Mở hướng phát triển bền vững

Tự làm mới mình

Tại Mayaca Coffee, một phần không gian của doanh nghiệp được dành cho những việc chưa tạo ra doanh thu ngay lập tức. Ông Hồ Đức Tiến, CEO & Founder Mayaca Coffee tại phường Thanh Khê, cho biết đơn vị đã hình thành Mayaka Academy & Lab để đào tạo nhân sự, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Với ông Tiến, doanh nghiệp đã đi vào hoạt động vẫn cần giữ một khoảng dành cho thử nghiệm, nơi những ý tưởng mới có thể được kiểm chứng trước khi trở thành một sản phẩm trên thị trường.

Cách Mayaca tạo nguồn lực cho quá trình ấy cũng bắt đầu từ khách hàng. Ông Tiến nhìn doanh thu bán hàng như một dòng vốn quan trọng, bởi tiền thu được từ thị trường có thể quay trở lại cho nghiên cứu sản phẩm, thiết bị và đào tạo con người.

Doanh nghiệp vì vậy mong sản phẩm được sản xuất tại Đà Nẵng có thêm cơ hội hiện diện trong hệ thống phân phối, các chương trình giới thiệu sản phẩm và thị trường tại chỗ. Một thị trường đủ rộng sẽ giúp doanh nghiệp có thêm khả năng tự nuôi những ý tưởng mới bằng chính hoạt động kinh doanh của mình.

“Vốn rất quan trọng, nhưng tôi nghĩ còn một dòng vốn lớn hơn là dòng tiền từ khách hàng. Nếu sản phẩm của doanh nghiệp Đà Nẵng có thêm cơ hội đi vào thị trường thì doanh nghiệp có thể dùng chính doanh thu đó để quay vòng sản xuất, tiếp tục đầu tư cho sản phẩm và hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm”, ông Tiến chia sẻ.

Với Công ty TNHH Sản xuất thương mại Quý Thu (xã Xuân Phú), động lực thay đổi lại đến từ một yêu cầu rất cụ thể của thị trường. Từ cơ sở sản xuất nhỏ tại gia đình, doanh nghiệp từng bước phát triển dòng nông sản chế biến, trong đó bánh dừa nướng Quý Thu đạt OCOP 5 sao và được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu giải A năm 2025.

Khi sản phẩm còn đi trong những kênh quen thuộc, quy mô xưởng hiện nay vẫn đáp ứng được. Nhưng một cuộc tiếp xúc với đối tác nước ngoài đã đặt doanh nghiệp trước một nấc phát triển khác.

Trong chuyến xúc tiến tại Thành phố Hồ Chí Minh, một hệ thống siêu thị của Malaysia đặt vấn đề về các chứng nhận như FSSC hoặc BRC. Yêu cầu ấy kéo theo hàng loạt việc phải tính lại, từ điều kiện nhà xưởng, quy trình sản xuất đến hệ thống quản lý chất lượng.

Bà Lưu Thị Thu, Giám đốc công ty cho biết, doanh nghiệp dự kiến xây dựng nhà máy trong năm 2027 nếu có điều kiện thuận lợi, bởi khi thị trường đã mở ra một cánh cửa mới thì năng lực sản xuất cũng phải theo kịp. Bà Thu bày tỏ: “Xưởng hiện nay phát triển từ một cơ sở nhỏ tại gia đình nên muốn bước tiếp, doanh nghiệp phải đầu tư lại bài bản, từ điều kiện sản xuất đến các tiêu chuẩn mà đối tác yêu cầu”.

Mở đường ra thị trường

Mayaca và Quý Thu đi theo hai con đường khác nhau. Một doanh nghiệp chủ động tạo chỗ cho nghiên cứu từ bên trong, doanh nghiệp còn lại thay đổi khi thị trường đặt ra chuẩn cao hơn. Điểm gặp nhau nằm ở khả năng nhìn thấy bước phát triển tiếp theo và chuẩn bị từ sớm, thay vì chờ đến khi một cơ hội xuất hiện mới bắt đầu xoay xở.

Ở khu vực nông thôn, miền núi, đổi mới sáng tạo có một nhịp khác. Với những sản phẩm dựa nhiều vào lao động thủ công, nguyên liệu bản địa và tri thức của cộng đồng, bài toán trước mắt thường là làm sao để sản phẩm tốt, phù hợp hơn với người mua và tạo được thu nhập ổn định cho người sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Sương, đại diện Hợp tác xã Sinh kế bản địa Việt Nam tại xã Hùng Sơn, cho rằng những sản phẩm làng nghề, sản phẩm của đồng bào địa phương vẫn có nhiều dư địa để đổi mới ngay trên nền giá trị đang có.

Một thay đổi về mẫu mã, cách tổ chức sản xuất, câu chuyện thương hiệu hay phương thức đưa hàng đến người tiêu dùng đều có thể giúp sản phẩm bước sang một vị trí khác trên thị trường. Công nghệ khi ấy được lựa chọn theo nhu cầu cụ thể từng khâu, phù hợp với năng lực của cơ sở và người dân tham gia chuỗi.

“Với sản phẩm làng nghề hay sản phẩm từ đồng bào địa phương, tôi nghĩ đổi mới sáng tạo cần được nhìn từ khả năng làm cho sản phẩm tốt hơn và đi được đến thị trường. Có thể đó là cải tiến sản phẩm, thay đổi cách tổ chức sản xuất, cách đưa hàng đến người tiêu dùng hoặc tạo ra doanh số ổn định hơn. Điều quan trọng là sản phẩm tạo được giá trị và giữ được sinh kế cho cộng đồng”, bà Sương nói.

Cách nhìn ấy mở rộng câu chuyện đổi mới sáng tạo ra ngoài nhóm doanh nghiệp công nghệ. Với một hợp tác xã miền núi, việc chuẩn hóa nguyên liệu, tổ chức lại nhóm sản xuất, làm bao bì phù hợp hơn hay tìm được một kênh bán hàng bền vững cũng có thể tạo nên thay đổi đáng kể.

Một sản phẩm bán được đều hơn sẽ kéo theo nhu cầu quản lý tốt hơn, nâng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đầu tư máy móc và từng bước ứng dụng công nghệ. Quá trình đổi mới vì vậy có thể diễn ra theo từng nấc, bắt đầu từ chính sức ép và cơ hội của thị trường.

Có thể thấy, doanh nghiệp địa phương đang tự tìm đường phát triển bằng những thay đổi rất khác nhau như đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, chuẩn hóa nhà xưởng để vượt qua tiêu chuẩn mới hay đổi mới cách quảng bá sản phẩm... Những chuyển động ấy đều xuất phát từ câu hỏi rất thực tế là sản phẩm phải tốt hơn ra sao, bán cho ai và cần chuẩn bị điều gì để có thể đi xa hơn.