Hoàn thiện Luật Xử lý vi phạm hành chính: Đề cao tính khả thi, bảo đảm quyền của người dân

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đánh giá cao tinh thần khẩn trương, trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự án luật.

Qua thảo luận cho thấy, nhiều nội dung còn có những quan điểm khác nhau, từ chế tài xử phạt đến các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Điều này xuất phát từ tính chất đặc thù, phạm vi điều chỉnh rộng và sự đan xen giữa quy định về nội dung xử lý với trình tự, thủ tục thực hiện.

Theo đại biểu, thực tiễn cho thấy nhiều vấn đề cử tri phản ánh, bức xúc như vi phạm về môi trường, an toàn giao thông, an toàn thực phẩm, ứng xử nơi công cộng và trên môi trường mạng đã được pháp luật quy định tương đối đầy đủ.

Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay không hẳn nằm ở việc thiếu quy định mà chủ yếu ở khâu tổ chức thực hiện, khiến một số hành vi vi phạm chưa được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh.

Đại biểu cho rằng, nếu pháp luật đã ban hành nhưng không được thực thi hiệu quả thì công tác tuyên truyền, phổ biến cũng khó mang lại chuyển biến thực chất. Vì vậy, sửa đổi luật lần này cần hướng đến khắc phục những bất cập trong thực thi, củng cố ý thức tuân thủ pháp luật và thiết lập kỷ cương trong đời sống xã hội.

Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là hệ thống văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật hiện nay còn rất lớn và phức tạp. Do lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính liên quan đến hầu hết cơ quan quản lý nhà nước nên số lượng văn bản hướng dẫn nhiều, có thời điểm lên đến hơn 100 nghị định. Trong khi đó, thực tiễn quản lý luôn biến động, nếu quy định quá chi tiết sẽ khó bảo đảm tính linh hoạt và khả năng áp dụng.

Bên cạnh đó, một số quy định về thời hiệu xử lý, điều kiện sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật và nghiệp vụ còn gây khó khăn cho cơ quan thực thi. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đánh giá kỹ để có giải pháp phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xử lý nghiêm minh và tính khả thi, tránh tạo thêm vướng mắc trong quá trình áp dụng.

Đề cập đến vai trò của công tác xử lý vi phạm hành chính trong phòng, chống tội phạm, đại biểu nhấn mạnh đây là khâu quan trọng nhằm phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm ngay từ sớm, từ cơ sở. Nếu những vi phạm ở mức độ nhẹ không được phát hiện và xử lý kịp thời, nguy cơ tái diễn, phát triển thành những hành vi nguy hiểm hơn sẽ gia tăng, đồng thời tạo thêm áp lực cho hệ thống tố tụng hình sự.

Do đó, việc hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính cần gắn với mục tiêu xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh và hiện đại.

Đặc biệt, đối với trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát toàn diện, bởi đây không chỉ là đạo luật quy định về nội dung mà còn chứa đựng nhiều quy định mang tính chất thủ tục tố tụng.

Theo đó, cần tham khảo các chuẩn mực pháp lý quốc tế, bảo đảm quy trình xử lý công bằng, minh bạch; xác định rõ hành vi vi phạm, thẩm quyền xử lý, trình tự thực hiện cũng như quyền và nghĩa vụ của người bị xem xét xử lý.

Đại biểu cũng lưu ý cần phân định rõ trách nhiệm chứng minh của cơ quan nhà nước và quyền được bảo vệ của người bị xử lý vi phạm hành chính. Đối với những trường hợp hành vi vi phạm đã rõ ràng, các bên thống nhất về tình tiết vụ việc, có thể nghiên cứu áp dụng thủ tục rút gọn, kết hợp ứng dụng công nghệ và thiết bị kỹ thuật để rút ngắn thời gian giải quyết, tránh thủ tục rườm rà, không cần thiết.

Về thời hiệu xử lý, đại biểu cho rằng cần cân nhắc thận trọng, bảo đảm vừa đủ thời gian để phát hiện, xử lý vi phạm, vừa giữ được ý nghĩa giáo dục, phòng ngừa của chế tài. Việc kéo dài thời hiệu nếu không đi đôi với yêu cầu giải quyết kịp thời có thể làm giảm hiệu quả của hoạt động xử lý. Đại biểu nhấn mạnh “công lý đến chậm cũng coi như không có công lý”.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thời hiệu và bảo đảm quyền của người bị xử lý, qua đó xây dựng Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) thực sự khả thi, minh bạch, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phù hợp với thực tiễn cuộc sống.