Ứng dụng công nghệ, cảnh báo sớm thiên tai

Phát triển mạng lưới khí tượng và thủy văn

Đà Nẵng là nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của nhiều loại hình thiên tai. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, các loại hình thiên tai diễn ra ngày càng phức tạp và khó dự báo, cảnh báo… Ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận, ngoài bão lũ, thành phố phải đồng thời ứng phó với mưa lớn cực đoan, ngập lụt đô thị và vùng trũng thấp, lũ quét, sạt lở đất, sạt lở bờ sông, xói lở bờ biển, hạn hán, xâm nhập mặn và nguy cơ xảy ra chia cắt, cô lập ở khu vực miền núi…

Để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, trong giai đoạn 2020 - 2025, thành phố đã tăng cường mạng lưới trạm khí tượng và thủy văn. Tuy nhiên, các trạm quan trắc chuyên dùng phân bố chưa đồng đều, nhất là tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới và địa bàn thường xuyên xảy ra thiên tai, trong đó có 29 xã, phường chưa có trạm đo mưa chuyên dùng.

Thời gian tới, bên cạnh duy trì vận hành ổn định các trạm hiện có, Đà Nẵng tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển mạng lưới trạm quan trắc khí tượng và thủy văn chuyên dùng, trong đó ưu tiên bổ sung tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, địa bàn chưa có trạm và khu vực thường xuyên chịu tác động thiên tai. Theo lộ trình, thành phố phát triển thêm 13 trạm thủy văn chuyên dùng trên sông, 51 trạm đo mực nước cảnh báo ngập, lụt và 1 radar thời tiết băng tần X (X-band)...

Thành phố cũng tăng cường tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quan trắc, xử lý, truyền tin và cảnh báo. Cạnh đó, tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm, tiếp nhận chuyển giao công nghệ về dự báo, cảnh báo, quản lý rủi ro, cứu hộ cứu nạn, quản lý tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu...

Cảnh báo sớm thiên tai

Trước những diễn biến cực đoan và khó lường của thiên tai dưới tác động của biến đổi khí hậu, Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ đã tăng cường quan trắc, ứng dụng công nghệ dự báo hiện đại và cảnh báo sớm thiên tai để Đà Nẵng và các địa phương ở miền Trung chủ động triển khai, hành động sớm, ứng phó kịp thời với thiên tai.

Theo bà Tôn Thị Thảo, Phó trưởng Phòng Dự báo thuộc Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ, đơn vị khai thác dữ liệu từ mạng lưới quan trắc bề mặt, các trạm tự động, ảnh mây vệ tinh và radar thời tiết để theo dõi liên tục diễn biến khí quyển. Các mô hình dự báo toàn cầu như: ECMWF của châu Âu, GFS của Hoa Kỳ, GSM của Nhật Bản cùng mô hình khu vực WRF được sử dụng để hỗ trợ phân tích và dự báo diễn biến thời tiết.

Việc kết hợp các nguồn thông tin giúp dự báo viên có thêm cơ sở nhận diện, đánh giá sự phát triển của các hình thế thời tiết, nhất là những hiện tượng cực đoan xảy ra trong thời gian ngắn. Trên cơ sở tổng hợp dữ liệu quan trắc, sản phẩm mô hình và các thông tin liên quan, dự báo viên tiến hành phân tích, đối chiếu với diễn biến thực tế để xây dựng các bản tin dự báo, cảnh báo phù hợp, nhất là những loại hình thiên tai thường xuyên đe dọa khu vực Trung Bộ như bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn diện rộng, lũ, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.

Để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai dưới tác động của biến đổi khí hậu, trong giai đoạn 2026 - 2030, Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ tiếp tục nâng cấp mô hình số trị tính toán độ phân giải cao WRF; thiết lập hệ thống dự báo hải văn; phát triển công cụ trí tuệ nhân tạo tự động phân tích dữ liệu quan trắc, biên tập bản tin và hỗ trợ ra quyết định. Đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển dữ liệu số để không chỉ phục vụ đắc lực cho công tác dự báo, cảnh báo và ứng phó với thiên tai, mà còn tạo nền tảng vững chắc phục vụ phát triển kinh tế biển, quy hoạch đô thị, vận hành giao thông, sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu...