Pháp tăng phí môi trường lên “thời trang siêu nhanh”

Theo Reuters, động thái này được thực hiện sau khi Pháp thông qua luật mới hồi tháng 6/2026 nhằm quản lý các doanh nghiệp sản xuất “thời trang siêu nhanh”.

Đáng chú ý, đây là quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) áp dụng cách tính phí dựa một phần vào số lượng sản phẩm mà một thương hiệu cung cấp trên website.

Điểm đặc biệt trong chính sách này nằm ở công thức tính phí. Mức thu không đơn thuần dựa trên giá bán mà còn xét đến số lượng sản phẩm được cung cấp, mức giá và khả năng sửa chữa của quần áo.

Với mỗi sản phẩm, khoản phí sẽ thay đổi tùy theo mức độ đáp ứng các tiêu chí mà luật đặt ra. Trong năm 2026, mức phí dao động từ 0,5 euro đối với tất, 2 euro đối với áo phông, 9 euro đối với quần jeans và lên tới 12 euro đối với áo khoác.

Mức phí có thể tăng mạnh trong những năm tới, lên tới 19,5 euro cho mỗi sản phẩm vào năm 2030. Tuy nhiên, khoản phí này vẫn bị giới hạn ở mức 50% giá bán trước thuế của sản phẩm.

Với những nền tảng nổi tiếng bởi tốc độ “tung” sản phẩm nhanh chóng, đây có thể là phép thử không nhỏ. Theo bản cáo bạch của Shein, đến cuối tháng 3/2026, danh mục sản phẩm của công ty có hơn 2 triệu mặt hàng, trong khi mỗi ngày có khoảng 4.700 mẫu quần áo mới được đưa lên.

Những con số này cho thấy quy mô lớn của mô hình “thời trang siêu nhanh”. Thay vì chỉ đưa ra một bộ sưu tập theo mùa, doanh nghiệp liên tục tung mẫu mới để kích thích người tiêu dùng mua sắm với tần suất cao.

Tuy nhiên, câu hỏi lập tức được đặt ra: Liệu chính sách mới có ảnh hưởng đến toàn bộ ngành thời trang nhanh? Theo thông tin từ các quan chức Pháp, những nhà bán lẻ châu Âu như Zara của Inditex và H&M được cho là không chịu tác động đáng kể, bởi danh mục sản phẩm trên website của họ nhỏ hơn đáng kể so với các nền tảng “thời trang siêu nhanh”.

Điều này cũng làm dấy lên tranh luận về tính công bằng của chính sách. Một số ý kiến cho rằng biện pháp mới có thể vô tình tạo lợi thế cho các doanh nghiệp châu Âu. Đồng thời, có thể làm sâu thêm tranh luận về ranh giới giữa bảo vệ môi trường và bảo hộ doanh nghiệp nội khối.

Reuters dẫn lời Bộ trưởng đặc trách Chuyển đổi sinh thái Mathieu Lefevre đánh giá cơ chế mới đưa Pháp trở thành quốc gia tiên phong tại châu Âu trong việc kiểm soát thời trang siêu nhanh. Chính phủ Pháp cho rằng, mô hình này thúc đẩy kiểu tiêu dùng khiến quần áo nhanh chóng bị thải bỏ, gây tác động tiêu cực đến môi trường và nền kinh tế.

Khoản phí mới cũng nằm trong bối cảnh EU đang siết chặt trách nhiệm của ngành dệt may đối với lượng rác thải khổng lồ mà ngành này tạo ra. Theo cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) đối với hàng dệt may của EU, tất cả quốc gia thành viên phải áp dụng khoản phí do các nhà sản xuất đóng góp trước ngày 17/4/2028.

Nguồn tiền này được sử dụng để hỗ trợ phân loại, xử lý chất thải và tái chế quần áo bị loại bỏ. Tại Pháp, tổ chức Refashion sẽ quản lý việc thu khoản phí mới và xác định đối tượng phải trả.

Một số quốc gia EU khác cũng đã xây dựng hệ thống EPR cho hàng dệt may. Tại Hà Lan, tổ chức Stichting UPV Textiel thu phí dựa trên khối lượng quần áo được bán ra tại nước này, thay vì số lượng mẫu sản phẩm mà một thương hiệu cung cấp.

Sự khác biệt cho thấy các nước châu Âu đang thử nghiệm những cách tiếp cận khác nhau để giải bài toán thời trang giá rẻ và rác thải dệt may.

Trong khi đó, nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới Shein từng cảnh báo việc áp dụng luật nhằm vào “thời trang siêu nhanh” có thể làm suy giảm sức mua của người tiêu dùng Pháp, trong bối cảnh họ vốn chịu tác động từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt.

Tương tự, Temu cũng phản đối cách phân loại khi cho rằng mình không hoạt động như một doanh nghiệp thời trang nhanh vì Temu là sàn thương mại điện tử và không trực tiếp sản xuất sản phẩm.

Đằng sau những bộ quần áo hợp xu hướng là câu chuyện về cách tiêu dùng và trách nhiệm với môi trường. Bởi thế, chính sách mới của Pháp không chỉ nhằm thu phí, mà còn hướng ngành thời trang đến vòng đời sản phẩm bền vững hơn.

THƯ LÊ