Để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đòi hỏi sự thay đổi không chỉ trong cách dạy và học, mà cả môi trường sử dụng ngôn ngữ. Do đó, các trường học, địa phương và cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố đang thử nghiệm cách làm phù hợp.
Đưa tiếng Anh vào từng môn học
Mùa hè vừa qua, tại Trường THCS Nguyễn Huệ (phường Hải Châu), trong buổi tập huấn chuyên đề về dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ, giáo viên các tổ chuyên môn được theo dõi một tiết dạy mẫu môn Toán theo hướng song ngữ.
Thầy Nguyễn Văn Việt, Tổ phó Tổ ngoại ngữ lựa chọn một bài toán trong chương trình lớp 6 để mô phỏng cách phối hợp giữa giáo viên bộ môn và giáo viên tiếng Anh. Qua tiết dạy, giáo viên hình dung cách lựa chọn nội dung sử dụng tiếng Anh, tổ chức hoạt động song ngữ, đưa thuật ngữ chuyên môn và câu lệnh tiếng Anh vào lớp học.
Đây là bước chuẩn bị cho chương trình thí điểm dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ của nhà trường trong năm học 2026 - 2027. Tổ ngoại ngữ thành lập nhóm hỗ trợ giáo viên của ba tổ Toán - Tin, Khoa học tự nhiên và Năng khiếu.
Theo thầy Nguyễn Văn Việt, dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ hướng đến hai mục tiêu là học sinh tiếp thu kiến thức môn học, đồng thời được tiếp cận và sử dụng tiếng Anh trong quá trình học. Vì vậy, sự phối hợp giữa giáo viên bộ môn và giáo viên tiếng Anh cần bắt đầu ngay từ khâu chuẩn bị bài.
Sau các tiết học thí điểm, hai nhóm giáo viên cùng đánh giá. Giáo viên bộ môn tập trung vào mức độ tiếp thu kiến thức; giáo viên tiếng Anh đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ, mức độ tương tác và những thuật ngữ học sinh tiếp cận.
Cô Phạm Thị Thùy Loan, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Huệ cho rằng, nhiều giáo viên từng học tiếng Anh hoặc có chứng chỉ ngoại ngữ nhưng ít có môi trường sử dụng thường xuyên. Vì vậy, việc dùng tiếng Anh để giảng dạy một môn học khác dễ tạo tâm lý e ngại.
Nhà trường không đặt yêu cầu giáo viên phải lập tức chuyển sang dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh mà khuyến khích bắt đầu từ những nội dung vừa sức rồi từng bước mở rộng.
Thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045”, từ ngày 13/7 đến ngày 22/8, Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai Tháng tự học tiếng Anh miễn phí dành cho giáo viên phổ thông năm 2026. Chương trình học hoàn toàn trực tuyến trên nền tảng học tập tích hợp trí tuệ nhân tạo.
Tính đến ngày 23/7, có 24.696 học viên đăng ký, trong đó 17.017 người hoàn thành bài đánh giá đầu vào và 14.589 người chính thức tham gia các khóa học gồm tiếng Anh nền tảng, tiếng Anh học thuật và luyện thi IELTS.
Xây dựng lộ trình phù hợp
Các chuyên gia cho rằng, để tiếng Anh trở thành một phần quen thuộc trong đời sống học đường, cần mở rộng không gian sử dụng. Do đó, thời gian qua, các phường trên địa bàn thành phố chú trọng triển khai đưa tiếng Anh vào trường học.
Chẳng hạn, phường Ngũ Hành Sơn và Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng) ký kết hợp tác triển khai chương trình nâng cao năng lực tiếng Anh cho học sinh tiểu học giai đoạn 2026 - 2030. Chương trình tập trung bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, xây dựng mô hình “Trường học thân thiện với tiếng Anh”, tổ chức câu lạc bộ, ngày hội và các hoạt động trải nghiệm. Hai đơn vị phối hợp phát triển học liệu số, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong dạy học, đồng thời nghiên cứu những mô hình giáo dục ngoại ngữ phù hợp với điều kiện địa phương.
Theo PGS-TS. Nguyễn Văn Long, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng), việc nâng cao năng lực tiếng Anh ngay từ những năm đầu đến trường có ý nghĩa trong hình thành kỹ năng giao tiếp, tư duy và khả năng thích ứng của học sinh trong môi trường hội nhập. Học sinh cần có cơ hội sử dụng tiếng Anh thông qua trải nghiệm, giao tiếp và tương tác, thay vì chỉ học trong khuôn khổ một tiết học.
Mới đây, tại Hội nghị quốc tế VietTESOL 2026 do Hiệp hội VietTESOL, Ban Quản lý đề án ngoại ngữ quốc gia (Bộ Giáo dục và Đào tạo) và Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng) phối hợp tổ chức với chủ đề “Định vị lại tiếng Anh: Từ ngoại ngữ thành ngôn ngữ thứ hai”, tiếp tục đặt vấn đề này. Hội nghị đã có 35 phiên làm việc, tập trung vào các nội dung như chuyển đổi vai trò của tiếng Anh, chính sách ngôn ngữ, công nghệ và học ngôn ngữ thứ hai, phương pháp giảng dạy, chương trình đào tạo và phát triển chuyên môn giáo viên.
Những trao đổi tại hội nghị cho thấy việc chuyển tiếng Anh từ vị trí một ngoại ngữ được học trong nhà trường sang ngôn ngữ thứ hai cần một quá trình dài, với sự thay đổi đồng bộ về chương trình, đội ngũ, học liệu, công nghệ và môi trường sử dụng.
PGS-TS. Nguyễn Văn Long cho hay, đăng cai VietTESOL 2026 là cơ hội để nhà trường phát huy thế mạnh về đào tạo, nghiên cứu, đồng thời kết nối với những yêu cầu mới đặt ra trong việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Qua nhiều năm đăng cai, đồng tổ chức các hội thảo, diễn đàn học thuật trong nước và quốc tế, nhà trường từng bước hình thành năng lực tổ chức và mạng lưới hợp tác trong lĩnh vực giáo dục ngôn ngữ. Đây là cơ hội để những kết quả nghiên cứu được kết nối với thực tiễn giáo dục, góp phần tìm kiếm giải pháp phù hợp cho quá trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.