Yếu tố then chốt nuôi tôm bền vững

Kinh nghiệm của người nuôi tôm

Ông Nguyễn Toàn Thắng (thôn Hòa An, xã Núi Thành) vừa hoàn thành vụ nuôi tôm thẻ chân trắng thứ 2 trong năm 2026. Với 3 ao có tổng diện tích 3.000m², ông đã thu được hơn 10 tấn tôm thương phẩm. Đạt size 30 con/kg, ông Thắng bán được gần 1,4 tỷ đồng, lãi khoảng 600 triệu đồng.

Ngay sau thu hoạch, ông Thắng tháo cạn nước, phơi ao và xử lý triệt để các mầm bệnh, chất tồn dư. “Tôi vét bùn đáy ao, rải vôi, phơi đáy để tiêu diệt mầm bệnh và khử khí độc. Sau đó, tôi lót bạt để ngăn nước ao tiếp xúc với nền đáy, đảm bảo chất lượng nước và môi trường sống của tôm. Môi trường nước ổn định là yếu tố sống còn cho nghề nuôi tôm thẻ chân trắng”, ông Thắng chia sẻ.

Với hơn 20 năm thâm niên trong nghề nuôi tôm nước lợ, ông Đỗ Văn Lãnh (tổ dân phố Phú Sơn, phường An Phú) khẳng định: “Nuôi tôm là nuôi nước”. Ông cho rằng, các yếu tố như nhiệt độ, pH, oxy, CO3, NH3, NO2, kim loại nặng… nếu được duy trì ổn định sẽ tạo môi trường sống thuận lợi, giúp tôm phát triển nhanh chóng. Ngược lại, khi môi trường nước biến động, mầm bệnh sẽ có điều kiện phát triển, làm suy giảm sức đề kháng, khiến tôm dễ mắc bệnh hoặc sinh trưởng chậm.

“Kinh nghiệm của tôi là phải thường xuyên xi phông đáy ao để loại bỏ chất bùn, chất thải tích tụ sinh ra khí độc, từ đó cải thiện chất lượng nước ao nuôi. Việc xi phông nên thực hiện vào buổi sáng, trước khi cho tôm ăn, nhằm tránh xáo trộn hoạt động của tôm”, ông Lãnh nói.

Nghề nuôi tôm trên địa bàn thành phố đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp, với mật độ nuôi ngày càng cao. Do đó, nhiều hộ đã lắp đặt và vận hành các máy sục khí ở cả tầng mặt và tầng đáy ao để cung cấp đủ oxy cho tôm. Ông Trương Công Rin (thôn Diêm Điền, xã Tam Xuân) đang nuôi tôm thẻ chân trắng trên 3 ao rộng 1.500m2, cho biết sục khí giúp cải thiện chất lượng nước đáy ao bằng cách tăng oxy hòa tan, giảm khí độc và tích tụ bùn, từ đó giúp tôm phát triển khỏe mạnh, tăng năng suất và sản lượng.

Để bảo vệ chất lượng nước ao nuôi, ông Rin không dùng kháng sinh hay hóa chất diệt khuẩn mà ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học. Nhiều loại chế phẩm sinh học từ gừng, tỏi, lá ổi… không chỉ giúp ngăn ngừa mầm bệnh tấn công tôm mà còn phân hủy hiệu quả chất hữu cơ, thức ăn thừa, chất thải và vỏ tôm lột.

Quản lý chặt môi trường ao nuôi tôm

Theo Chi cục Biển đảo và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng), giai đoạn chuyển mùa hiện nay, với nắng nóng xen kẽ mưa đột ngột, đang làm cho nhiệt độ, độ mặn, pH và lượng oxy hòa tan trong ao nuôi biến động mạnh. Do đó, người nuôi tôm cần quản lý chặt chẽ, kiểm soát các yếu tố môi trường ao nuôi nhằm tránh tác động tiêu cực đến sức khỏe và sinh trưởng của đàn tôm thẻ chân trắng.

Cụ thể, vào những ngày nắng nóng kéo dài, cần tăng thời gian chạy quạt nước để bổ sung oxy, hạn chế nước bị phân tầng. Sau mưa, phải kiểm tra lại chất lượng nước ao; nếu pH giảm, cần tạt nước vôi đều quanh ao. Trong điều kiện thời tiết thất thường, việc điều chỉnh chế độ ăn phù hợp cho tôm là cần thiết để tránh thức ăn thừa lắng xuống đáy ao, phát sinh khí độc và gây áp lực lên môi trường nuôi. Hệ thống quạt nước cần vận hành nhiều hơn vào ban đêm và rạng sáng, vì đây là thời điểm oxy hòa tan thường xuống thấp nhất. Để hạn chế rủi ro cho tôm, ngành thủy sản đang phối hợp với các địa phương lấy mẫu nước, mẫu tôm để phân tích, từ đó có hướng dẫn cụ thể, giúp người nuôi từng vùng kịp thời ứng phó và xử lý.

Để ổn định các yếu tố môi trường nước ao nuôi, qua đó thúc đẩy tôm phát triển khỏe mạnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến khích người nuôi áp dụng công nghệ biofloc và nuôi tôm tuần hoàn nước. Biofloc là tập hợp vi khuẩn dị dưỡng, tảo và mùn giúp làm sạch môi trường nước, đồng thời cung cấp nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng và ức chế sự phát triển của vi sinh vật gây bệnh. Nhờ đó, tôm thẻ chân trắng mau lớn, dịch bệnh được kiểm soát, góp phần phát triển bền vững.

Nuôi tôm tuần hoàn nước là công nghệ tái sử dụng liên tục nước ao nuôi thông qua hệ thống lọc sinh học, cơ học và khử trùng. Phương thức này giúp người nuôi duy trì môi trường sống ổn định cho tôm, tiết kiệm nước tối đa, hạn chế rủi ro dịch bệnh và không xả thải gây ô nhiễm môi trường.

Ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố cho biết, Đà Nẵng định hướng phát triển nghề nuôi tôm nước lợ theo hướng tập trung, hiện đại, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và gắn với bảo vệ môi trường. Người nuôi tôm cần thực hiện tốt các biện pháp an toàn sinh học, quản lý và xử lý nước ao nuôi hiệu quả, làm nền tảng để tôm phát triển khỏe mạnh, mang lại năng suất và sản lượng cao cho mỗi vụ nuôi.

Đặc biệt, các nông hộ cần đầu tư hệ thống quan trắc và tự động hóa trong quản lý ao nuôi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm tác động đến môi trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nghề nuôi tôm tại địa phương.

QUANG VIỆT