Tiếng nói sáng tạo từ người trẻ

Khát vọng sáng tạo trẻ

Đà Nẵng có một đời sống văn học, nghệ thuật được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Sự tiếp nối luôn cần những gương mặt mới, những cách nghĩ khác và những câu hỏi chưa có sẵn câu trả lời.

Đó cũng là tinh thần được đặt ra tại Diễn đàn văn học, nghệ thuật trẻ Đà Nẵng 2026, với chủ đề “Khát vọng sáng tạo trẻ - Bản sắc và hội nhập”. Cuộc gặp gỡ quy tụ những người trẻ đang hoạt động trong 9 lĩnh vực văn học, nghệ thuật trên địa bàn thành phố, hướng đến một cuộc đối thoại rộng hơn về con đường sáng tạo của thế hệ hôm nay.

Nhà thơ Phan Chín, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng cho rằng, điều quan trọng của một diễn đàn dành cho người trẻ không phải là tìm những câu hỏi an toàn hay những câu trả lời đã được chuẩn bị trước, mà cần mở ra những vấn đề mới, thẳng thắn và có tính tự vấn. Bởi sáng tạo, trước hết, là khả năng đặt lại những điều tưởng như đã quen thuộc. “Chúng tôi không chỉ mong các bạn tiếp nối những gì thế hệ trước đã làm được, mà mong các bạn đi xa hơn trên con đường sáng tạo nghệ thuật”, nhà thơ Phan Chín nói.

Trong đời sống nghệ thuật đang thay đổi nhanh chóng, người trẻ có nhiều cơ hội để thể hiện mình. Nhưng, điều họ cần không chỉ là cơ hội xuất hiện, mà là không gian đủ rộng để thử sức, đồng thời để được lắng nghe và được phản biện. Đối thoại giữa các thế hệ, vì thế, tạo điều kiện để kinh nghiệm của người đi trước gặp gỡ những suy nghĩ, thử nghiệm của người đi sau.

Với Đà Nẵng, câu chuyện ấy càng đáng được quan tâm khi thành phố đang có những chuyển động mới về không gian phát triển, cũng như những sôi động của đời sống văn hóa và công nghiệp sáng tạo. Trong những chuyển động đó, những cách nhìn khác, những thử nghiệm mới và tiếng nói của thế hệ trẻ là một phần không thể thiếu.

Bản sắc và hội nhập

Diễn đàn sẽ có các tham luận chuyên sâu thuộc lĩnh vực âm nhạc, văn học, múa, văn nghệ dân gian và kiến trúc, cùng những vấn đề về đời sống sáng tạo hiện nay. Trong đó, tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với sáng tạo nghệ thuật nhận được sự quan tâm đáng kể.

Lớn lên cùng sự phát triển của công nghệ số, nhiều nghệ sĩ trẻ xem công nghệ như một phần quen thuộc của đời sống sáng tác. Nhưng cùng với những khả năng mới, AI cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ và sự lệ thuộc vào công nghệ.

Nhà văn trẻ Lệ Hằng nhìn nhận, một thuật toán có thể tổng hợp dữ liệu rất nhanh, thậm chí tạo ra một tác phẩm hoàn chỉnh, nhưng máy móc khó có thể thay thế những trải nghiệm và rung động thuộc về đời sống tinh thần của con người. Theo chị Hằng, tác phẩm chỉ thực sự hình thành khi người nghệ sĩ dấn thân, thực hành và khám phá; trong quá trình ấy, điều được khám phá nhiều khi chính là bản thân người sáng tác. “Đặc tính cốt lõi của nghệ thuật là sự tập trung và tính riêng tư”, chị Hằng nói.

Cùng quan điểm, ThS. Lê Thị Diệu Mi cho rằng AI chỉ là một công cụ và không thể làm thay phần tư duy cốt lõi của người sáng tạo. Với những cây bút trẻ, vấn đề không đơn thuần là từ chối hay sử dụng AI, mà là làm chủ công nghệ mà không để máy móc chi phối quá trình sáng tác.

Từ những trao đổi tại diễn đàn, câu chuyện công nghệ vì thế trở lại với một yêu cầu quen thuộc nhưng không dễ thực hiện: Người sáng tác phải biết mình đang làm gì, lựa chọn điều gì và chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình. Công nghệ có thể mở thêm nhiều khả năng, nhưng tư duy, cảm xúc, trải nghiệm và cá tính nghệ thuật vẫn thuộc về người sáng tạo.

Điều đó cũng đủ để thế hệ trẻ đặt ra câu hỏi trong quá trình bước vào đời sống nghệ thuật hôm nay: Sử dụng những công cụ mới đến đâu để mở rộng khả năng sáng tạo, mà vẫn giữ được tiếng nói riêng của mình? Khát vọng, bản sắc và hội nhập có thể bắt đầu từ những câu chuyện rất cụ thể, đó là khát vọng đi xa hơn trong nghề, ý thức tìm một giọng nói riêng và khả năng bước ra ngoài những giới hạn quen thuộc để gặp gỡ những cách nghĩ khác.

Diễn đàn văn học, nghệ thuật trẻ Đà Nẵng 2026 được khởi động từ tháng 7 với tập thơ, văn của các tác giả trẻ mang tên “Mùa lá mới” được xuất bản. Những tác phẩm được lựa chọn tạo cơ hội để các cây bút trẻ cất lên tiếng nói của mình, đồng thời giúp họ đến gần hơn với đời sống văn học, nghệ thuật của thành phố. Hình ảnh “Mùa lá mới” vì thế không chỉ là tên gọi. Đó là những chồi non đang bắt đầu bén rễ, những tiếng nói còn trên hành trình tìm kiếm giọng điệu riêng. Có thể hôm nay, những “chiếc lá” ấy chưa tạo thành tán cây lớn, nhưng sự xuất hiện của những gương mặt mới đã đem đến thêm những sắc thái cho đời sống văn nghệ Đà Nẵng.

Từ “Mùa lá mới” đến Diễn đàn văn học, nghệ thuật trẻ Đà Nẵng 2026, những người trẻ kỳ vọng có thêm một nơi để giới thiệu tác phẩm, nói về công việc của mình và lắng nghe những người cùng thế hệ cũng như những người đã đi trước.

Một đời sống văn nghệ muốn tiếp tục chuyển động, bên cạnh những giá trị đã được tạo dựng, luôn cần những tiếng nói mới. Mỗi người có thể bắt đầu từ một cách nhìn, một giọng điệu, một hướng đi khác nhau. Qua quá trình thử sức và làm nghề, họ sẽ dần tìm được tiếng nói của riêng mình.

THẠCH HÀ