Tiếp nối hành trình tri ân

Lần theo ký ức nhân chứng

Những lần về quê Giáo Ái, xã Điện Bàn Tây chăm sóc phần mộ người thân, ông Trần Văn Vinh (hiện sống tại phường An Thắng) lại dọn cỏ, thắp hương cho ba ngôi mộ nằm gần đó. Người dân vẫn gọi là “mộ chiến sĩ”, nhưng suốt nhiều năm, từ khi còn là mộ đất đến lúc được xây bằng gạch, xi măng, các phần mộ vẫn không có bia ghi tên tuổi.

Mong làm rõ nguồn gốc những ngôi mộ, từ năm 2022, ông Vinh tìm gặp các nhân chứng ở quê. Qua những câu chuyện chắp nối, đặc biệt từ lời kể của ông Trần Văn Bính, nguyên đội trưởng đội sản xuất tại địa phương, thông tin về ba phần mộ dần được sáng tỏ.

Ông Bính thông tin, những năm đầu sau giải phóng, trong lúc san lấp hố bom, cải tạo đồng ruộng tại Bàu Tre, người dân phát hiện ba bộ hài cốt nằm ngay ngắn, bên trên phủ tấm tăng bộ đội màu xanh. Các hài cốt được đưa xuống chôn tại Cồn Tứ Diên, cách nơi phát hiện khoảng 150m. Trong một đợt quy tập sau đó, do người dẫn đường chỉ không đúng vị trí, ba phần mộ vẫn còn lại.

Ngày 18/8/2026, ông Vinh gửi đơn đến UBND xã Điện Bàn Tây, đề nghị xác minh thông tin và danh tính hài cốt. Là người có thân nhân là liệt sĩ, ông mong những thông tin mình tìm hiểu được sẽ giúp cơ quan chức năng đưa các liệt sĩ vào nghĩa trang.

“Tôi sẽ cùng đồng hành trong quá trình làm việc để xác minh các phần mộ”, ông bày tỏ trong đơn. Ngày hôm sau, những ký ức của ông Bính cùng thông tin bổ sung của ông Vinh được ghi nhận trong buổi làm việc với cơ quan quân sự xã.

Từ sự tận tâm của người cung cấp thông tin đến quá trình xác minh, tìm kiếm của lực lượng chức năng, những phần mộ ở Giáo Ái đã góp vào kết quả quy tập 5 hài cốt liệt sĩ tại Điện Bàn Tây vừa qua. Ngày 24/10, lễ truy điệu và an táng được tổ chức tại Nghĩa trang liệt sĩ Điện Bàn Tây, đón các liệt sĩ về nơi an nghỉ bên nhiều đồng đội.

Ở những địa bàn khác, các nguồn tin tiếp tục được đối chiếu với hồ sơ, tài liệu và khảo sát thực địa. Tại hang Đá Sập, xã Hà Nha, sau quá trình nghiên cứu, xác minh thông tin, lực lượng chức năng đã tìm thấy 9 hài cốt liệt sĩ. Tại xã Hiệp Đức, 17 hài cốt liệt sĩ được cất bốc từ một mộ tập thể. Những khu vực còn nhiều thông tin như núi Hòn Tàu, khu vực Bệnh viện 78 và các tuyến chiến hào ven bờ sông Thu Bồn tiếp tục được đặt trong nhiệm vụ tập trung tìm kiếm.

Cùng với nỗ lực đưa liệt sĩ về an táng, việc thu thập thông tin từ thân nhân cũng đang được triển khai để phục vụ xác định danh tính. Theo đại diện lãnh đạo Công an thành phố Đà Nẵng, lực lượng công an cơ sở đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người”, gặp gỡ rất nhiều gia đình về ý nghĩa của việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN. Công việc này gắn với bổ sung thông tin liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, góp thêm căn cứ cho hành trình tìm lại tên những người đã hy sinh vì tổ quốc.

Bền bỉ nghĩa cử tri ân

Những kết quả tại cơ sở góp vào nỗ lực chung của thành phố trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố, trong giai đoạn 1, Đà Nẵng đã tìm kiếm, cất bốc 120 hài cốt liệt sĩ; đồng thời tập trung lực lượng lấy mẫu phục vụ giám định ADN.

Đến ngày 15/9/2026, thành phố hoàn thành việc kiểm tra, lấy mẫu theo kế hoạch tại 144 nghĩa trang liệt sĩ, sớm hơn tiến độ dự kiến ban đầu 122 ngày. Trong hơn 25.600 mộ được kiểm tra, thực hiện lấy mẫu, có gần 13.800 mẫu đủ điều kiện đưa đi giám định ADN. Kết quả này mở thêm cơ sở để xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân.

Đằng sau khối lượng công việc ấy là sự phối hợp giữa lực lượng chuyên trách và các địa phương. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố đã kiện toàn Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, tổ chức tập huấn nghiệp vụ, bảo đảm phương tiện thực hiện nhiệm vụ. Các mẫu sinh phẩm được quản lý cùng hồ sơ phần mộ, đối chiếu giữa thông tin tại hiện trường, hồ sơ giấy và dữ liệu điện tử để hạn chế sai sót trong quá trình bàn giao, giám định.

Đại tá Hồ Anh Tuấn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 5 đề nghị thời gian tới thành phố cần tập trung nghiên cứu, thu thập, xác minh, xử lý thông tin, nhất là nguồn tin về mộ liệt sĩ tập thể; đồng thời phát huy vai trò của cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân. “Ban chỉ đạo cùng các địa phương cần tích cực, chủ động, quyết liệt, áp dụng mọi biện pháp, huy động mọi nguồn lực, tranh thủ thời gian thực hiện công tác tìm kiếm quy tập”, Đại tá Hồ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Yêu cầu ấy được cụ thể hóa trong định hướng giai đoạn tiếp theo của chiến dịch: khảo sát, xác minh, kết luận các nguồn tin do tổ chức, cá nhân cung cấp; ưu tiên địa bàn có căn cứ, khu vực nghi có nhiều hài cốt liệt sĩ. Thành phố phấn đấu đến ngày 27/7/2027 hoàn thành chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 390 hài cốt liệt sĩ theo kế hoạch.

Nghĩa cử tri ân được nối dài bằng trách nhiệm cụ thể. Mỗi thông tin được xác minh, mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được làm rõ là sự tri ân của thế hệ hôm nay, đáp lại niềm mong mỏi của những gia đình vẫn đang chờ người thân trở về.