Đô thị trọng điểm nơi ngã ba sông

Ở đó, câu chuyện về con người, văn hóa, hạ tầng đô thị... cần được lưu tâm trong công cuộc đầu tư, phát triển vùng đất này.

Từ thành phố ngã ba sông...

Có nhiều giả thuyết về tên gọi của Tam Kỳ trong lịch sử, nhưng có lẽ "thành phố ngã ba sông" được nhiều người nhớ tới, từ câu chuyện lưu truyền trong dân gian xứ Quảng, gọi xứ này là nơi "trên ngã ba đường, dưới ngã ba sông" - nơi 3 dòng sông Tam Kỳ, Trường Giang và Bàn Thạch hợp lưu trước khi đổ ra biển.

Từ phủ lỵ Tam Kỳ, cho đến thị xã Tam Kỳ rồi thành phố Tam Kỳ và hiện là các phường Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú, vùng đất ngã ba sông còn đó nhiều dư địa và tiềm năng phát triển.

Theo đánh giá chung từ các địa phương này, Tam Kỳ có lợi thế về công nghiệp với Khu công nghiệp Tam Thăng; có tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao, hay kho tàng du lịch đa dạng từ thiên nhiên cho tới văn hóa - lịch sử với di tích Địa đạo Kỳ Anh, thắng cảnh Bãi Sậy - Sông Đầm hay làng Hương Trà, biển Tam Thanh...

Dẫu vậy, trên không gian gần 94km2² sau sắp xếp đơn vị hành chính, còn nhiều điều được cử tri, người dân quan tâm về công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng.

Ông Trần Văn Tương, Trưởng ban công tác Mặt trận Tổ dân phố Trường Đồng (phường Bàn Thạch) đề cập việc hạ tầng giao thông giữa khu vực trung tâm với các vùng nông thôn như Tam Thăng, Trường Xuân, Tam Phú... vẫn chưa thực sự kết nối tốt; rồi câu chuyện phố xá thưa thớt, sản xuất kinh doanh lẫn dịch vụ khó khăn. Đây là bài toán "bất đối xứng" trong phát triển đô thị hiện nay của Đà Nẵng, nhìn từ khu vực Tam Kỳ mà thành phố cần có lời giải.

Ở góc độ người dân, ông Tương mong thành phố nâng cấp hạ tầng cơ sở mạnh mẽ cho vùng đô thị Tam Kỳ để tạo lợi thế kết nối giữa doanh nghiệp, người dân và chính quyền. Bên cạnh đó là đầu tư hệ thống giao thông nội đô và ngoại ô. Điều này cần sự khảo sát, nghiên cứu và quy hoạch tổng thể với lộ trình được đảm bảo.

... đến trung tâm của cực tăng trưởng phía Nam

Trong tháng 4/2026, tại buổi làm việc của Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng với lãnh đạo các phường Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, đại diện các địa phương này cũng kiến nghị thành phố sớm triển khai quy hoạch chung, kế thừa định hướng phát triển đô thị Tam Kỳ trước đây, gắn kết với Khu kinh tế mở Chu Lai để hình thành cực tăng trưởng phía nam.

Các địa phương đề xuất thành phố bổ sung nguồn lực đầu tư, nhất là kinh phí hoàn thành các dự án chuyển tiếp; tăng chi cho công tác chỉnh trang đô thị; điều chỉnh biên chế phù hợp; duy trì mô hình trung tâm phục vụ hành chính công hai cấp. Ngoài ra, nghiên cứu cơ chế đặc thù nhằm phát triển cụm đô thị động lực phía nam, tạo động lực lan tỏa cho toàn khu vực.

Theo Chủ tịch UBND phường Tam Kỳ Đỗ Văn Minh, khu vực Tam Kỳ có vị trí nằm trong vùng ảnh hưởng và liên kết trực tiếp với Khu kinh tế mở Chu Lai - một trong những động lực phát triển quan trọng của khu vực miền Trung.

Do đó, việc điều chỉnh quy hoạch cần đặt trong tổng thể liên kết vùng, phát huy vai trò là cầu nối giữa trung tâm đô thị Đà Nẵng với Khu kinh tế mở Chu Lai, gắn với hệ thống hạ tầng giao thông (bao gồm sân bay, cảng biển,…), logistics và chuỗi cung ứng khu vực.

Trên cơ sở đó, định hướng xây dựng khu vực này trở thành khu vực đô thị động lực, là một cực tăng trưởng phía nam của thành phố. Tập trung phát triển các lĩnh vực dịch vụ chất lượng cao như giáo dục đào tạo gắn với khoa học công nghệ, y tế, chăm sóc người cao tuổi, đô thị sinh thái; đồng thời hình thành các trung tâm hỗ trợ công nghiệp, dịch vụ hậu cần phục vụ Khu kinh tế mở Chu Lai.

Qua đó, tạo động lực lan tỏa, dẫn dắt phát triển các địa phương lân cận phía nam thành phố, góp phần hình thành không gian phát triển liên kết vùng đồng bộ, hiệu quả, bền vững.

Con người là trung tâm

Trong căn nhà trên phố Phan Bội Châu (phường Hải Châu), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Chí Thành (Bảy Thành) - nguyên Bí thư Thị ủy Tam Kỳ lần giở những thông tin về một Tam Kỳ xưa trong hành trình 555 năm danh xưng Quảng Nam.

Trong suy nghĩ của một người đã gắn bó sâu sắc với thành phố ngã ba sông, ông Bảy Thành nhấn mạnh yếu tố văn hóa và con người trên vùng đất Tam Kỳ với câu chuyện phát triển hài hòa không gian của thành phố.

Ở đó, có một Tam Kỳ với hệ thống sông không chở nhiều phù sa, đất khô cằn. Mà trong khô cằn, trong gian khổ, lại sinh ra những thế hệ cần cù và có chí lớn. Hay Văn thánh Khổng Miếu - nơi tôn vinh tư tưởng Nho gia và phát huy truyền thống hiếu học đặt giữa lòng phố thị Tam Kỳ là biểu trưng cho một vùng văn hóa sống động của xứ Quảng...

Theo ông Bảy Thành, văn hóa cùng tinh thần con người của vùng Tam Kỳ nói riêng, Quảng Nam nói chung đã được hun đúc và lan tỏa qua nhiều thời kỳ, qua kháng chiến, đến hôm nay và mai sau. Những điều đó chính là tinh hoa được chắt lọc cho sự phát triển của vùng đất ngã ba sông cũng như thành phố Đà Nẵng mới.

Theo ông Bảy Thành, với định hướng phát triển vùng đô thị phía nam thành phố mà Tam Kỳ là trung tâm, điều quan trọng nhất vẫn là con người. Trong đó, việc phân bổ nhân sự, cán bộ quản lý cần đồng đều và toàn diện và đặc biệt phải đồng bộ với nguồn lực đầu tư. "Khi văn hóa và phúc lợi xã hội được nâng lên, đời sống được cải thiện; cơ sở vật chất phát triển sẽ là nền tảng để nâng cao sức mạnh con người", ông Bảy Thành chia sẻ.

XUÂN SƠN