Hoàn thiện pháp luật bất động sản, nhà ở: Minh bạch thị trường, bảo đảm quyền lợi người dân

Góp ý dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đại biểu Lê Ngọc Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị quy định chặt chẽ trách nhiệm công khai thông tin về tình trạng pháp lý, thế chấp, tranh chấp, tiến độ thực hiện và nghĩa vụ tài chính của bất động sản, dự án bất động sản tại Điều 4.

Thông tin phải được cập nhật kịp thời, có thể kiểm chứng; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị môi giới khi cung cấp thông tin sai lệch hoặc không đầy đủ.

Đối với quy định về đặt cọc tại Điều 18, đại biểu thống nhất với việc kiểm soát mức đặt cọc nhằm hạn chế rủi ro cho người mua, nhưng nhấn mạnh cần ngăn chặn tình trạng lách luật thông qua các khoản tiền giữ chỗ, phí thiện chí hoặc đăng ký quyền ưu tiên có bản chất là huy động vốn trước của khách hàng. Việc kiểm soát phải được thực hiện thực chất, tránh quy định chặt về đặt cọc nhưng để phát sinh những hình thức thu tiền trá hình.

Đại biểu Lê Ngọc Quang cũng đề nghị rà soát các quy định tại Điều 29, Điều 30 và Điều 31 về chuyển nhượng dự án bất động sản, bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai, đầu tư và xây dựng.

Đặc biệt, bên nhận chuyển nhượng phải tiếp tục thực hiện các hợp đồng đã ký, nghĩa vụ tài chính và cam kết của chủ đầu tư trước đó, không để việc chuyển nhượng trở thành cách né tránh trách nhiệm hoặc đẩy rủi ro sang người mua.

Đối với cơ chế điều tiết thị trường tại các Điều 55, 56 và 57, đại biểu đề nghị quy định rõ căn cứ, tiêu chí, thẩm quyền và thời hạn áp dụng các biện pháp điều tiết; bảo đảm công khai, minh bạch và dựa trên dữ liệu đáng tin cậy. Cùng với đó, cần tập trung tháo gỡ vướng mắc pháp lý của các dự án, tăng nguồn cung nhà ở phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người dân.

Góp ý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Lê Ngọc Quang đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa khoản 4 Điều 59 về các trường hợp thuê nhà ở xã hội không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập với quy định tại điểm d khoản 1 Điều 92 về thu hồi nhà ở thuộc tài sản công.

Việc thu hồi cần có căn cứ rõ ràng, trình tự chặt chẽ, bảo đảm quyền giải trình và khiếu nại của người thuê; đồng thời minh bạch việc quản lý, sử dụng nguồn thu từ nhà ở thuộc tài sản công.

Về phát triển nhà ở xã hội, đại biểu nhấn mạnh không chỉ chú trọng số lượng dự án, căn hộ mà phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng nhu cầu và phù hợp khả năng chi trả.

Tại Điều 67, cần làm rõ thời hạn, phương thức hoàn trả khoản chênh lệch khi chi phí quyết toán thấp hơn giá đã xác định; công khai kết quả quyết toán và xử lý nghiêm trường hợp kê khai chi phí không chính xác hoặc chậm hoàn trả cho người mua.

Đối với kinh phí bảo trì nhà chung cư tại các Điều 103 đến 105, đại biểu đề nghị tăng cường công khai các khoản thu, chi, số dư, kế hoạch bảo trì và hợp đồng sửa chữa; quy định rõ trách nhiệm, thời hạn bàn giao kinh phí và biện pháp xử lý hành vi chậm bàn giao, sử dụng sai mục đích.

Liên quan đến cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư; làm rõ phương án di dời, bố trí chỗ ở tạm thời, bồi thường, tái định cư. Việc lựa chọn nhà đầu tư và sử dụng nguồn lực từ Quỹ nhà ở địa phương cũng phải công khai, minh bạch, có cơ chế giám sát chặt chẽ.

Cùng quan tâm đến chính sách nhà ở, đại biểu Vương Quốc Thắng (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) đề nghị mở rộng đối tượng được ưu tiên thuê nhà ở tại Điều 31, trong đó có gia đình mà vợ hoặc chồng công tác tại vùng biên giới, địa bàn đặc biệt khó khăn, hải đảo; bổ sung giáo viên, giảng viên nhằm tạo điều kiện thu hút và giữ chân nhân lực giáo dục.

Đối với Điều 38, đại biểu cho rằng cần rà soát, cơ cấu lại quy định để bảo đảm thống nhất với Điều 31, tránh chồng chéo hoặc chưa rõ ràng về đối tượng được thuê nhà ở thuộc sở hữu nhà nước.

Tại Điều 34 và Điều 50, đại biểu Vương Quốc Thắng đề nghị nghiên cứu bổ sung giáo viên tại các trường học trong khu công nghiệp, giáo viên, giảng viên công tác ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo vào nhóm được quan tâm trong chính sách nhà ở xã hội.

Đồng thời, cần xem xét đối tượng giáo viên, giảng viên giỏi thuộc diện Nhà nước thu hút, góp phần ổn định chỗ ở, giúp đội ngũ nhà giáo yên tâm công tác và nâng cao chất lượng giáo dục.

Các ý kiến tại phiên thảo luận nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện pháp luật theo hướng rõ trách nhiệm, minh bạch trong thực thi, tháo gỡ rào cản pháp lý và nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở của người dân, qua đó tạo nền tảng cho thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững.