“500 ngày đêm”, cuộc đua trước mùa mưa

Từ cuốn chiếu đến đồng loạt

Theo Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà là trách nhiệm chính trị, đạo lý và nghĩa tình của cả hệ thống chính trị đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Quán triệt Chỉ thị số 24-CT/TW, ngày 15/5/2013, của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo, cùng chỉ đạo của Trung ương, Đà Nẵng xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, phải làm quyết liệt, thực chất, có tiến độ và kết quả cụ thể.

Nhưng thực tế ban đầu không đơn giản. Trước tháng 8/2026, việc khai quật, lấy mẫu tại nghĩa trang liệt sĩ được các địa phương tổ chức theo hình thức luân phiên: xong nghĩa trang này mới chuyển sang nghĩa trang khác, tùy theo điều kiện nhân lực, phương tiện từng nơi. Cách làm này thận trọng, nhưng trước khối lượng công việc khổng lồ và thời gian có hạn, tiến độ chung không theo kịp yêu cầu.

Trước thực tế đó, Ban Chỉ đạo thành phố quyết định thay đổi phương châm: chuyển từ cách làm tuần tự sang triển khai đồng loạt trên tất cả địa phương, nghĩa trang đủ điều kiện, không nơi nào chờ nơi nào. Đại tá Đinh Văn Hưng gọi đây là “một bước chuyển về tư duy chỉ đạo”: khi nhiệm vụ đã rõ, yêu cầu tiến độ cấp thiết, phải tập trung tối đa lực lượng, phương tiện, tổ chức thực hiện đồng thời.

Những con số thắp lên niềm hy vọng

Sự thay đổi ấy đã tạo ra chuyển biến rõ rệt. Tính đến ngày 10/9, toàn thành phố đã khai quật, lấy mẫu gần 25.200 mộ, đạt trên 97%. Hiện còn hơn 700 phần mộ đang tiếp tục thực hiện.

Trong số đã triển khai, có gần 13.600 mẫu đủ điều kiện giám định ADN, đạt tỷ lệ gần 54%; gần 11.600 trường hợp không đủ điều kiện giám định ADN. Đến nay, gần 6.000 mẫu đã được bàn giao cho Viện Pháp y quốc gia để phân tích, đối sánh, phục vụ xác định danh tính liệt sĩ.

Song song với việc lấy mẫu, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin cũng được đẩy mạnh. Từ tháng 11/2025 đến nay, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 57 trong tổng số 390 hài cốt liệt sĩ theo kế hoạch, dựa trên việc xác minh nguồn tin từ nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ tại nhiều địa bàn trọng điểm.

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm yêu cầu

Ban Chỉ đạo thành phố xác định mốc 15/9/2026 là thời hạn hoàn thành việc lấy mẫu trước mùa mưa. Đây không chỉ là mốc hành chính, mà là yêu cầu tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi, bảo đảm an toàn cho lực lượng thực hiện.

Đại tá Đinh Văn Hưng nhấn mạnh, tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của chiến dịch: đẩy nhanh tiến độ nhưng phải kiểm soát chặt chẽ quy trình, không để xảy ra nhầm lẫn, thất lạc mẫu, hồ sơ, dữ liệu bởi đồng loạt không có nghĩa là làm ồ ạt.

Bên cạnh vai trò nòng cốt của Bộ Chỉ huy Quân sự, chiến dịch cũng huy động sự vào cuộc của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và đặc biệt là người dân. Theo Đại tá Đinh Văn Hưng, sau hàng chục năm, nhiều thông tin về nơi hy sinh, nơi chôn cất liệt sĩ không còn trong hồ sơ chính thức mà vẫn được lưu giữ trong ký ức của nhân chứng và thân nhân. Vì vậy, phương châm của thành phố là không bỏ sót bất kỳ nguồn tin nào, còn thông tin thì còn xác minh, có căn cứ thì tìm kiếm đến cùng.

Thời gian tới, Đà Nẵng đặt mục tiêu xác minh 100% nguồn tin về liệt sĩ, tập trung lực lượng vào các địa bàn trọng điểm từng là nơi đóng quân, trạm phẫu, bệnh viện dã chiến hay nơi địch đánh phá ác liệt. Đồng thời đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ công tác tìm kiếm. Mốc mục tiêu được xác định: đến ngày 15/3/2027, hoàn thành quy tập 390 hài cốt liệt sĩ theo kế hoạch.

Phía sau mỗi con số là một cuộc trở về. Tìm được một hài cốt liệt sĩ là trả lại tên cho một người; đưa một liệt sĩ về với gia đình, đồng đội là cách để “không ai bị lãng quên”, trước khi thời gian kịp xóa nhòa những dấu vết cuối cùng.

MY LAM