Bức thiết giảm phát thải khí mê-tan từ xử lý rác
Đẩy mạnh kêu gọi đầu tư, hoàn thành thủ tục và đôn đốc thi công, hoàn thành các nhà máy điện rác trên địa bàn thành phố, Đà Nẵng tiếp tục triển khai các giải pháp khác để giảm phát thải khí mê-tan tại các bãi chôn lấp rác sinh hoạt, nhằm đảm bảo môi trường, phòng cháy và chữa cháy...
Khí mê-tan đang thoát tự nhiên
Đà Nẵng hiện có nhiều bãi chôn lấp rác không hợp vệ sinh hoặc điểm xử lý rác địa phương như: Trà Don (xã Nam Trà My), Bắc Trà My (xã Trà My), Khâm Đức (xã Khâm Đức), Nông Sơn (xã Nông Sơn), Ông Phú (xã Quế Sơn), Thạnh Mỹ (xã Thạnh Mỹ), Achiing (xã Tây Giang), P’rao (xã Đông Giang)...
Phần lớn các bãi chôn lấp này thiếu trang thiết bị, máy móc, đồng thời chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác và khí thải đạt chuẩn.
Trong khi đó, 4 khu chôn lấp rác hợp vệ sinh đang tiếp nhận khối lượng rác rất lớn, gồm: Khu liên hợp xử lý chất thải Khánh Sơn; Khu xử lý chất thải rắn Tam Xuân 2; Khu xử lý chất thải rắn Tam Nghĩa và Khu xử lý chất thải rắn Đại Hiệp.
Tuy nhiên, các cơ sở này mới chỉ lắp đặt ống thoát khí mê-tan sau khi phủ bạt, chưa được đầu tư hệ thống thu gom và xử lý bài bản.
Trao đổi với phóng viên, TS. Phan Như Thúc, Phó trưởng Khoa Hóa, môi trường và khoa học sự sống (Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng) cho rằng, hầu hết các bãi chôn lấp rác hiện nay chưa thu gom khí phát sinh, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Đây là nguồn phát thải lượng lớn khí nhà kính. Trong đó, quá trình phân hủy rác hữu cơ chôn lấp tạo ra khí carbonic, mùi hôi và đặc biệt là khí mê-tan - loại khí có khả năng gây hiệu ứng nhà kính cao gấp 28 lần so với khí carbonic.
“Ngay cả tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn, dù đã có hệ thống ống thoát khí mê-tan sinh ra từ rác hữu cơ, nhưng lượng khí và mùi hôi này vẫn chưa được thu hồi để xử lý mà xả tự nhiên ra môi trường. Điều này vừa gây ô nhiễm, vừa lãng phí nguồn khí tài nguyên quý giá”, TS. Thúc nhấn mạnh.
Giải pháp chuyển hóa thành điện năng
Chia sẻ về giải pháp giảm phát thải khí mê-tan trong ngành xử lý rác thải, TS. Phan Như Thúc cho rằng, thành phố cần đẩy mạnh mô hình chuyển hóa rác thành năng lượng thay cho phương pháp chôn lấp truyền thống.
Việc xử lý nhiệt hoặc đốt rác không chỉ triệt tiêu nguồn khí mê-tan và hạn chế phát tán chất độc hại, giúp giảm đáng kể lượng khí nhà kính. Đồng thời, giải pháp này thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, biến rác thải thành tài nguyên thay vì lãng phí quỹ đất lớn để chôn lấp, từ đó tối ưu hóa công tác quản lý chất thải đô thị.
“Đối với lượng khí mê-tan đang phát sinh tại các bãi chôn lấp hiện hữu, nhất là tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn, cần sớm triển khai giải pháp thu hồi dẫn về nhà máy điện rác để phát điện và xử lý triệt để mùi hôi”, TS. Thúc đề xuất.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị đang phối hợp với các địa phương, cơ quan liên quan xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật về thu gom, vận chuyển và xử lý rác sinh hoạt, bao gồm quy trình kỹ thuật vận hành cơ sở chôn lấp hợp vệ sinh. Trong đó, công tác chuẩn bị vận hành hệ thống thu gom, xử lý khí thải yêu cầu bố trí đường ống dẫn khí, vật liệu hấp phụ và hóa chất xử lý chuyên dụng...
Đối với khí thải phát sinh từ bãi chôn lấp hợp vệ sinh, quy định hướng dẫn thu gom để đốt hoặc xử lý bằng phương pháp phù hợp nhằm bảo đảm an toàn phòng, chống cháy nổ; đồng thời khuyến khích thu hồi, tái sử dụng khí phát sinh làm nhiên liệu hoặc đốt thu hồi năng lượng.
Ông Nguyễn Văn Lâm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Sở đã đề nghị đơn vị tư vấn lập hồ sơ định mức nêu trên cùng Đề án Nâng cao năng lực thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nghiên cứu tiếp thu kiến nghị của các chuyên gia về việc thu hồi khí mê-tan tại các bãi chôn lấp hiện trạng dẫn về các nhà máy điện rác lân cận để xử lý.
Trong đó, chú trọng nghiên cứu giải pháp thu gom khí thải tại các hộc chôn lấp rác ở Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn để chuyển về xử lý tại dự án Nhà máy đốt chất thải rắn phát điện Khánh Sơn (phường Hòa Khánh) đang được khẩn trương thi công.
Thí điểm mô hình phân loại, xử lý rác thải tại nguồn
Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng vừa phối hợp với tổ chức Pacific Environment and Resources Center (PE) tổ chức hội thảo khởi động Dự án “Thúc đẩy phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và xử lý chất thải hữu cơ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, thí điểm tại phường Hòa Khánh và Hội An”.
Dự án được triển khai từ tháng 9/2026 đến tháng 11/2027, hướng đến xây dựng mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt theo hướng giảm phát thải, tăng cường tái chế, tái sử dụng và xử lý chất thải hữu cơ ngay tại địa phương.
Theo kế hoạch, tại phường Hội An, dự án kế thừa và hoàn thiện mô hình phân loại, thu gom riêng và xử lý chất thải hữu cơ đã được triển khai tại khu vực Cẩm Kim. Trong khi đó, tại phường Hòa Khánh, dự án tập trung xây dựng, thử nghiệm mô hình kết nối đồng bộ các khâu phân loại tại nguồn, thu gom, vận chuyển và xử lý riêng từng loại chất thải.
Dự án đặt mục tiêu vận động hơn 500 hộ gia đình tại hai phường tham gia phân loại rác tại nguồn; đồng thời tập huấn cho 30 cán bộ quản lý chất thải về xây dựng mô hình cộng đồng phân loại, thu gom và xử lý rác sinh hoạt theo hướng giảm phát thải.
Bên cạnh hoạt động thí điểm, dự án hỗ trợ các địa phương xây dựng kế hoạch hành động, đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn gắn với giảm phát thải khí mê-tan từ chất thải hữu cơ.
Theo Chi cục Bảo vệ môi trường, thành phố định hướng phát triển hai mô hình thu gom rác tái chế, gồm mô hình do các hội, đoàn thể địa phương thực hiện và mô hình do doanh nghiệp hoặc đơn vị thu gom được lựa chọn đảm nhiệm.
T.L
HOÀNG HIỆP