Vun đắp tương lai

Mỗi bước sàng lọc không chỉ là sự khởi đầu vun đắp tương lai khỏe mạnh cho con trẻ mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số của thành phố.

Bảo vệ trẻ từ những ngày đầu

Tại Khoa Chẩn đoán trước sinh, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, chị Nguyễn Thị Bích Ngọc (25 tuổi, xã Duy Xuyên), đang mang thai tuần thứ 37, chuẩn bị lần đầu làm mẹ chia sẻ, chị chủ động tìm hiểu và siêu âm theo hướng dẫn của bác sĩ từ xét nghiệm Nipt, đo độ mờ da gáy, bệnh tan máu bẩm sinh cho đến hình thái, các bệnh di truyền… “Qua sàng lọc, vợ chồng tôi vui mừng khi kết quả các mốc siêu âm thai đều ổn và cảm thấy yên tâm hơn”, chị Ngọc nói.

Cạnh đó, chị Nguyễn Thị Kim Hạnh (30 tuổi, phường Ngũ Hành Sơn), đang mang thai tuần 30 chia sẻ, vợ chồng chị không chỉ chủ động sàng lọc trước sinh từ những ngày đầu mà còn mong muốn sàng lọc sơ sinh như lấy máu gót chân, đo khiếm thính… sau khi con trẻ chào đời. Chị Hạnh cho rằng, sàng lọc trước sinh và sơ sinh giúp chị theo dõi và hỗ trợ y tế, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống sau này cho con.

Ths. Bác sĩ CKII Hà Thị Tiểu Di, Trưởng khoa Chẩn đoán trước sinh, Bệnh viện Phụ Sản - Nhi Đà Nẵng cho biết, hằng năm, bệnh viện khám và sàng lọc trước sinh cho hàng nghìn phụ nữ mang thai. Việc sàng lọc trước sinh tạo tiền đề để trẻ có nền tảng sức khỏe tốt, giảm thiểu tỷ lệ tử vong sơ sinh từ các bệnh lý di truyền, nhiễm sắc thể…

Trong thực tế, bệnh viện vẫn gặp trường hợp thai phụ chủ quan, không tuân thủ lịch khám hoặc chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện triệu chứng. Việc thai phụ bỏ lỡ các mốc sàng lọc có thể khiến bệnh lý được phát hiện muộn, hạn chế thời gian đánh giá, theo dõi và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Cùng quan điểm, TS. Bác sĩ Lê Minh Toàn, Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng nhận định, sàng lọc sơ sinh là phương pháp đơn giản để phát hiện các bệnh lý trước khi có những tổn thương vĩnh viễn có thể xuất hiện như: rối loạn chuyển hóa, nội tiết, di truyền, tim bẩm sinh, giảm thính lực… và các bệnh lý thông qua xét nghiệm lấy máu gót chân sau sinh gồm: suy giáp bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh, rối loạn chuyển hóa đường…

Các bệnh lý trên nếu phát hiện sớm thông qua sàng lọc sơ sinh giúp trẻ được kiểm tra và can thiệp kịp thời.

Bác sĩ Lê Minh Hiền, Chi cục Dân số Đà Nẵng cho hay, theo thống kê, từ đầu năm đến nay, mức độ sàng lọc trước sinh tại thành phố ước đạt 88,9% và sơ sinh là 95,1%. Việc phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý trước sinh và sơ sinh giúp bà mẹ quản lý thai kỳ và nuôi con hiệu quả, góp phần xây dựng tương lai khỏe mạnh và nâng cao chất lượng sống cho trẻ.

Nâng cao chất lượng dân số

Để thay đổi hành vi và thúc đẩy người dân chủ động tiếp cận các dịch vụ, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng dân số thì công tác truyền thông chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh và sơ sinh đóng vai trò rất quan trọng.

Theo Ths. Bác sĩ CKII Hà Thị Tiểu Di, để thai phụ nắm rõ lợi ích sàng lọc trước sinh, bệnh viện thường xuyên tổ chức tư vấn, giáo dục và truyền thông về sức khỏe sinh sản cho các thai phụ và triển khai lớp học tiền sản vào thứ Năm hằng tuần. Qua đó, bệnh viện mong rằng, việc truyền thông không chỉ dừng lại ở cung cấp thông tin mà còn giúp thai phụ chủ động trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn, chăm sóc trong thời gian mang thai.

Tại Chi cục Dân số, bác sĩ Lê Minh Hiền cho hay, thông qua chương trình truyền thông tại các xã, phường, đa số các cặp vợ chồng được cung cấp kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản trước, trong và sau khi mang thai, khám thai định kỳ, sinh con an toàn và chủ động thực hiện sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

“Việc mở rộng không gian hành chính đặt ra yêu cầu mới đối với công tác tuyên truyền, vận động người dân, nhất là các xã miền núi, biên giới, hải đảo… Trước thách thức đó, công tác tuyên truyền tại chi cục tích cực đổi mới linh hoạt, phù hợp từng đặc điểm, ngôn ngữ, văn hóa, điều kiện tiếp nhận... Đồng thời, phối hợp các tổ chức, đoàn thể tại địa phương để vận động gia đình cùng quan tâm, hỗ trợ phụ nữ tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản”, bác sĩ Hiền nói.

Trong khi đó, theo bác sĩ Nguyễn Sỹ, Trưởng Trạm y tế xã Hòa Vang, trạm thường xuyên tổ chức nói chuyện chuyên đề cho người dân về chăm sóc sức khỏe, lợi ích sàng lọc trước sinh và sơ sinh, truyền thông về dinh dưỡng hợp lý, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em…

Trên địa bàn, một số phụ nữ dân tộc Cơ Tu gặp khó khăn khi truyền thông do phong tục tập quán và điều kiện tiếp cận. Vì vậy, trạm tích cực phối hợp nhân viên y tế, cộng tác viên dân số và chính quyền địa phương tăng cường truyền thông trực tiếp và vận động thực hiện sàng lọc đúng thời điểm nhằm nâng cao nhận thức, tăng tỷ lệ người dân tham gia sàng lọc, góp phần nâng cao chất lượng dân số.