Đổi mới công tác dân vận
Việc tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác dân vận theo hướng gần dân, sát cơ sở và phục vụ nhân dân tốt hơn. Các địa phương trên địa bàn thành phố đã triển khai thống nhất, đồng bộ công tác dân vận nói chung và phong trào “Dân vận khéo” nói riêng.
Khơi thông nguồn lực từ cơ sở
Lan tỏa giá trị vì cộng đồng
Tại xã miền núi Sông Vàng, công tác dân vận được xác định phải bắt đầu từ việc thay đổi “nếp nghĩ, cách làm” của người dân. Chính quyền xã luôn ưu tiên phát huy vai trò tiên phong của những cá nhân tiêu biểu, người có uy tín để làm “đầu tàu” dẫn dắt cộng đồng thông qua những việc làm mắt thấy, tai nghe.
Mô hình kinh tế của gia đình ông Nguyễn Thành Cung (thôn Quyết Thắng) là minh chứng sống động. Nhận thấy nhu cầu thị trường về thực phẩm sạch rất lớn, năm 2023 ông Cung mạnh dạn nuôi thử nghiệm mô hình lươn không bùn với 500 con. Ông tự mày mò học kỹ thuật qua internet, nghiên cứu đặc tính khí hậu địa phương để áp dụng quy trình nhân giống thành công. Từ 3 bể nuôi, đến nay ông đã mở rộng lên 19 bể với diện tích hơn 250m2, tổng đàn trên 10.000 con, trong đó có hơn 1.000 con lươn giống bố mẹ.
Mô hình nuôi lươn của ông Cung bước đầu mang lại thu nhập khả quan, khoảng 120 triệu đồng/năm. Ông dự kiến đến năm 2027 sẽ đạt sản lượng 3 tấn lươn thương phẩm/năm và sẽ liên kết với các hộ trong thôn để mở rộng quy mô, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho bà con địa phương.
Ông chia sẻ: “Lúc đầu làm cái chi mới cũng khó khăn, từ kỹ thuật đến đầu ra sản phẩm. Tuy nhiên, đầu tư con lươn trên cùng một diện tích mang lại hiệu quả cao hơn các loại cây trồng, vật nuôi khác”.
Đầu tháng 8 vừa qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Quế Sơn ra mắt mô hình dân vận khéo “Điểm tựa yêu thương”, nhận đỡ đầu trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Theo ông Đỗ Đình Hùng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, địa phương vẫn còn nhiều trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trẻ em mồ côi, thuộc hộ nghèo, cận nghèo, trẻ em khuyết tật. Chính vì vậy, mô hình được xây dựng nhằm kết nối các cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, nhà hảo tâm với các em; tạo cầu nối để các em nhận được sự hỗ trợ cả về vật chất lẫn tinh thần. Cụ thể, mô hình hỗ trợ kinh phí học tập, học bổng; sách vở, quần áo, xe đạp, dụng cụ học tập; tiền sinh hoạt hằng tháng cho trẻ có hoàn cảnh khó khăn.
Ngoài ra, xã còn tổ chức các hoạt động vui chơi, tham quan, tư vấn tâm lý, kỹ năng sống; kết nối nguồn lực để sửa chữa, xây dựng nhà ở… và mô hình kết nối nhận đỡ đầu đến khi trẻ đủ 18 tuổi, với mức hỗ trợ thường xuyên ít nhất 500.000 đồng mỗi tháng/em. “Đây không chỉ là một chương trình hỗ trợ mà còn là cầu nối của tình người, là nơi lan tỏa tinh thần đoàn kết, nhân ái và trách nhiệm của cộng đồng đối với thế hệ tương lai”, ông Hùng chia sẻ.
Khơi sức dân, tháo điểm nghẽn
Trong lĩnh vực xây dựng nông thôn mới, công tác dân vận được xem là “chìa khóa” để mở rộng những con đường, làm thay đổi diện mạo quê hương. Điểm sáng nổi bật là mô hình “Ba sẵn sàng” (sẵn sàng hiến đất; sẵn sàng tháo dỡ vật kiến trúc; sẵn sàng đóng góp công sức và tiền của) do Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Xuân Phú thực hiện, với mục tiêu là mở rộng hệ thống mặt đường giao thông nông thôn từ 3m lên 6m.
Đến nay, nhân dân Xuân Phú hiến 17.782m2 đất, tháo dỡ 5.150m tường rào, đóng góp 1.505 ngày công và gần 1,5 tỷ đồng tiền mặt. Tổng giá trị đóng góp quy đổi đạt hơn 13 tỷ đồng, giúp mở rộng hơn 13km đường liên thôn và 15 tuyến đường liên thôn, tổ.
Tại thôn Hà Nha (xã Hà Nha), vai trò của những “người vác tù và hàng tổng” trong việc khơi thông lòng dân cũng được khẳng định rõ nét.
Ông Nguyễn Hoàng Thắng, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Hà Nha nhớ lại: “Hồi đó, bà con mình còn đắn đo lắm, vì chưa hiểu hết cái lợi lâu dài, lại ngại mất đất, mất vườn. Chúng tôi xác định phải kiên trì theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, cứ tối tối lại cùng Ban công tác Mặt trận đến từng nhà, ngồi bên chén trà để thủ thỉ, giải thích cho bà con hiểu rõ ý nghĩa của chương trình mục tiêu quốc gia. Khi cái bụng đã thông, bà con hiểu rằng đường rộng thì xe cộ đi lại thuận tiện, con em đi học an toàn, làng xóm khang trang thì mọi việc trôi chảy hẳn. Ai nấy không chỉ chủ động nhường đất, hiến kế mà còn xắn tay áo góp ngày công lao động để làm đường, thắp sáng những tuyến đường sáng xanh - sạch - đẹp”.
Một thách thức lớn khác trong công tác dân vận chính là giải phóng mặt bằng cho các công trình trọng điểm. Dự án cầu Văn Ly và đường dẫn là một ví dụ. Dù cầu chính vượt sông Thu Bồn đã hoàn thành từ năm 2025, nhưng việc khai thác bị nghẽn lại do phần đường dẫn qua xã Gò Nổi, Đại Lộc và Điện Bàn Tây chưa hoàn thiện. Vướng mắc lớn nhất nằm ở đất ở, vật kiến trúc.
Chia sẻ kinh nghiệm dân vận thành công các hộ dân dự án, bà Phạm Thị Kim Hoa, Bí thư Chi bộ thôn Đại Hòa (xã Đại Lộc) nói: “Muốn vận động được thì phải kiên trì, minh bạch và không được nhập nhằng. Chế độ chính sách anh được cái gì, không được cái gì phải giải thích rõ lý do. Cán bộ phải nhiệt tình, đặt mình vào vị trí của dân”. Đặc biệt, đối với các trường hợp liên quan đến mồ mả tộc họ, cán bộ thôn đã kiên trì tìm gặp những người có uy tín trong gia đình để trao đổi, phân tích ý nghĩa lâu dài của công trình. Sự khéo léo, tôn trọng đã giúp tạo sự đồng thuận từ bên trong dòng tộc, đưa dự án sớm được khơi thông.
Có thể khẳng định, sự thành công của các mô hình dân vận trên địa bàn thành phố đã minh chứng cho sức mạnh của sự đồng thuận. Khi mỗi chủ trương của Đảng và chính quyền được truyền tải thông qua “Dân vận khéo”, không chỉ giúp tháo gỡ những khó khăn về mặt vật chất, mà còn bồi đắp niềm tin, xây dựng “trận địa lòng dân” vững chắc.
Sát cơ sở để phục vụ người dân tốt hơn
Những cách làm sáng tạo
Tại phường Hòa Xuân, mô hình “Tổ hỗ trợ công dân lưu động” được triển khai từ năm 2022 đã trở thành điểm sáng trong việc xây dựng chính quyền thân thiện. Mục tiêu trọng tâm của phường là hỗ trợ giải quyết dứt điểm các vướng mắc về thủ tục hành chính, đất đai, môi trường ngay tại khu dân cư. Thông qua các buổi làm việc trực tiếp, tổ công tác giúp người dân tiếp cận nhanh chóng với dịch vụ công trực tuyến và xử lý hiệu quả các hồ sơ tồn đọng.
UBND phường Hòa Xuân cho biết, hoạt động lưu động định kỳ vào ngày thứ Bảy không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn xây dựng hình ảnh đội ngũ cán bộ tận tâm, chuyên nghiệp. Phường tiếp tục duy trì mô hình, mở rộng quy mô để hạn chế tối đa tình trạng hồ sơ tồn đọng, giải quyết kiến nghị của công dân ngay từ cơ sở.
Nếu ở khu vực đô thị, tính lưu động gắn liền với chuyển đổi số thì tại các xã vùng xa, nơi địa hình chia cắt, dân vận chính quyền lại mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Mô hình “Cầu nối hành chính công với người dân yếu thế” của xã Quế Phước là một ví dụ điển hình.
