Kiến tạo cực tăng trưởng du lịch Đà Nẵng
Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng du lịch: từ chiều rộng sang năng suất, giá trị gia tăng và chất lượng thể chế; từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo hệ sinh thái; từ quản lý điểm đến sang quản trị chuỗi giá trị; từ cạnh tranh cục bộ sang liên kết vùng.
Đà Nẵng được xác định là một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia mang hàm ý chiến lược về tổ chức không gian và phân bổ nguồn lực.
Xây dựng cực tăng trưởng
Với Đà Nẵng, “cực tăng trưởng” cần được hiểu như một chức năng kinh tế chứ không phải danh hiệu. Vì vậy, “Đà Nẵng làm thế nào để mỗi dòng khách, đường bay, dự án và sự kiện tạo thêm giá trị cho miền Trung?”.
Dưới góc độ kinh tế chính trị, cực tăng trưởng gắn với tích tụ nguồn lực và phân phối lợi ích. Trung tâm mạnh có thể tạo hiệu ứng lan tỏa về thị trường, vốn, tri thức và công nghệ; nhưng cũng có thể tạo hiệu ứng hút khi đầu tư và cơ hội tập trung quá mức. Và Đà Nẵng chỉ thực sự là cực tăng trưởng khi sự phát triển của thành phố nâng được năng lực của toàn mạng lưới vùng. Đây là bài toán điều phối thể chế, không chỉ là xúc tiến du lịch.
Không gian phát triển mới tạo nên lợi thế đặc biệt cho Đà Nẵng, khi kết hợp đô thị biển, Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm, vùng nông thôn, miền núi, sân bay, cảng biển và các hành lang liên vùng. Tuy nhiên, mở rộng địa giới không tự động tạo ra không gian kinh tế thống nhất. Nếu sản phẩm phân mảnh, dữ liệu chưa liên thông và hạ tầng chưa vận hành theo hành trình của khách, quy mô lớn hơn chưa chắc tạo năng lực cạnh tranh lớn hơn. Thách thức là biến đa dạng tài nguyên thành tính bổ sung chức năng và kết nối vật lý thành kết nối thị trường tạo các giá trị mới.
Đà Nẵng cần chuyển từ “nam châm hút khách” thành một “hub” (điểm kết nối trung tâm) tổ chức và phân phối dòng khách. Lợi thế hàng không quốc tế, thương hiệu, du lịch hội nghị MICE, lưu trú và lữ hành cần trở thành hạ tầng thị trường cho miền Trung. Khi đó, một chuyến bay không chỉ tạo doanh thu cho thành phố mà còn mở cầu thị trường cho di sản, nông nghiệp, OCOP, thủ công mỹ nghệ và dịch vụ sáng tạo toàn vùng. Cạnh tranh vì vậy cần chuyển từ tối đa hóa phần khách riêng sang kéo dài lưu trú và nâng chi tiêu tại miền Trung.
Liên kết vùng phải vượt khỏi cấp độ ký kết và xúc tiến chung để chuyển sang liên kết chuỗi giá trị. Liên kết thực chất phải trả lời: khách di chuyển bằng gì, dữ liệu chia sẻ thế nào, sản phẩm bổ sung ra sao và lợi ích được phân bổ thế nào. Đà Nẵng cần thúc đẩy quản trị đa cấp, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế, thị trường phân bổ nguồn lực, doanh nghiệp đổi mới và cộng đồng đồng sáng tạo. Chính quyền cần thiết kế luật chơi, chuẩn chất lượng, dữ liệu và cơ chế phối hợp để giảm chi phí giao dịch, khắc phục thất bại điều phối.
Một yêu cầu quan trọng khác là chuyển từ “đếm khách” sang “đo giá trị”. Lượt khách vẫn cần thiết nhưng không thể là chỉ báo thống trị. Một điểm đến có số khách lớn nhưng lưu trú ngắn, chi tiêu thấp, tỷ lệ nhập khẩu đầu vào cao và gây áp lực môi trường có thể tạo hiệu quả xã hội thấp. Hệ thống KPI của Đà Nẵng cần bổ sung thời gian lưu trú, chi tiêu bình quân, năng suất lao động, tỷ lệ giá trị nội địa, mức tham gia của doanh nghiệp nhỏ và mức độ hài lòng của cư dân. Đặc biệt, cần theo dõi “rò rỉ kinh tế”: trong 100 đồng khách chi tiêu, bao nhiêu đồng thực sự ở lại địa phương và tiếp tục tạo thêm vòng quay thu nhập.
