Phát triển xã đảo Tân Hiệp xanh
Tiến trình phát triển xanh ở Cù Lao Chàm đang từng bước được cụ thể hóa bằng các giải pháp bảo tồn tài nguyên gắn với sinh kế cộng đồng, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững ở xã đảo Tân Hiệp.
Xã Tân Hiệp nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An. Việc bảo tồn, phát triển xanh luôn được chính quyền địa phương quan tâm.
Năm 2009, bên cạnh việc duy trì “nói không với túi ny lon”, quản lý rác thải là một trong những vấn đề được Cù Lao Chàm triển khai khá sớm. Việc phân loại rác tại nguồn triển khai trên toàn địa bàn xã, trong đó mô hình Cơ sở phục hồi tài nguyên (MRF) thuộc Dự án Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương tại Việt Nam được thí điểm tại Bãi Ông từ năm 2021 và tại Bãi Hương từ năm 2023.
Theo bà Phạm Thị Mỹ Hương, Chủ tịch UBND xã Tân Hiệp, tại các MRF, rác được phân loại ngay từ hộ gia đình, sau đó thu gom về cơ sở để tiếp tục phân loại, xử lý. Rác hữu cơ được tận dụng làm phân compost và một số sản phẩm khác; rác tái chế được thu hồi, hạn chế chuyển đến khu xử lý rác Eo Gió.
Bên cạnh đó, cuộc vận động “Du khách và ngư dân mang rác thải về bờ” khuyến khích người dân và du khách thu gom rác phát sinh chứ không bỏ lại môi trường. Ngoài ra, 28 doanh nghiệp hoạt động trên tuyến đường thủy Cửa Đại - Cù Lao Chàm được trang bị hơn 80 bộ dụng cụ thu gom rác để trên 40 ca nô, tàu, thuyền du lịch. Trong tháng 8/2026, lực lượng chức năng cùng người dân, doanh nghiệp thu gom khoảng 240kg rác tại các bãi biển, đáy biển và vùng rạn san hô.
Một trong những thử nghiệm mới tại Cù Lao Chàm là phục hồi thảm cỏ biển gắn với sinh kế cộng đồng. Trong năm 2026, các đơn vị chuyên môn đã trồng thử nghiệm hơn 1.200 thân cỏ kiệu tròn và cỏ vích tại Bãi Bắc. Sau hơn 4 tháng, cỏ kiệu tròn xuất hiện chồi mới trên nền đáy tự nhiên. Khu vực phục hồi cũng ghi nhận cỏ kim, cỏ xoan và một số sinh vật như ốc, cá phèn, cá dìa.
Ông Nguyễn Hùng Linh, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm cho biết, hoạt động phục hồi này được thiết kế gắn với sinh kế. Dự án hướng tới hỗ trợ 2-3 mô hình với khoảng 70-100 hộ tham gia, hưởng lợi.
Trang thiết bị được hỗ trợ cho Hợp tác xã Mộc Chàm tại Bãi Làng để phục vụ sản xuất trà lá rừng và các sản phẩm từ rong biển; nhóm khai thác, chế biến thủy sản tại Bãi Hương cũng được tham vấn để tham gia mô hình.
Trong năm 2026, các hoạt động tập huấn, khảo sát thực địa về rong biển và trà lá rừng tiếp tục được tổ chức. Người dân được hướng dẫn nhận diện nguồn nguyên liệu, khai thác, sơ chế, bảo quản và phát triển sản phẩm. Việc khảo sát trữ lượng và đặc điểm phân bố nguồn tài nguyên hướng đến cách khai thác phù hợp, tránh phát triển sản phẩm kiểu gia tăng khai thác thiếu kiểm soát.
Bà Lê Thị Bích Công, đại diện Hợp tác xã Mộc Chàm cho biết, ở giai đoạn đầu hoạt động, đơn vị chủ trương cung ứng có giới hạn nhằm khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ một cách bền vững. Thay vì chỉ bán nguyên liệu, sản phẩm được gắn với câu chuyện về cây rừng, rong biển, nghề truyền thống và đời sống cư dân đảo, du khách có thể tìm hiểu quy trình chế biến và trải nghiệm văn hóa địa phương.