Chống ngập bằng những cửa thu nước mới

Giải bài toán lớn của đô thị bắt đầu từ cửa thu nước nhỏ với mục tiêu làm sao để nước mưa được thu nhanh hơn.

Thay cửa thu cũ kiểu “hàm ếch”

Từ mùa hè năm nay, nhiều tuyến đường lớn tại Đà Nẵng đã được rà soát, xử lý hệ thống cửa thu nước trước khi bước vào mùa mưa. Đây là một trong những giải pháp được thành phố triển khai nhằm hạn chế tình trạng nước thoát chậm, gây ngập cục bộ trên đường phố.

Từ đầu tháng Tám đến nay, nhiều tuyến đường tại phường Cẩm Lệ được thay cửa thu cũ kiểu “hàm ếch” nằm bên bó vỉa bằng cửa thu nằm trực tiếp dưới mặt đường. Là một trong những nơi từng xảy ra ngập trong đợt mưa lịch sử ở Đà Nẵng hồi tháng 10/2022, tuyến đường Nguyễn Nhàn (phường Cẩm Lệ) đang được thay mới hơn 20 vị trí cửa thu nước.

Đây là một trong những hạng mục của dự án cải tạo cửa thu nước, mương thu nước và hố ga được triển khai tại trung tâm thành phố. Có mặt tại đây, chúng tôi ghi nhận lực lượng công nhân dùng máy cắt bê tông cắt những ô hình chữ nhật ở lòng đường, đoạn sát bó vỉa. Một phần vỉa hè được khoanh lại, công nhân cẩn thận đục từng mảng bê tông để mở mương dẫn từ hố thu tới hố ga và hệ thống thoát nước.

“Đoạn đường này nhiều mương nước bị rễ cây xâm lấn. Do mương khá cũ nên lớp bê tông cũng hư hỏng nhiều, rễ cây phát triển chắn một phần hướng thoát nước” - ông Lê Văn Hợp, trưởng nhóm thợ người Hà Tĩnh thi công trên tuyến đường này nói.

Chỉ vào hộp cửa thu nước hình chữ nhật được đúc sẵn, có cửa thu nằm ở mặt đường, hướng thu nước trên lòng đường, ông Hợp cho biết các “hộp” này được đặt dưới lòng đường, vị trí sát bó vỉa. Theo ông Hợp, đây là kiểu thu nước khác với cửa thu nước ở bó vỉa kiểu cũ.

Theo TS. Lê Hùng (giảng viên Khoa Xây dựng Công trình thủy - Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng), việc cải tạo cửa thu nước là một trong những nội dung mà các chuyên gia đề cập trong quá trình giải quyết bài toán chống ngập.

Theo ông Hùng, với mức độ đô thị hóa cao như ở khu vực trung tâm thành phố, việc thoát nước mặt phụ thuộc nhiều vào hệ thống cửa thu nước. Việc thiết kế cửa thu dưới mặt đường vừa tăng diện tích tiếp xúc với bề mặt nước, giúp thoát nước nhanh hơn, vừa hạn chế cửa thu bị lấp.

Cùng với nhiều hạng mục lớn, mang tính tổng thể đang được triển khai như đầu tư thêm trạm bơm khu vực cầu Trần Thị Lý, cầu Thuận Phước, mở tuyến cống thoát nước lớn trên đường Phùng Hưng thì những giải pháp cải tạo cửa thu, mương nước cũng quan trọng không kém.

Cần sự chung tay của cộng đồng

Theo Ban bảo trì công trình hạ tầng Đà Nẵng - Sở Xây dựng Đà Nẵng, dự án sửa chữa cửa thu, mương thu nước bị hư hỏng và nâng cao độ hố ga bị lấp đang được thực hiện tại khu vực trung tâm thành phố, chủ yếu ở 5 phường Hải Châu, Hòa Cường, An Khê, Thanh Khê và Cẩm Lệ.

Cụ thể, việc cải tạo được thực hiện tại 46 tuyến đường với hơn 883 cửa thu nước, hơn 500m mương nước và 300 hố ga. Việc cải tạo dựa trên hiện trạng, từng vị trí cụ thể, trong đó ưu tiên khu vực trung tâm đô thị và các điểm có nguy cơ ngập úng cao. Cùng với việc thay đổi cửa thu nước, đơn vị tập trung nạo vét, khơi thông cống rãnh, mương để tăng khả năng thoát nước trước mùa mưa.

Theo đánh giá tổng thể của đơn vị này, giải pháp thay cửa thu nước dưới mặt đường giúp rút ngắn thời gian nước ứ đọng trên mặt đường sau các trận mưa lớn, nhất là tại những điểm trũng, nơi thường xảy ra ngập cục bộ. Đặc biệt là tại các vị trí đường dốc, hố thu kiểu cửa ngang trên bó vỉa có diện tích tiếp xúc với mặt nước không cao bằng cửa thu dưới mặt đường. Trong khi đó, vị trí cửa thu dưới mặt đường trũng hơn, giúp tăng khả năng thu nước, hạn chế tạo những điểm ứ nước.

Ông Tâm Tiến, người dân sống trên đường Nguyễn Hữu Tiến, cho biết do đoạn đường trước nhà nằm võng so với xung quanh nên khi mưa lớn, khu vực trước nhà ông là nơi nước rút sau cùng. Vừa qua, sau khi cải tạo hệ thống cửa thu nước, nước đã rút nhanh hơn, không còn ùn ứ. “Nước dâng trước cửa nhà thì cả xóm ai cũng như vậy. Nhưng khi mưa tạnh, nước rút, có khi hơn nửa ngày vẫn còn ứ đọng trên đường vì nước không tới được cửa thu” - ông nói.

Đây là những giải pháp thành phố có thể làm để nước được thu vào nhanh hơn. Tuy nhiên, chống ngập không phải chỉ là việc của nhà nước mà còn cần sự chung tay của cả xã hội. Người dân có vai trò quan trọng trong việc chung tay phòng, chống ngập úng. Đặc biệt, cần khơi thông, tháo dỡ các tấm che ngăn mùi tại cửa thu nước trước nhà, khơi thông dòng chảy tại các mương đất đã bị bồi lắng và thậm chí là những giải pháp rất đời thường như dọn rác, vệ sinh khu vực cửa thu nước sau mỗi đợt mưa lớn để hạn chế rác lấp cửa thu nước…

HÀ CHÂU