Thúc đẩy giá trị du lịch
Để tăng giá trị, du lịch phải gắn chặt với các ngành bản địa. Khách sạn, khu nghỉ dưỡng và doanh nghiệp lớn cần hình thành liên kết ngược với nông nghiệp, thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, OCOP, logistics, công nghệ và công nghiệp sáng tạo. Đồng thời, Đà Nẵng phải nâng cấp lợi thế so sánh thành lợi thế cạnh tranh động, thay vì dựa mãi vào biển, cảnh quan và di sản. Tài nguyên chỉ trở thành giá trị cao khi được kết hợp với tri thức, công nghệ, thiết kế và sáng tạo. Hội An có thể phát triển kinh tế sáng tạo dựa trên di sản; Mỹ Sơn mở rộng sản phẩm diễn giải và giáo dục; khu vực miền núi phát triển trên cơ sở đồng sáng tạo với cộng đồng; còn đô thị Đà Nẵng có thể trở thành trung tâm MICE, sự kiện, giải trí và kinh tế đêm.
Dữ liệu, nhân lực và chuyển đổi bền vững phải được coi là “hạ tầng mềm” của cực tăng trưởng. Đà Nẵng cần một “Trung tâm dữ liệu du lịch” liên thông dữ liệu lưu trú, hàng không, vận tải, điểm tham quan và sự kiện, từng bước kết nối với các địa phương liên quan. Các cơ sở đào tạo cần khuếch tán tri thức về quản trị điểm đến, marketing số, du lịch hội nghị MICE và công nghệ du lịch cho toàn miền Trung. Đồng thời, chỉ tiêu về phát thải, năng lượng, chất thải, sức tải điểm đến và mức hài lòng của cư dân cần được tích hợp vào quy hoạch để du lịch bền vững trở thành lợi thế cạnh tranh.
Cuối cùng, năng lực cực tăng trưởng phụ thuộc quyết định vào chất lượng thể chế. Đà Nẵng cần một mô hình quản trị dựa trên quy hoạch không gian tích hợp, dữ liệu liên thông, hệ sinh thái doanh nghiệp - đổi mới - nhân lực và cơ chế hợp tác vùng có mục tiêu đo lường được.
Liên kết Huế - Đà Nẵng - Quảng Ngãi cần chuyển từ “phối hợp hành chính” sang “đồng kiến tạo giá trị”, với mục tiêu chung về thời gian lưu trú vùng, dòng khách đa điểm, dữ liệu, sự kiện và xúc tiến thị trường. Đây là hàm ý kinh tế chính trị quan trọng: quyền lực công được sử dụng theo hướng kiến tạo phát triển, tạo năng lực phối hợp mà thị trường riêng lẻ khó tự hình thành.
Nghị quyết số 26-NQ/TW mở ra giai đoạn mới, trong đó tăng trưởng du lịch phải được đo bằng năng suất, giá trị gia tăng, chất lượng thể chế và khả năng lan tỏa. Với Đà Nẵng, trở thành cực tăng trưởng không chỉ là đón nhiều khách hơn mà phải làm cho mỗi lượt khách tạo nhiều vòng giá trị, kết nối vốn với doanh nghiệp địa phương và sử dụng năng lực cửa ngõ để mở thị trường cho miền Trung. Đó là cơ sở chuyển lợi thế địa kinh tế Đà Nẵng thành năng lực dẫn dắt và lan tỏa động lực phát triển cho vùng.
Con đường đó có thể cô đọng trong năm chuyển đổi chiến lược: từ số lượng khách sang giá trị của khách; từ điểm đến riêng lẻ sang hệ sinh thái; từ khai thác tài nguyên sang sáng tạo giá trị; từ liên kết hành chính sang chuỗi giá trị vùng; và từ tăng trưởng của trung tâm sang lan tỏa phát triển.
Nếu thực hiện được các chuyển đổi này, Đà Nẵng có thể trở thành cửa ngõ quốc tế, trung tâm tổ chức thị trường, dữ liệu - tri thức - nhân lực và hạt nhân điều phối một không gian kinh tế du lịch miền Trung có sức cạnh tranh quốc tế. Khi đó, “cực tăng trưởng” không còn là định danh mà trở thành năng lực phát triển được đo bằng mức độ Đà Nẵng làm cho toàn bộ mạng lưới xung quanh năng động, bao trùm và bền vững hơn.