Hồ Tây còn chút sen này...

Đúng ra thì có hai loại khách đợi mua sen Ao Chùa mỗi sáng. Thứ nhất, những người đợi mua sen để ướp chè. Thường là khách quen, hẹn trước.

Khách mua sen về cắm chơi ít hơn, nhưng cũng cầu kỳ hơn. Không phải bông sen nào cũng đủ tiêu chuẩn để cắm. Bông phải to, cuống dài, vừa độ đẹp. Mà cô chủ đầm cũng kỹ tính, không bán cho khách mua sen về cắm những bông không ưng ý.

Cũng bởi vậy mà sen Bách Diệp Tây Hồ cũng kén người chơi. Giá một chục sen để cắm có lúc gấp đôi, gấp ba loại sen dùng ướp trà, càng cao hơn nhiều lần so với sen bán rong trong phố. Kỹ càng, nên cũng có người đi xa hàng mươi lăm cây số đợi mua chục sen Bách Diệp Ao Chùa mà phải về không, với lời hẹn mai bác chịu khó lên sớm, em dành sẵn.

Vậy nên mua được chục sen, kèm thêm búp lá xanh khỏe khoắn, cùng một hai bát sen non là cả một niềm vui của người yêu hoa. Lại thêm từ mùa sen năm ngoái, khu Đầm Trị đã thành công trường xây dựng nhà hát Opera hiện đại, thì cái niềm vui ấy lại càng trở nên hiếm hoi, quý giá, nó khiến cung đường đạp xe hơn hai chục cây số đi về như bớt xa xôi, dù cũng là một công đôi việc…

Cũng nên nói về cái thú chơi sen, mua sen

Vào mùa sen, thường người chơi thích lắm cũng chỉ cắm sen độ một, hai bận. Phần vì để mua được đúng sen Bách Diệp Hồ Tây là cả một kỳ công như đã kể ở trên. Phần nữa, cũng như trên đã nói, sen Bách Diệp ngày càng hiếm, không đủ bán ngay tại đầm, chứ không có chuyện người đem bán rong khắp nơi dễ dàng như những bông quỳ, người ta hay nhầm là sen.

Bù lại, người chơi sen có cái thú ngắm nhìn đầm sen với những vẻ đẹp vào bất cứ thời điểm nào, dù là đầu mùa với những búp sen lác đác, hay lúc sen đang rộ, rồi sen khi dịp cuối vụ... Được dõi theo những người đẩy thuyền hái sen về bến cho đến lúc nhận chục sen bọc trong lần lá già ngát hương cũng là một cái thú.

Và khi đã cắm xong bình sen, đặt nó vào vị trí ưng ý trong phòng khách, cũng là lúc người yêu hoa bắt đầu cảm nhận sự đổi thay của những đóa sen, từ lúc hàm tiếu e ấp, đến lúc mãn khai tận hiến.

Lại nói thêm về giống sen Hồ Tây

Gọi là Sen Bách Diệp vì mỗi bông có 100 cánh, sắc hồng thắm ôm đài nhụy vàng tươi, tỏa hương thơm đặc trưng. Lúc mãn khai là thời điểm những bông sen Bách Diệp Hồ Tây tận hiến hương sắc với vẻ đẹp rực rỡ.

Thời điểm những bông Bách Diệp mãn khai, thường là vào thời khắc đầu ngày, cũng là lúc người yêu sen được tận hưởng hương sắc tinh túy nhất của những đóa sen Hồ Tây. Cứ tưởng tượng một buổi sáng yên tĩnh, ngồi lặng ngắm những đóa sen Bách Diệp mãn khai, tận hưởng mùi hương nhẹ nhàng, vấn vít, nhấp một ngụm chè sen, mọi ưu tư, phiền muộn đến đâu cũng tan biến, thấy cuộc đời thật đáng sống.

Đời một bông sen ngắn vậy, may mà còn có cách khác để lưu giữ hương sen làm đẹp cho cuộc sống. Đó là ướp chè. Thu hoạch sen diễn ra vào sáng sớm để khi ướp trà hương thơm được đậm đà nhất. Bông sen sau khi hái phải ướp trước 10 giờ để tránh mất hương, cánh bị ngậm lại.

“Sen Bách Diệp là giống sen quý, mỗi bông có 100 cánh, màu sắc đẹp, nhụy có mùi thơm đặc trưng. Tổng diện tích 12,5ha sen ở Hồ Tây đang mang lại doanh thu khoảng 50 tỉ đồng mỗi năm, và tạo ra công ăn việc làm cho hơn 100 lao động”, ông Nguyễn Đình Khuyến - Bí thư Đảng ủy phường Tây Hồ (nguyên Chủ tịch UBND quận Tây Hồ) cho biết.

Từ xa xưa, người dân vùng đất Thăng Long đã tự hào về đặc sản sen Bách Diệp với bông hoa lớn, hương thơm không đâu sánh bằng. Sen gắn bó với đời sống văn hóa, tâm linh của người Việt, riêng sen Tây Hồ còn đi vào ẩm thực với trà sen, cỗ sen. Khó có thể khẳng định thời điểm những cây sen đầu tiên “định cư” ở Hồ Tây. Nhưng từ lâu lắm người Hà Nội đã tự hào với giống sen Bách Diệp ở nơi này với câu ca: “Ðấy vàng đây cũng đồng đen/ Ðấy hoa thiên lý, đây sen Tây Hồ”.

Còn nhớ trước khi dự án xây dựng Nhà hát Opera được triển khai, doi đất nằm giữa Đầm Trị và Ao Chùa có một nhà hàng tồn tại hàng chục năm, là nơi lui tới của không ít người Hà Nội sành ăn. Tới nhà hàng Sen Đầm Trị, khách không chỉ được thưởng thức cảnh sắc một vùng trời nước, đặc biệt vào những vụ sen rộ nở, mà còn được thưởng thức phong cách ẩm thực đặc sắc với những món làm từ sen. Nem sen, bánh sen, gỏi sen, canh sen và tất nhiên không thể thiếu rượu sen.

Nay thì chỗ nhà hàng xưa đã thành công trường. Đành rằng xây dựng, mở mang là tất yếu khi đất nước, Thủ đô phát triển, nhưng vẫn cứ muốn gửi gắm một câu: Hồ Tây còn chút sen này…

Là bởi không ít người Hà Nội thấy tiếc nuối khi diện tích trồng sen Hồ Tây cứ dần thu hẹp nhiều năm qua, nhất là cả khu Đầm Trị đang nhường chỗ cho Nhà hát Opera nghìn tỷ. Cũng may là theo ông Nguyễn Đình Khuyến, do diện tích bị thu hẹp, năm 2024 địa phương bắt tay vào cải tạo, khôi phục trồng mới 7,5ha đầm sen. Dù diện tích tăng lên, đến nay sản phẩm trà sen không đủ bán ra thị trường.

Hy vọng với những nỗ lực ấy, sẽ còn mãi giống sen quý Tây Hồ.

TẠ VIỆT ANH