Từ sách giáo khoa miễn phí đến công bằng giáo dục

Không để hoàn cảnh trở thành rào cản

Từ năm học 2026 - 2027, 100% học sinh trên địa bàn xã Hòa Vang được mượn sách giáo khoa miễn phí. Chính sách này không chỉ giúp các gia đình giảm chi phí đầu năm học mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong việc bảo đảm công bằng giáo dục.

Cầm trên tay bộ sách mới, em Tán Nguyễn Trí Nguyễn (lớp 7/4 Trường THCS Trần Quốc Tuấn) chạy ngay về khoe với bà ngoại. Mẹ mất từ khi Trí Nguyễn mới 3 tháng tuổi; cha ra ở riêng. Em sống cùng bà ngoại Tán Thị Quế (70 tuổi) trong căn nhà nhỏ cuối thôn Bồ Bản.

Hai bà cháu sống chủ yếu nhờ vào khoản trợ cấp tuổi già và trợ cấp trẻ mồ côi, cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn. “Em vui vì bà ngoại sẽ bớt được một khoản tiền mua sách để trang trải thêm cuộc sống”, Trí Nguyễn chia sẻ.

Với em Phan Ngọc Kiều Ly (lớp 9/3), niềm vui nhận sách mới cũng thật trân quý. Ba em làm thợ hồ, thu nhập bấp bênh; mẹ chạy thận suốt 8 năm qua. Gia đình còn người chị đang học lớp 11.

Chị Huỳnh Thị Thùy Tâm (mẹ Kiều Ly) cho biết, nếu không phải mua sách cho con, gia đình tiết kiệm được khoảng 500.000 đồng để mua thêm quần áo.

Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hòa Vang Lê Văn Hùng Vương, qua thực tế triển khai, địa phương nhận thấy nhu cầu về sách giáo khoa không chỉ thuộc về nhóm học sinh khó khăn mà là nhu cầu chung của tất cả các em.

Từ đó, khi mô hình chứng minh hiệu quả, cùng nguồn lực huy động và cơ sở từ Nghị quyết số 71-NQ/TW, xã Hòa Vang quyết định mở rộng quy mô, hướng đến 100% học sinh được dùng sách giáo khoa miễn phí nhằm giảm bớt gánh nặng kinh tế cho người dân và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong cộng đồng.

“Đây không đơn thuần là câu chuyện tặng sách, mà là sự chuyển đổi từ hỗ trợ theo hoàn cảnh sang bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho mọi trẻ em trên địa bàn”, ông Vương cho hay.

Chính sách này được duy trì bằng nguồn lực tổng hợp. Trước hết là nguồn lực của địa phương bố trí cho giáo dục (để mua sách mới thay thế và bù đắp khấu hao 5-10%/năm); đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, nhà hảo tâm, giáo viên, phụ huynh, cựu học sinh và các tổ chức xã hội.

“Chúng tôi không sử dụng sách theo cách phát một lần rồi thôi, mà xây dựng cơ chế mượn - trả, thu hồi, phân loại, bảo quản và luân chuyển qua nhiều năm học. Nhờ vậy, một bộ sách có thể phục vụ nhiều thế hệ, giảm đáng kể nhu cầu phải mua mới hằng năm”, ông Vương chia sẻ.

Tại Trường THCS Trần Quốc Tuấn, thư viện hiện có tủ sách dùng chung. Đến nay, trường đã giao mượn hơn 1.000 bộ sách và đặt mục tiêu trước ngày khai giảng năm học 2026 - 2027, 100% học sinh được mượn sách giáo khoa mới theo bộ sách thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tiến đến có đủ điều kiện để học tốt

Theo ông Lê Văn Hùng Vương, sách giáo khoa miễn phí mới chỉ là bước đầu của công bằng giáo dục. Bước tiếp theo của xã là chuyển từ bảo đảm “có sách để học” sang “có đủ điều kiện để học tốt”.

Trong đó, xã ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, thư viện, thiết bị và học liệu số; tăng cường hỗ trợ học sinh yếu thế, vùng khó khăn; đồng thời huy động nguồn lực xã hội bền vững.

“Mục tiêu cuối cùng là dù học ở khu vực nào của xã, mỗi học sinh đều có cơ hội tiếp cận những điều kiện học tập cơ bản tương đương nhau, không em nào bị hạn chế cơ hội vươn lên chỉ vì hoàn cảnh gia đình hay nơi mình sinh sống”, ông Vương nói.

Thầy Cáp Phi Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Quốc Tuấn cho biết, trường hiện có 20 phòng học lý thuyết và 8 phòng bộ môn. Các phòng được trang bị thiết bị nghe nhìn từ nguồn xã hội hóa và ngân sách hằng năm.

Trường có sân chơi, bãi tập, khu thể thao nhưng một số hạng mục đã xuống cấp. Hiện nay trường chưa có nhà đa năng, gây khó khăn cho tổ chức dạy học và luyện tập môn Giáo dục thể chất.

Cơ sở vật chất hiện tại chỉ vừa đủ tổ chức dạy hai ca/ngày, đồng thời phải linh động tận dụng các phòng chức năng cho hoạt động ôn tuyển sinh lớp 10 và bồi dưỡng học sinh giỏi. Nếu số lượng học sinh, số lớp tiếp tục tăng, trường sẽ thiếu phòng để tổ chức các hoạt động này.

ĐẮC MẠNH