Bảo vệ công trình quan trọng phải gắn với an toàn hệ thống số và duy trì dịch vụ thiết yếu

Góp ý từ góc độ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đại biểu Trần Mạnh Huy cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, việc bảo vệ một công trình không thể chỉ dừng lại ở hàng rào, thiết bị giám sát hay lực lượng bảo vệ tại chỗ.

Một nhà máy điện dù có hệ thống bảo vệ kiên cố nhưng nếu hệ thống máy tính điều khiển bị tấn công từ xa thì vẫn có thể phải ngừng vận hành.

Tương tự, nếu hệ thống định danh điện tử, thuế điện tử hoặc bảo hiểm xã hội bị gián đoạn, người dân và doanh nghiệp sẽ chịu ảnh hưởng dù hạ tầng vật lý vẫn an toàn.

Theo đại biểu, những tình huống này cho thấy cần nhìn nhận việc bảo vệ công trình quan trọng trong mối liên hệ với các hệ thống số và dịch vụ thiết yếu mà công trình đó phụ thuộc.

Vấn đề đặt ra là phải xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị khi công trình sử dụng nhiều hệ thống công nghệ có liên kết với nhau, tránh tình trạng không rõ đầu mối xử lý khi xảy ra sự cố.

Góp ý tại Điều 2 và Điều 7 của dự thảo luật, đại biểu đề nghị việc đánh giá công trình cần quan tâm không chỉ đến quy mô, vị trí mà còn phải tính đến mức độ ảnh hưởng nếu công trình ngừng hoạt động; khả năng có hệ thống thay thế và thời gian cần thiết để khôi phục vận hành.

Đối với công trình phụ thuộc vào công nghệ số, hồ sơ và phương án bảo vệ cần xác định rõ hệ thống điều khiển, đường truyền, dữ liệu vận hành thiết yếu và đơn vị chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý không nên mở rộng phạm vi luật này để bao quát toàn bộ dữ liệu định danh, dữ liệu thuế, bảo hiểm hay các nền tảng số.

Việc bảo vệ những hệ thống, dữ liệu này vẫn phải thực hiện theo pháp luật về dữ liệu, an ninh mạng và các luật chuyên ngành.

Đối với quy định tại điểm b khoản 1 Điều 35, đại biểu cho rằng cần làm rõ những trường hợp thay đổi quy hoạch, thiết kế, cải tạo, nâng cấp công trình làm thay đổi phương án bảo vệ phải lập đề án và được cấp có thẩm quyền cho phép.

Theo đại biểu, trong môi trường công nghệ số, việc cập nhật phần mềm, vá lỗ hổng bảo mật và bảo trì hệ thống là yêu cầu thường xuyên.

Những hoạt động này khác với việc thay đổi toàn bộ hệ thống điều khiển hoặc phương thức kết nối. Nếu không phân định rõ, quy định về thủ tục chấp thuận có thể khiến đơn vị vận hành e ngại cập nhật công nghệ, trong khi những thay đổi lớn lại cần được đánh giá đầy đủ về mức độ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn công trình.

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định theo hướng: hoạt động bảo trì, cập nhật thông thường không làm thay đổi phương án bảo vệ thì thực hiện theo quy trình kỹ thuật, không phải xin chấp thuận riêng; trường hợp thay đổi làm ảnh hưởng đến phương án bảo vệ phải được đánh giá và quyết định đúng thẩm quyền, với thời hạn xử lý rõ ràng.

Bên cạnh đó, phương án bảo vệ cần tính đến hệ thống dự phòng, đầu mối điều phối và thời gian khôi phục khi xảy ra sự cố.

Mục tiêu không chỉ là ngăn chặn nguy cơ tấn công mà còn phải bảo đảm các dịch vụ thiết yếu không bị gián đoạn kéo dài, hạn chế ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp.

Nhấn mạnh yêu cầu thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đại biểu Trần Mạnh Huy cho rằng, các quy định của dự thảo luật cần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu kiểm soát an ninh, an toàn với việc ứng dụng, cập nhật công nghệ mới.

Theo đó, bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số không chỉ là bảo vệ an toàn cho công trình, máy móc, thiết bị mà còn phải bảo đảm các hệ thống công nghệ vận hành liên tục, an toàn và có khả năng phục hồi nhanh khi xảy ra sự cố.