Khẩn trương giải bài toán rác thải đô thị

Chính quyền và ngành chức năng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm giải quyết rác tồn đọng, cải thiện hoạt động thu gom và nâng cao năng lực xử lý. Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ bài toán rác thải sinh hoạt, thành phố cần những giải pháp đồng bộ, lâu dài và bền vững.

Rác ùn ứ, dân nóng ruột chờ thu gom

Thời gian qua, tại các phường trung tâm thành phố, rác thải sinh hoạt bị ùn ứ, tồn đọng lâu ngày, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, gây ô nhiễm môi trường và mỹ quan đô thị. Trên mạng xã hội cũng xuất hiện ngày một nhiều hình ảnh các khu dân cư, các tuyến đường, khu vực công cộng rác chất thành đống, chậm được thu gom, xử lý.

Anh Nguyễn Hồng Thanh (người dân tổ 56, phường Cẩm Lệ) cho biết, trước đây xe rác và công nhân đi thu gom hằng ngày giúp đường phố, khu dân cư sạch sẽ, gọn gàng. Không hiểu sao thời gian qua có lúc rác chất đống trên vỉa hè mấy ngày trời, không thấy người thu gom. Có những hôm các thùng rác, túi rác ngậm nước mưa, lại bị chuột đào bới gây ô nhiễm nghiêm trọng.

“Người dân đã phản ánh rất nhiều trong nhóm zalo tổ dân phố kiến nghị ngành dịch vụ môi trường và cơ quan quản lý có giải pháp chứ tình trạng này kéo dài thì đời sống người dân cũng như thương hiệu, uy tín thành phố bị ảnh hưởng”, anh Thanh kiến nghị.

Không chỉ để rác ùn ứ nhiều ngày, gần đây người dân nhiều khu vực cũng bức xúc vì thái độ, trách nhiệm của công nhân vệ sinh môi trường đô thị. Cụ thể, mỗi khi thu gom, công nhân không làm hết trách nhiệm của mình khi để rác vương vãi, ném thùng đựng rác lăn lóc giữa đường. Nhiều lúc nước rỉ rác từ túi nilon, thùng nhựa và cả thùng xe chuyên dụng chảy lênh láng ra đường gây hôi thối nồng nặc.

Chị Thu Huyền (người dân tổ Tân An 2, phường An Khê) cho biết, xe rác đi qua là bà con phải ra lấy thùng rác của mình để cho ngay ngắn lại vì bị công nhân vứt dưới lòng đường. Nhiều thùng bị ném mạnh gây vỡ hoặc bung nắp đậy.

“Người dân trả tiền dịch vụ để được thu gom rác, đảm bảo vệ sinh. Các khu dân cư còn tự giác mua sắm thùng cho đồng bộ, vừa kín đáo, vừa đảm bảo mỹ quan đô thị. Vậy mà họ lấy rác đã không gọn gàng, xong rồi còn “đá thúng đụng nia”, không coi trọng tài sản của nhân dân. Ai cũng thông cảm là họ làm công việc nặng nhọc, trong môi trường độc hại nhưng đây là dịch vụ mà người dân đã trả phí hằng tháng. Xử sự như vậy là không đúng”, chị Huyền bức xúc.

Xử lý “điểm nóng” rác thải trong vòng 4 giờ

Bà Đoàn Thị Kim Anh - Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng) cho biết, tình trạng rác sinh hoạt tại một số khu dân cư ở Đà Nẵng bị ùn ứ 2-3 ngày chưa được thu gom dẫn đến ô nhiễm môi trường và tạo nhiều bức xúc cho người dân tại các xã phường, đặc biệt là khu vực nội thành.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, bà Kim Anh cho biết: các đơn vị dịch vụ vệ sinh môi trường đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng nhân lực và phương tiện chuyên dụng. Mặc dù doanh nghiệp chủ động tăng lương và đẩy mạnh tuyển dụng, nguồn lao động vẫn chưa đáp ứng khối lượng công việc ngày càng lớn, cường độ làm việc cao.

Ngoài ra, hạ tầng đô thị với đặc thù nhiều kiệt hẻm nhỏ hẹp khiến các xe cơ giới lớn không thể tiếp cận trong khi phương tiện chuyên dụng cỡ nhỏ hoặc xe điện thu gom phù hợp với địa hình chưa được đầu tư đồng bộ. Hạ tầng trung chuyển rác cũng gặp khó khăn, kế hoạch ngầm hóa các điểm tập kết rác chậm tiến độ do vướng mắc trong khâu lấy ý kiến đồng thuận từ cơ sở và người dân.

Về khách quan, một bộ phận người dân và hộ kinh doanh vẫn chưa nghiêm túc việc phân loại rác tại nguồn, chưa giảm đồ nhựa dùng một lần và vứt rác sai khung giờ, sai nơi quy định khiến mỹ quan đô thị bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Chế tài xử phạt về vi phạm môi trường, xả rác không đúng quy định chưa thực sự quyết liệt, thiếu tính răn đe.

Để khắc phục tình trạng này, các đơn vị cung ứng dịch vụ cần khẩn trương bổ sung nhân lực, sắp xếp lại ca kíp và đầu tư bổ sung phương tiện chuyên dụng cỡ nhỏ nhằm tiếp cận các kiệt hẻm.

Cơ quan chức năng đang quyết liệt triển khai giải pháp xóa bỏ các bãi rác tự phát trên đất trống, vỉa hè; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thu gom, vận chuyển chất thải. Thời gian tới, lịch trình thu gom tại từng tổ dân phố cũng được công khai để người dân theo dõi và giám sát và phản ánh.

Theo bà Đoàn Thị Kim Anh, hiện tại thành phố đã thiết lập kênh tiếp nhận thông tin trực tuyến để tiếp nhận phản ánh về các điểm rác ùn ứ. Các vụ việc phát sinh được báo chí, mạng xã hội phản ánh sẽ được xử lý dứt điểm trong vòng 4 giờ đồng hồ.

Định hướng lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu thành phố hoàn thành đồ án quy hoạch xử lý chất thải rắn sau sáp nhập. Đề án đầu tư, nâng cao năng lực thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt dự kiến hoàn tất trong năm 2026.

Cùng với đó, thành phố sẽ hoàn thiện hạ tầng Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn và các khu xử lý phía Nam. Ở cấp địa phương, các phường xã kêu gọi đầu tư nhà máy xử lý rác công nghệ hiện đại, nhà máy xử lý chất thải nguy hại, bùn thải và nhà máy tái chế nhằm giảm tỷ lệ chôn lấp.

Mới đây, tại buổi làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng yêu cầu cơ quan chuyên môn cần khẩn trương ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với thực tiễn. Sau khi Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố tổ chức phản biện, cơ quan chức năng sớm công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để tiếp nhận ý kiến người dân, bảo đảm sự đồng thuận khi ban hành triển khai đồng bộ.

Đối với các xã, phường, phải sớm xây dựng kế hoạch, phương án thu gom, vận chuyển rác tại các khu vực du lịch, bảo đảm thực hiện sau 22 giờ hằng ngày, đồng thời rà soát, xây dựng và quản lý các điểm tập kết rác theo hướng văn minh, hiện đại. Lực lượng chức năng phải vào cuộc, quyết liệt xóa bỏ dứt điểm các bãi rác tạm, điểm tập kết tự phát trên vỉa hè, đất trống tồn tại trong thời gian qua.