nhàu còn nhỏ, thành viên hợp tác xã sẽ trồng xen các loại cây họ đậu. Sau từ hai đến ba tháng, thân cây đậu sau thu hoạch được tủ quanh gốc nhàu để giữ ẩm, tạo mùn và bổ sung dinh dưỡng. Các loại cây con mọc tự nhiên cũng được giữ lại hợp lý làm lớp phủ sinh học, giúp đất điều hòa nhiệt độ trong mùa nắng nóng.

Đến giai đoạn chế biến, phần bã nhàu tiếp tục được chuyển giao cho các hợp tác xã và trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm lân cận. Phương thức này vừa giúp hợp tác xã giải quyết triệt để nguồn phụ phẩm thải ra môi trường, vừa cung cấp nguồn thức ăn dinh dưỡng cho các đơn vị có nhu cầu. Qua từng công đoạn, giá trị của cây nhàu được khai thác trọn vẹn ngay cả khi sản phẩm chính đã hoàn thành.

“

Mô hình kinh tế tuần hoàn của Hợp tác xã Best One được thực hiện ngay từ khi bắt đầu trồng cây nhàu. Điều chúng tôi hướng tới là để quá trình sản xuất thân thiện với môi trường, phần còn lại sau mỗi công đoạn tiếp tục có giá trị sử dụng"

Bà Bùi Thị Tuyết Nhung, Giám đốc Hợp tác xã Best One, phường Quảng Phú

Sự liên kết giữa Hợp tác xã Phú Bình và Hợp tác xã Best One chứng minh rằng, kinh tế tuần hoàn hoàn toàn có thể khởi nguồn từ những mắt xích nhỏ, phù hợp với năng lực thực tế của từng cơ sở. Chỉ cần các đơn vị chủ động nhận diện nguồn phụ phẩm sẵn có và kết nối với nhu cầu của nhau, một chuỗi giá trị mới sẽ hình thành mà không đòi hỏi chi phí đầu tư lớn. Giá trị kinh tế nhờ đó được tái tạo từ những nguồn nguyên liệu từng bị xem là phế thải.

Mô hình này mở ra hướng đi triển vọng trong việc tổ chức lại sản xuất cho khu vực hợp tác xã. Việc chia sẻ và tái sử dụng phụ phẩm không chỉ giúp các hợp tác xã tối ưu hóa chi phí, giảm thiểu áp lực xử lý môi trường, mà còn đặt nền móng cho những mối liên kết sản xuất bền vững hơn.

[VIDEO] - Các hợp tác xã chia sẻ về việc liên kết xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn:

Mở rộng chuỗi giá trị xanh

Dư địa phát triển kinh tế tuần hoàn trong khu vực kinh tế tập thể trên toàn thành phố rất lớn. Trên thực tế, nhiều hợp tác xã chủ động chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh. Các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực mây tre đan, sản xuất giấy và hàng xuất khẩu đã áp dụng nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng, kiểm soát ô nhiễm, từ đó tối ưu hóa chi phí vận hành.

Bên cạnh đó, các hợp tác xã cơ khí, cán sắt cũng được hướng dẫn kỹ thuật xử lý khói bụi phát sinh từ quá trình tái chế phế liệu. Trong lĩnh vực môi trường, những đơn vị như Hợp tác xã Đông Phú (xã Quế Sơn) và Hợp tác xã Sơn Xuyên (xã Duy Xuyên) đã tham gia hiệu quả vào công tác thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt tại các khu dân cư.

Theo ông Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Đà Nẵng, phát triển kinh tế tuần hoàn phải gắn liền với bài toán đầu ra, nâng cao thu nhập và sức cạnh tranh cho các hợp tác xã. Thời gian qua, Liên minh tích cực định hướng các thành viên chuyển đổi sang sản xuất xanh, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguyên liệu và thúc đẩy liên kết ngang để hình thành những chuỗi giá trị bổ trợ lẫn nhau.

Để đạt được mục tiêu đó, mối liên kết giữa các bên cần đi vào thực chất hơn. Cụ thể, cơ sở chế biến nông sản sẽ cung cấp phụ phẩm làm thức ăn chăn nuôi; trang trại chăn nuôi cung ứng phân bón hữu cơ cho các vùng trồng; và đơn vị dịch vụ môi trường sẽ chịu trách nhiệm thu gom, xử lý phần chất thải còn lại.

Khi chuỗi tuần hoàn được thiết kế đồng bộ ngay từ đầu, nguồn nguyên liệu sẽ được tối ưu hóa, chi phí vận hành giảm sâu và giá trị thặng dư được giữ lại lâu hơn trong chuỗi cung ứng. Đối với các hợp tác xã quy mô nhỏ, sự liên kết này còn giúp chia sẻ nguồn lực, mở rộng kênh tiêu thụ và giảm bớt gánh nặng đầu tư hạ tầng riêng lẻ.

Thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã thành phố xác định trọng tâm là thúc đẩy mô hình "Hợp tác xã 3 tốt, 3 xanh" (gồm: quản trị tốt, sản phẩm tốt, đời sống thành viên tốt; đi đôi với sản xuất xanh, kinh doanh xanh và môi trường xanh). Định hướng cốt lõi là xây dựng các hợp tác xã trở thành hạt nhân liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp, thị trường và khoa học công nghệ, từ đó đưa tư duy tuần hoàn vào thực tiễn tổ chức sản xuất.

“

Thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã thành phố tiếp tục phát huy vai trò của kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và thúc đẩy các hợp tác xã liên kết với nhau, cùng tạo ra giá trị kinh tế cao hơn, góp phần tăng thu nhập cho hợp tác xã và thành viên.

Ông Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Đà Nẵng

[VIDEO] - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Đà Nẵng chia sẻ về định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn:

PHAN VINH