Kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Đà Nẵng

Tham dự hội nghị có Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng; Phó Chủ tịch HĐND thành phố Đoàn Ngọc Hùng Anh; Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi; đại diện lãnh đạo các cục thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; lãnh đạo các hiệp hội, tập đoàn, doanh nghiệp, chuyên gia liên quan đến lĩnh vực phát triển công nghiệp văn hóa.

Định hình không gian công nghiệp văn hóa

Theo định hướng, Đà Nẵng tập trung phát triển 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm, đó là: nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật - triển lãm, du lịch văn hóa, nội dung số và thủ công mỹ nghệ. Đây là những ngành có khả năng hình thành sản phẩm cụ thể, có thị trường và có khả năng phát triển dài hạn trên cơ sở tiềm năng, thế mạnh của thành phố.

Để triển khai hiệu quả mục tiêu trên, Đà Nẵng sẽ chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, trong đó “Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp dẫn dắt - nghệ sĩ sáng tạo - cộng đồng đồng hành”. Cạnh đó, chuyển từ khai thác tài nguyên sẵn có sang đầu tư cho sáng tạo, công nghệ và nội dung, lấy sáng tạo làm trung tâm. Đồng thời, chuyển từ ngắn hạn sang dài hạn, từ sự kiện sang sản phẩm, từ hoạt động sang thị trường, lấy thị trường làm động lực phát triển. Thành phố đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 10 - 11%/năm.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi cho biết, thành phố Đà Nẵng định hướng phát triển công nghiệp văn hóa trở thành một lĩnh vực kinh tế quan trọng, vừa bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và hình thành những sản phẩm, dịch vụ mang dấu ấn riêng của thành phố. “Đà Nẵng quyết tâm chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm, thành thị trường và thành giá trị kinh tế cụ thể. Đây không chỉ là định hướng, mà là yêu cầu hành động trong giai đoạn tới”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nói.

Theo đó, các bên liên quan sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong sáng tạo nội dung, sản xuất phim, trò chơi và các dịch vụ giải trí hiện đại, tạo lợi thế cạnh tranh mới cho công nghiệp văn hóa Đà Nẵng. Đồng thời, phát huy giá trị di sản văn hóa, làng nghề và nguồn lực văn hóa địa phương; gắn bảo tồn với phát triển sản phẩm du lịch văn hóa và trải nghiệm sáng tạo, tạo giá trị bền vững.

Trong quy hoạch không gian phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố đang nghiên cứu hình thành 3 khu vực trọng tâm với tổng diện tích khoảng 2.817,2 ha, gồm khu vực trọng tâm công nghiệp văn hóa ven sông Hàn, bờ Đông và ven Vịnh Đà Nẵng; khu vực đô thị cổ Hội An và vùng phụ cận; khu vực đô thị Tam Kỳ và vùng phụ cận.

Tại hội nghị, lãnh đạo UBND thành phố giao các sở liên quan phối hợp rà soát quy hoạch, xác định quỹ đất, hạ tầng; đề xuất cơ chế, chính sách phù hợp nhằm hình thành các không gian sáng tạo, tổ hợp văn hóa, trung tâm giải trí và các dự án có quy mô, có khả năng dẫn dắt.

Từ tài nguyên văn hóa đến sản phẩm có thị trường

Đà Nẵng đã có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, song để hình thành công nghiệp văn hóa, điều quan trọng là phải biến tài nguyên ấy thành sản phẩm có khả năng vận hành lâu dài, tiếp cận thị trường và tạo giá trị kinh tế, thay vì dừng ở các hoạt động, sự kiện riêng lẻ.

Đảo Ký ức Hội An (phường Hội An) là một trong các mô hình nổi bật ở Đà Nẵng đã tạo dựng được chỗ đứng trên thị trường. Điểm đến này đón hơn 600 nghìn lượt khách/ năm với tỷ trọng khách quốc tế đạt 60 - 70%; tạo việc làm cho hơn 400 lao động trực tiếp và hàng nghìn lao động gián tiếp, thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế đêm địa phương.

