Thuế du lịch và bài toán giữ sức hút điểm đến

Đa dạng nguồn thu

Thuế du lịch là khoản phí do chính quyền địa phương thu từ khách du lịch nhằm giảm áp lực do hoạt động du lịch gây ra, như quá tải và tác động môi trường. Cạnh đó, tạo nguồn kinh phí cho hạ tầng, dịch vụ và bảo tồn di tích tại điểm đến. Tên gọi và cách tính khoản phí này khác nhau tùy nơi. Có điểm đến áp dụng một mức thuế cố định, trong khi nơi khác tính tổng hợp từ thuế du lịch, thuế lưu trú, thuế địa phương, thuế vùng hoặc thuế thành phố.

Trên khắp châu Âu, châu Á và khu vực Thái Bình Dương, các quốc gia tiếp tục duy trì, điều chỉnh hoặc bổ sung các khoản phí đối với du khách. Theo The Guardian, khoản phí tính theo đêm lưu trú hiện là nguồn thu quen thuộc tại các quốc gia châu Âu. Áo là một trong những nước áp dụng sớm nhất. Từ năm 1842, quốc gia này áp thuế đối với những người lưu trú tại các khu nghỉ dưỡng suối khoáng và chăm sóc sức khỏe.

Sau đó, các biện pháp tương tự xuất hiện tại Pháp, Ý, Đức và Thụy Sĩ. Tại Ý, mức thu hiện nay thường dao động từ 1-10 Euro/người/đêm, tùy điểm đến và loại hình cơ sở lưu trú. Khách ở khách sạn 5 sao tại Milan thậm chí phải trả 12 Euro/đêm.

Theo dữ liệu Siope của Bộ Tài chính Ý, năm 2024, Rome thu 222,4 triệu euro từ thuế du lịch; Milan đạt 109,3 triệu euro; Florence 82,9 triệu euro và Venice 38,9 triệu euro. Thậm chí, Venice còn áp dụng loại phí khác từ năm 2024 đối với khách tham quan trong ngày.

Bên cạnh duy trì các loại thuế đã có từ lâu, nhiều quốc gia còn nâng mức thu hoặc áp dụng hình thức mới. Theo Travel+Leisure, tại Hy Lạp, du khách phải trả phí thích ứng với khủng hoảng khí hậu từ 0,5-15 Euro/phòng/đêm, tùy mùa và hạng cơ sở lưu trú. Khách đi tàu biển phải trả phí rời tàu từ 1-20 Euro/người/lần, tùy điểm đến và thời điểm trong năm.

Trong khi đó, Bhutan thuộc nhóm có mức phí du lịch cao nhất thế giới. Quốc gia này áp dụng Phí phát triển bền vững (SDF) 100 USD/người/đêm, dùng cho các chương trình về môi trường, văn hóa và xã hội. Những mô hình này phản ánh thuế du lịch dịch chuyển từ khoản thu mang tính bổ sung sang công cụ gắn trực tiếp với cách quản lý tài nguyên và tốc độ tăng trưởng du lịch.

Công cụ quản trị điểm đến

Từng có tranh luận về việc thu thuế du lịch liệu có khiến du khách thay đổi lựa chọn. Theo nghiên cứu trên Tourism Management năm 2025, phí 1 bảng/đêm tại Manchester (Anh) không ảnh hưởng đáng kể đến công suất phòng khách sạn. Tương tự, lượng khách tới các thành phố nổi tiếng Amsterdam (Hà Lan), Barcelona (Tây Ban Nha) và Venice (Ý) vẫn tăng trong thập niên qua. Thậm chí, Amsterdam thu thêm 12,5% đối với một đêm lưu trú. Đây được xem là một trong những mức thuế du lịch cao nhất châu Âu hiện nay.

Điều này cho thấy sức hấp dẫn của các thành phố nổi tiếng có thể lớn hơn tác động của khoản phụ phí. Thực tế, quyết định lựa chọn điểm đến thường dựa trên tổng thể trải nghiệm, từ cảnh quan, văn hóa, ẩm thực đến khả năng tiếp cận và danh tiếng. Do vậy, khoản phí nhỏ có thể không đủ để du khách đảo chiều quyết định.

Sự phát triển của thuế du lịch cũng phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy quản lý du lịch toàn cầu. Trước đây, ưu tiên lớn của nhiều thành phố là thu hút càng nhiều khách càng tốt. Khi lượng khách quá tải, ưu tiên chuyển sang việc sử dụng chi phí và nguồn lực để duy trì chất lượng điểm đến. Như vậy, thuế du lịch có thể tạo “vòng tròn hiệu ứng tích cực”. Theo đó, nguồn thu dùng cho việc phát triển giao thông, vệ sinh, bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản và không gian công cộng sẽ giúp điểm đến duy trì chất lượng sống của người dân; đồng thời tăng sức hấp dẫn đối với du khách.

Tất nhiên, mức thu và cách sử dụng nguồn tiền là yếu tố quyết định hiệu quả của chính sách. Bởi, mức thu hợp lý, minh bạch và gắn với nhu cầu thực tiễn của điểm đến có thể chuyển hóa thành một phần của cơ chế cùng chia sẻ trách nhiệm của du khách đối với điểm đến. Xét theo góc độ này, thuế du lịch đang được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ quản trị điểm đến. Suy cho cùng, một khoản thu chỉ có ý nghĩa khi du khách cảm nhận được giá trị mà nó mang lại cho chính điểm đến và trải nghiệm của họ.

THƯ LÊ