“Chiếc xe” đầu tiên theo con suốt cuộc đời

Tuổi thơ không thể xóa nhòa

Ngày trước, ở những bản làng miền núi biên giới Việt - Lào của người Giẻ Triêng, chiếc gùi là vật bất ly thân của cha mẹ. Cả thế giới nhọc nhằn của gia đình được thu gọn trong chiếc gùi, từ củ khoai, mớ rau rừng, hạt lúa giống đến nắm muối chắt chiu dành dụm.

Đặc biệt, chiếc gùi còn trở thành người bạn đồng hành với những đứa trẻ sinh ra ở làng, theo các em lớn lên trên lưng cha, lưng mẹ qua bao mùa rẫy.

Ai từng nằm gọn trong gùi của mẹ, được cha cõng trên lưng mỗi khi lên rẫy, chắc giờ đầu đã điểm vài sợi bạc giữa bộn bề cuộc mưu sinh.

Ngày ấy, trong cuộc sống cơ hàn, trường lớp xa xăm, cách trở nên mỗi lần cha mẹ lên rẫy, đám trẻ nheo nhóc lại líu ríu theo chân. Đứa lớn tự bước đi, gắng sức mang vác dăm vật dụng nhỏ; những đứa mới chập chững biết đi được đặt vào “chiếc xe gùi”, theo chân cha mẹ vượt qua dốc núi. Tôi cũng đã lớn lên như thế, trên những nẻo đường lên rẫy của cha mẹ.

Tôi sinh vào tháng Mười, giữa mùa mưa, đúng thời điểm thu hoạch lúa rẫy. Để có hạt lúa ăn cho cả năm đói rét, người mẹ trẻ khi ấy, vừa sinh con tròn bảy ngày, đã phải bồng con vượt sông Ring giữa dòng nước lũ.

Mẹ bọc tôi trong tấm thổ cẩm, đặt vào lòng chiếc gùi rồi trùm kỹ bằng túi nilon để tránh mưa tạt. Cha dò dẫm từng bước, dìu mẹ giữa dòng nước xiết; một tay nâng cao chiếc gùi chứa sinh linh bé bỏng, tay kia nắm chặt bàn tay mẹ, bước đi trong nỗi lo cuộn chảy. Suốt hơn một tháng ròng rã, cha mẹ ở lại trên chòi rẫy, tuốt từng hạt lúa, gom đến hạt cuối cùng mang về.

Lớn lên, chiếc gùi bắt đầu theo tôi trong những buổi theo chân cha mẹ lên rẫy. Nhưng có hôm trời mưa to, đường trơn như đổ mỡ, đứa con gái bé nhỏ lại nép vào lưng cha, bên trong chiếc gùi mây nặng trĩu. Tôi nằm bên trong, vừa nghe tiếng mưa lộp độp trên mái đầu, vừa áp tai lắng nghe nhịp thở của cha và từng bước chân dò dẫm trên đường về nhà.

Những lần ốm đau, tôi được cha mẹ “chở” đến trạm xá. Chiếc xe khi ấy là đôi lưng trần của cha, lặng lẽ vượt qua những con đường mưa nắng để đưa con đi chữa bệnh. Thứ “phương tiện” vừa êm ái, vừa ấm áp ấy in sâu trong ký ức, như một phần tuổi thơ không thể nào xóa nhòa.

Cho con một miền ký ức

Lớn lên, tôi rời làng xuống phố tìm con chữ. “Chiếc xe” đầu đời cũng theo thời gian mòn cũ, yếu mềm. Tôi bắt đầu làm quen với những phương tiện hiện đại, nhưng giữa phố thị ồn ào, đôi lúc cảm giác thân thuộc ngày cũ lại ùa về.

Những năm ở Huế xa nhà, tôi tập làm quen với chiếc xe đạp cọc cạch để đến trường. Mỗi lần đạp xe dưới cái nắng đổ lửa trưa hè hay trong những tháng mùa đông mưa dầm dai dẳng của xứ Huế, hình ảnh ấm áp thuở nào, nép mình trên lưng cha mẹ lên rẫy, lại hiện lên trong nỗi nhớ mênh mang.

Vậy nên, mỗi lần có dịp đưa con về quê thăm ngoại, tôi lại cõng con trên chiếc gùi cũ, để các con được chạm vào “chiếc xe” tuổi thơ của mẹ bằng ánh mắt tò mò, thích thú.

Những lúc ấy, tôi như vừa trở về tuổi thơ của mình, hồn nhiên và ấm áp, nơi chiếc gùi của cha mẹ từng mang theo cả một thế giới yên bình. Và giờ đây, trên lưng tôi, chiếc gùi lại tiếp tục nâng niu tuổi thơ của các con giữa núi rừng cách trở, để con nhớ về nguồn cội và hiểu hơn giá trị của những chiếc gùi mây xinh xắn.

Tôi bần thần trong nỗi nhớ khi chợt nghĩ về chiếc gùi của cha đang nằm lại theo người bên kia ngọn núi. Chỉ còn chiếc gùi của mẹ - “chiếc xe” tuổi thơ tôi được cất giấu rất kỹ ở góc bếp gia đình.

Tôi thầm cảm ơn “chiếc xe” trên lưng cha mẹ đã cùng chúng con đi qua những tháng năm nhọc nhằn và đầy sóng gió. Có nỗi đau muộn màng đến tận bây giờ mới thấu, chiếc gùi của cha mẹ từng ôm trọn cả bầu trời bình yên cho con, nhưng đến cuối đời, chẳng thể níu cha ở lại khi các con đã khôn lớn...