Ông Nguyễn Xuân Hà, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Gami Hội An (Đảo Ký ức Hội An) cho hay, di sản cần được cấu trúc thành những sản phẩm trải nghiệm có hàm lượng tri thức và giá trị thương mại cao. Mô hình Đảo Ký ức Hội An cho thấy một sản phẩm nghệ thuật có thể đóng vai trò “mỏ neo văn hóa”, kết nối nghệ thuật biểu diễn với công viên văn hóa, ẩm thực và nghỉ dưỡng thành chuỗi trải nghiệm.

Ở góc độ công nghiệp nội dung, ông Lee Jinsik, Hiệp hội nhân vật Hàn Quốc (KOCA) đề xuất, Đà Nẵng xem IP nhân vật là một hướng gia nhập thị trường công nghiệp văn hóa. Bởi ưu thế của lĩnh vực này là vốn đầu tư ban đầu không quá lớn, nhưng có vòng đời dài và khả năng mở rộng sang game, hoạt hình, du lịch, hàng hóa. Kinh nghiệm Hàn Quốc cũng cho thấy năng lực gia công không tự động chuyển thành quyền sở hữu tài sản trí tuệ nếu thiếu chính sách chủ động, thiết chế chuyên trách và thị trường cấp phép.

Với điện ảnh, TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam cho rằng, sau 4 kỳ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF), thành phố đã tích lũy được những tài sản đáng kể gồm thương hiệu DANAFF, mạng lưới quan hệ với các nhà sản xuất, nhà làm phim quốc tế và kinh nghiệm tổ chức. Vấn đề đặt ra là chuyển những lợi thế này thành hoạt động của ngành điện ảnh diễn ra quanh năm. Phát triển các tuần phim chuyên đề, chiếu phim trong trường học và không gian công cộng, câu lạc bộ điện ảnh; đồng thời nối DANAFF Talents với cơ hội thực tập, sản xuất và sử dụng nhân lực, dịch vụ tại địa phương.

Ở lĩnh vực lễ hội, ông Nguyễn Lâm An, Phó Tổng Giám đốc khối Sun Hospitality & Entertainment (Tập đoàn Sun Group) đề xuất chuyển cách tiếp cận từ sự kiện đơn lẻ sang sản phẩm có chuỗi giá trị, gắn nội dung sáng tạo với lưu trú, ẩm thực, thương mại và kinh tế đêm. “Bên cạnh tiếp tục nâng tầm DIFF, Đà Nẵng có thể xây dựng lịch lễ hội quanh năm từ chính chất liệu văn hóa bản địa. Đà Nẵng đã có sẵn chất liệu để tạo nên những lễ hội mà không nơi nào khác có thể sao chép. Vấn đề là cần đánh thức các lễ hội đã có gốc rễ trong đời sống của xứ Quảng, đặt chúng vào những mùa thành phố còn thưa khách để tạo thành chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa thực sự”, ông An gợi mở.

Theo Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Nguyễn Xuân Bắc, cần thay đổi mạnh tư duy xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa. Doanh nghiệp hiện không đơn thuần cần sự hiện diện thương hiệu tại các sự kiện mà quan tâm đến sản phẩm, thị trường, khả năng khai thác và cơ chế chia sẻ lợi ích.

Ông Nguyễn Xuân Bắc cho rằng, hiện nay cơ chế thí điểm Quỹ phát triển văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công - tư, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, mở thêm dư địa để hỗ trợ, đầu tư vào các dự án văn hóa nghệ thuật sáng tạo có tiềm năng thị trường và khả năng thương mại. Qua đó, nhà nước tạo điều kiện, khơi thông nguồn lực để doanh nghiệp tham gia đầu tư, tổ chức sản xuất, kinh doanh và được hưởng thành quả tương xứng với rủi ro. Xã hội hóa không phải để nhà nước đỡ phải chi tiền, mà để hình thành thêm những chủ thể đủ sức đầu tư cho văn hóa.