Giá lương thực thế giới tăng lên mức cao nhất trong 4 năm

Nguồn cung lương thực chịu sức ép kép

Theo Reuters, Tổ chức Lương thực và nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) mới đây cho biết, chỉ số giá lương thực toàn cầu trong tháng 8/2026 tăng lên 133,3 điểm, từ mức 130,8 điểm trong tháng 7/2026 sau điều chỉnh. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 11/2022.

Theo đó, cả 5 nhóm hàng trong chỉ số, bao gồm ngũ cốc, dầu thực vật, đường, thịt và sữa đều đồng loạt tăng giá. Cụ thể, giá đường tăng tới 11,9% so với tháng trước, lên mức cao nhất kể từ tháng 6/2025. Sản lượng đường suy giảm tại khu vực Trung - Nam Brazil, một trong những trung tâm sản xuất quan trọng nhất thế giới.

Giá ngũ cốc cũng tăng 2,2%, lên mức cao nhất kể từ tháng 5/2024. Đặc biệt, giá các loại chủ chốt trên thị trường quốc tế đều đồng loạt đi lên, trong đó lúa mì và ngô tiếp tục ghi nhận mức tăng đáng kể. Diễn biến này cho thấy áp lực giá đang lan rộng trong nhóm chiếm tỷ trọng lớn của thị trường lương thực toàn cầu.

Tại Úc, quốc gia xuất khẩu lúa mì hàng đầu thế giới, nông dân đang cắt giảm diện tích gieo trồng trong năm nay, làm dấy lên lo ngại sản lượng thu hoạch giảm nghiêm trọng. Áp lực giá cũng lan sang dầu thực vật khi mặt hàng này tăng 0,6% trong tháng 8, lên mức cao nhất trong 4 năm qua.

Điều đáng quan tâm không chỉ ở việc giá quay lại mức kỷ lục, mà còn ở tốc độ và nguyên nhân của đợt tăng mới này. Reuters dẫn lời chuyên gia kinh tế trưởng của FAO Maximo Torero lý giải: “Sự cộng hưởng của các cú sốc khí hậu và gián đoạn logistics thương mại làm gia tăng nguy cơ thắt chặt nguồn cung lương thực”.

Biến đổi khí hậu tiếp tục tác động mạnh đến năng lực sản xuất. Các đợt nắng nóng và hạn hán khắc nghiệt ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng mùa vụ; đồng thời gây sức ép lên sản lượng chăn nuôi. Đợt nắng nóng nghiêm trọng tại châu Âu hồi tháng 6/2026 khiến nông dân trồng ngũ cốc phải phá bỏ khoảng 9 triệu tấn cây trồng như lúa mì, lúa mạch, ngô và yến mạch.

Chưa kể, nguy cơ xuất hiện hiện tượng El Nino mạnh nhất trong nhiều thập kỷ càng làm gia tăng lo ngại đối với sản lượng dầu cọ và đường tại châu Á. Như vậy, thời tiết cực đoan đang vượt ra khỏi phạm vi rủi ro đối với sản xuất nông nghiệp, trở thành yếu tố có thể tác động trực tiếp đến giá lương thực, ổn định kinh tế và địa chính trị toàn cầu.

Gián đoạn thương mại cũng làm nguồn cung thêm căng thẳng. Các tuyến vận tải bị gián đoạn hoặc chi phí vận chuyển tăng khiến các mặt hàng nông sản khó lưu thông từ vùng sản xuất đến thị trường tiêu thụ. Khi thời gian và chi phí đưa hàng ra thị trường tăng, giá ngũ cốc và các sản phẩm liên quan cũng chịu sức ép.

Từ cú sốc nguồn cung đến lạm phát

FAO hạ dự báo sản lượng ngũ cốc thế giới năm 2026 thêm 3,4 triệu tấn, xuống còn 2,980 tỷ tấn. Con số này thấp hơn khoảng 2% so với năm 2025, đánh dấu mức giảm hằng năm lớn nhất kể từ năm 2018.

Sản lượng lúa mì toàn cầu dự báo giảm từ 842,7 triệu tấn xuống 810,7 triệu tấn, trong khi sản lượng gạo giảm từ 564 triệu tấn xuống 553,1 triệu tấn. Có thể thấy, thế giới chưa rơi vào tình trạng thiếu lương thực tuyệt đối. Tuy nhiên, “biên an toàn” của hệ thống lương thực toàn cầu đang bị thu hẹp.

Giá lương thực tăng không dừng lại ở nông trại hay cảng xuất khẩu. Chi phí nguyên liệu cao hơn cuối cùng có thể truyền tới các kệ hàng, nhà hàng và bữa ăn của hàng tỷ người trên toàn thế giới. Đáng lo, các nước nghèo và các hộ gia đình có thu nhập thấp chịu tác động mạnh nhất, bởi họ dành tỷ trọng lớn hơn trong thu nhập cho thực phẩm.

Cú sốc giá lương thực có thể nhanh chóng chuyển thành lạm phát, bất ổn và gia tăng nghèo đói. Cạnh đó, nếu nguồn cung phân bón bị gián đoạn hoặc chi phí tăng mạnh, nông dân sẽ phải đối mặt với chi phí sản xuất cao hơn, trong khi năng suất mùa vụ có thể giảm. Hai yếu tố này có thể tạo thành vòng xoáy nguy hiểm: chi phí đầu vào tăng, sản lượng giảm, giá lương thực leo thang và áp lực lạm phát càng lớn.

Theo Chương trình Lương thực thế giới (WFP), El Nino có thể đẩy thêm 50 triệu người vào tình trạng đói cấp tính vào cuối năm 2027. Cảnh báo này phản ánh thực tế mới khi biến đổi khí hậu vượt ra khỏi câu chuyện thời tiết và mùa vụ, ngày càng trở thành biến số trực tiếp chi phối giá lương thực, lạm phát và an ninh kinh tế toàn cầu.

THƯ LÊ