Điều tiết nguồn nước lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn

Ứng phó với tác động của El Nino

Khi kịch bản nguồn nước hằng năm dự báo tình trạng thiếu nước hoặc thiếu nước nghiêm trọng, tùy theo mức độ hạn hán, phương án điều hòa và phân phối tài nguyên nước sẽ được triển khai linh hoạt.

Các giải pháp bao gồm điều chỉnh chế độ khai thác, vận hành, tích nước của các hồ chứa lớn và hồ có khả năng điều tiết nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước sinh hoạt cũng như các hoạt động thiết yếu của người dân, đặc biệt là ở vùng hạ du. Bên cạnh đó, các đơn vị có thể khai thác một phần dung tích chết của các hồ thủy lợi, thủy điện, hoặc kết hợp luân phiên giữa nguồn nước mặt và nước dưới đất...

Quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn và vùng phụ cận đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng định hướng phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước khi có dự báo về nguy cơ hạn hán, thiếu nước hoặc hiện tượng El Nino.

Theo đó, trên cơ sở bảo đảm an toàn cho hạ du trong mùa lũ, các hồ chứa lớn có khả năng điều tiết trên lưu vực sẽ chủ động tích nước sớm khi cần thiết. Đồng thời, các địa phương cần triển khai giải pháp sử dụng nước tiết kiệm và chủ động cắt giảm diện tích cây trồng tại những khu vực không bảo đảm nguồn nước…

Để chủ động ứng phó với hiện tượng El Nino cường độ mạnh, các đơn vị liên quan tại thành phố Đà Nẵng đã sớm triển khai một số giải pháp điều hòa, phân phối tài nguyên nước theo quy hoạch.

Ông Hồ Minh Nam, Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng cho biết, thông thường vào mùa mưa bão, công ty sẽ tháo dỡ đập tạm trên sông Quảng Huế. Tuy nhiên năm nay, trước dự báo El Nino kéo dài và gay gắt, đơn vị chỉ gạt một phần bề mặt đập tạm để nước tràn qua khi mực nước sông Vu Gia dâng cao. Giải pháp này giúp chủ động ứng phó khi nước sông hạ thấp, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho trung tâm thành phố.

Theo Chi cục Tài nguyên nước và thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Môi trường), đơn vị đã phối hợp xây dựng phương án chống hạn, thiếu nước và xâm nhập mặn năm 2027 để kịp thời triển khai. Chi cục cũng đang cung cấp số liệu, phối hợp với các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xây dựng kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn…

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đang theo dõi sát diễn biến thời tiết để kịp thời triển khai các giải pháp điều hòa, phân phối tài nguyên nước theo quy hoạch vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt.

Ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Sở đang theo dõi sát lượng mưa trong mùa bão để tham mưu UBND thành phố chỉ đạo các chủ hồ thủy điện tích nước sớm, bảo đảm cấp nước cho hạ du vào mùa cạn năm tới. Đồng thời, chúng tôi sẽ tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch mới về thực hiện các biện pháp khẩn cấp nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt trên địa bàn trong năm 2027”.

Nhiều giải pháp công trình

Nhằm điều hòa, bảo vệ, phát triển tài nguyên nước và nâng cao hiệu quả sử dụng của các ngành, quy hoạch đặt ra yêu cầu nghiên cứu, đầu tư hạ tầng kết nối mạng lưới cấp nước, đặc biệt là giữa các nhà máy vùng hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn như Cầu Đỏ, Hòa Liên, Hội An.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực tích trữ của các ao, hồ chứa hiện hữu tại những vùng khó khăn về nguồn nước sinh hoạt, nhất là các xã Đông Giang, Hùng Sơn, Sông Kôn, Tây Giang và khu vực thượng nguồn sông Vu Gia.

Quy hoạch cũng định hướng nghiên cứu giải pháp cấp nước ổn định cho các khu công nghiệp, khu kinh tế và hành lang kinh tế trọng điểm. Cụ thể, dẫn nguồn nước từ hồ Phú Ninh, Thái Xuân cấp cho Khu kinh tế mở Chu Lai; khai thác nguồn nước sông Bung và nước dưới đất cho Khu kinh tế cửa khẩu Nam Giang; dẫn nước từ hồ Hòa Trung, Đồng Nghệ phục vụ các khu công nghiệp Hòa Nhơn, Hòa Ninh và Khu Công nghệ cao Đà Nẵng.

Song song đó, cần điều chỉnh, hoàn thiện đồng bộ hệ thống thủy lợi An Trạch, Hà Thanh, Thanh Quýt, Bàu Nít, công trình chỉnh trị sông Quảng Huế nhằm khắc phục tình trạng hạ thấp mực nước; nghiên cứu giải pháp ngăn mặn, giữ ngọt trên các sông Thu Bồn, Vĩnh Điện, Tam Kỳ; đồng thời nâng dung tích phòng lũ của các hồ chứa để giảm lũ hiệu quả cho hạ du, bảo đảm hài hòa với nhu cầu cấp nước, phát điện và an ninh năng lượng…