Từ đầu năm 2026, thay vì ngồi đợi người dân tìm đến trụ sở, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã chủ động đến từng thôn, từng hộ gia đình để hỗ trợ những đối tượng gặp khó khăn trong đi lại hoặc hạn chế về khả năng tiếp cận công nghệ. Bà Lê Thị Thôi, một người cao tuổi tại địa phương, xúc động chia sẻ khi được cán bộ đến tận nhà hướng dẫn làm giấy tờ: “Chân tôi bị đau không thể đi lại. Nghe nói làm giấy tờ phải qua mạng tôi lo lắm vì mình già rồi có biết máy móc chi đâu. Nay có các cán bộ đến tận nhà hướng dẫn, mọi thứ xong xuôi”.
Tính đến nay, mô hình đã hỗ trợ thành công hơn 100 lượt người dân. Ông Phan Thanh Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước nhấn mạnh, việc chuyển từ thụ động sang chủ động phục vụ theo phương châm “Trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân” là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin. Thời gian đến, xã đặt mục tiêu duy trì mức độ hài lòng của người dân đạt từ 98 - 100%, tuyệt đối không để người dân phải đi lại nhiều lần do thiếu hướng dẫn.
Tạo sự đồng thuận qua chuyển đổi số
Song song với việc hỗ trợ thủ tục hành chính, công tác dân vận chính quyền còn được thể hiện qua việc cầu thị, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của nhân dân. Mô hình “Ngày thứ Bảy lắng nghe dân nói của người đứng đầu cấp ủy” tại xã Thăng An đã tạo ra kênh đối thoại trực tiếp và thực chất.
Hoạt động này giúp lãnh đạo địa phương nắm bắt sát thực tế những vướng mắc về giải tỏa đền bù, đất đai và an sinh xã hội sau sáp nhập. Đến nay, xã đã giải quyết hơn 200 thủ tục hành chính và nhiều kiến nghị phức tạp, tạo sự đồng thuận cao trong các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội.
Sức lan tỏa của phong trào dân vận chính quyền còn được ghi nhận qua hàng loạt mô hình sáng tạo khác trên địa bàn thành phố như: “Một thủ tục - Hai kết quả - Ba lợi ích”, “Dịch vụ công không giấy - Không tiền mặt”, “Ngày thứ Tư không hẹn” hay ứng dụng “Bình dân học AI”…
Theo Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, thành phố có các mô hình dân vận chính quyền thông qua chuyển đổi số, giảm tình trạng quá tải, minh bạch hóa và rút ngắn thời gian tiếp cận dịch vụ công. Kết quả bước đầu cho thấy thời gian chờ đợi giảm khoảng 40%, xử lý thành công hơn 500 lượt hẹn giờ mỗi tháng, chatbot tự động phản hồi hơn 2.000 câu hỏi mỗi tháng về thủ tục hành chính với tỷ lệ hài lòng trên 95%, đồng thời tiết kiệm chi phí in ấn, văn phòng phẩm nhờ số hóa tài liệu hướng dẫn.
Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Huỳnh Thị Thùy Dung đánh giá, qua thực tiễn triển khai, các mô hình dân vận chính quyền góp phần quan trọng vào 3 chuyển biến.
Thứ nhất là nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp; thứ hai là rèn luyện phong cách cán bộ gần dân, hiểu dân, trọng dân, có trách nhiệm với dân; cuối cùng là củng cố niềm tin của nhân dân đối với chính quyền cơ sở.
Đa dạng cách làm “Dân vận khéo”
Phát huy vai trò gương mẫu
Phường Hòa Xuân là địa bàn đô thị phát triển nhanh với quy mô dân số lớn, do đó công tác dân vận được xác định là nhiệm vụ trọng tâm để ổn định và phát triển. Phường đang triển khai 78 mô hình “Dân vận khéo” và đã đăng ký xây dựng mới 34 mô hình trong năm 2026.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hòa Xuân cho biết, địa phương đang tập trung nhân rộng các mô hình hoạt động hiệu quả, xuất phát từ chính yêu cầu thực tiễn. Đảng ủy ưu tiên xây dựng các mô hình gắn chặt với quản lý trật tự đô thị, chuyển đổi số, cải cách hành chính, bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội.
Theo ông Hùng, kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, ở đâu cán bộ, đảng viên gương mẫu, nói đi đôi với làm thì ở đó phong trào thực sự phát huy hiệu quả.
Để phong trào phát triển bền vững, Đảng ủy phường Hòa Xuân đã có bước chuyển quan trọng, đó là từ phong trào sang cơ chế, từ dựa vào cá nhân sang dựa vào tổ chức. Ban Thường vụ Đảng ủy phân công rõ từng đồng chí cấp ủy viên phụ trách địa bàn và từng mô hình cụ thể. Nội dung lãnh đạo “Dân vận khéo” được đưa vào chương trình công tác, sinh hoạt chi bộ hằng năm.
“Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng và hiệu quả các mô hình trên địa bàn được phân công. Chúng tôi gắn kết quả này với việc đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức Đảng và đảng viên cuối năm. Mô hình chỉ được công nhận khi giải quyết được vấn đề thực tiễn và nhận được sự đánh giá cao về mức độ hài lòng của người dân”, ông Hùng nhấn mạnh.
Tại xã Bà Nà, công tác dân vận trở thành “cánh tay nối dài” giúp khơi thông các dự án hạ tầng trọng điểm. Qua triển khai các công trình, xã tổ chức hơn 100 cuộc tiếp công dân, trực tiếp gặp gỡ và vận động 500 lượt hộ dân, tiếp nhận 250 kiến nghị.
Kết quả, địa phương vận động thành công 100 trường hợp tự nguyện bàn giao mặt bằng. Đặc biệt, có 10 trường hợp dù đã có quyết định cưỡng chế nhưng sau khi được kiên trì vận động đã tự nguyện chấp hành. Trong phong trào hiến đất làm đường, nhân dân Bà Nà tự nguyện hiến 670m2 đất ở, 7.000m2 đất nông nghiệp và tháo dỡ 1.500m tường rào để mở rộng giao thông.
Để đạt những kết quả trên, ông Bùi Nam Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bà Nà chia sẻ: “Địa phương linh hoạt áp dụng chữ “khéo”. Chữ “khéo” ở đây là vận dụng đúng pháp luật bằng phương pháp công khai, dân chủ và thấu tình đạt lý. Đối với những trường hợp phản ứng gay gắt, người đứng đầu cấp ủy phải trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe, đối thoại, làm rõ từng nội dung. Cán bộ phải bám sát địa bàn, nắm chắc hoàn cảnh và tâm tư từng hộ để có cách vận động phù hợp, thay vì áp dụng một công thức chung cho tất cả”.
Đánh giá bằng kết quả thực chất
Bà Phạm Thị Hồng Hạnh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Hải Vân cho biết, Đảng ủy phường đã đổi mới linh hoạt công tác đánh giá theo hướng: không đánh giá mô hình bằng hồ sơ, mà đánh giá bằng kết quả mang lại cho cộng đồng.
“Mỗi mô hình, mỗi phần việc của cán bộ, đảng viên đều phải hướng đến giải quyết một nhu cầu chính đáng, một khó khăn cụ thể hoặc một vấn đề mà người dân đang quan tâm. Khi đó, người dân sẽ chủ động tham gia, ủng hộ và cùng chính quyền thực hiện các nhiệm vụ phát triển địa phương. Do đó khi đăng ký, các chủ thể phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, lộ trình thực hiện và sản phẩm đầu ra cụ thể. Việc sơ kết, tổng kết được thực hiện trên cơ sở kết quả thực tế và lấy ý kiến đánh giá trực tiếp từ nhân dân. Phường Hải Vân cũng mạnh dạn sàng lọc, loại bỏ những mô hình hoạt động kém hiệu quả hoặc không còn phù hợp để tập trung nguồn lực cho những cách làm thực sự mang lại giá trị”, bà Hạnh cho hay.
Tại xã Quế Phước, từ đầu năm 2026 có 33 mô hình thuộc nhiều lĩnh vực đăng ký thực hiện. Ông Bùi Xuân Trung, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quế Phước cho biết, xã xác định phong trào phải hướng vào giải quyết những nhu cầu thiết thực nhất của bà con.
“Chúng tôi tiếp tục triển khai công tác dân vận theo hướng lựa chọn những mô hình sát với yêu cầu thực tiễn của từng địa bàn. Hiệu quả phục vụ nhân dân và sự đồng thuận của cộng đồng chính là tiêu chí tối cao để đánh giá năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng tại cơ sở. Việc lan tỏa các mô hình dân vận hiệu quả không chỉ giúp hoàn thiện hạ tầng nông thôn mà còn góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị tại địa phương”, ông Trung nói.
Ngày 10/4/2026, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Đề án số 02-ĐA/TU về xây dựng và nhân rộng các mô hình “Dân vận khéo” tiêu biểu giai đoạn 2026 - 2030. Đây là bước cụ thể hóa quan trọng, nhằm đưa phong trào “Dân vận khéo” đi vào nền nếp, có trọng tâm, có quy trình, có tiêu chí đánh giá và có khả năng nhân rộng thực chất.
Theo Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, đến nay, kết quả bước đầu quan trọng nhất là thành phố đã hình thành được một khung triển khai thống nhất, đồng bộ và thực chất hơn cho công tác dân vận nói chung, phong trào “Dân vận khéo” nói riêng. Nhiệm vụ dân vận từng bước gắn chặt hơn với mục tiêu đề ra của từng địa phương, cơ quan, đơn vị; nhất là những lĩnh vực được quan tâm như cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền phục vụ, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.