Khi bảo tàng trở thành lớp học

Qua những trải nghiệm ấy, các em có dịp tìm hiểu những nghề truyền thống, tri thức dân gian đã gắn bó với đời sống người Hội An qua nhiều thế hệ.

Học chuyện nghề xưa ở bảo tàng

Nâng niu chú cá gỗ nhỏ vừa được khắc tên mình, em Lê Bảo Uyên , học sinh lớp 9A3 Trường TH-THCS Lý Thường Kiệt, không giấu được niềm vui sau buổi trải nghiệm tại Bảo tàng Văn hóa Dân gian Hội An. “Trước đây em chỉ biết đến nghề mộc qua những sản phẩm đã hoàn thiện. Em rất thích vì đây là lần đầu em được thử sức với một công đoạn của nghề mộc truyền thống”, Uyên chia sẻ.

Hoạt động khắc cá gỗ nằm trong chủ đề “Công nghệ và nghề truyền thống”, thuộc chương trình “Lớp học Di sản” năm 2026 với chủ đề “Hành trình khám phá Di sản Hội An”. Chương trình do Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An phối hợp các trường THCS trên địa bàn tổ chức.

Tại Bảo tàng Văn hóa Dân gian Hội An, học sinh được tìm hiểu những nghề gắn bó với đời sống người dân địa phương như mộc Kim Bồng, gốm Thanh Hà, làm đèn lồng, nghề may và trồng rau Trà Quế. Qua các không gian trưng bày, các em khám phá công cụ, nguyên vật liệu, quy trình sản xuất và những kỹ thuật đặc trưng của từng nghề. Những kiến thức ấy được nối tiếp bằng hoạt động thực hành, giúp học sinh hiểu thêm sự công phu, sáng tạo đằng sau các sản phẩm thủ công truyền thống.

Tại Bảo tàng Nghề y truyền thống, học sinh tìm hiểu lịch sử nghề y Hội An qua những hiện vật, dụng cụ khám chữa bệnh, bào chế thuốc và các loại dược liệu trong chủ đề “Khoa học và nghề y”. Các em còn được nhận biết cây thuốc Nam, thực hành làm túi thơm và tham gia các hoạt động trải nghiệm nghề y cổ truyền.

Mở rộng không gian giáo dục di sản

Mỗi chủ đề của “Lớp học Di sản” kéo dài 90 phút, kết hợp tham quan không gian trưng bày với thực hành và trò chơi tương tác. Thay vì chỉ lắng nghe thuyết minh, học sinh được khuyến khích đặt câu hỏi, trao đổi và tự mình khám phá những câu chuyện văn hóa phía sau mỗi hiện vật, sản phẩm truyền thống.

Ông Quảng Văn Quý, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, nhấn mạnh việc tổ chức chương trình nhằm gắn kết hoạt động giáo dục trong nhà trường với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản địa phương.

“Chúng tôi mong muốn bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ, giới thiệu hiện vật mà còn trở thành không gian học tập gần gũi với học sinh. Qua lắng nghe các câu chuyện lịch sử từ các tư liệu, hiện vật và thực hành trải nghiệm trực tiếp các công đoạn của nghề thủ công truyền thống địa phương, các em có thêm cơ hội tìm hiểu lịch sử, văn hóa quê hương, từ đó biết trân trọng những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ”, ông Quý chia sẻ.

Bên cạnh “Lớp học Di sản”, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An còn duy trì nhiều hoạt động dành cho học sinh. Trong đó, chương trình “Chúng em cùng nhau khám phá bảo tàng” được tổ chức hằng năm, tạo điều kiện để các em tham quan, tìm hiểu hiện vật và những câu chuyện lịch sử, văn hóa địa phương. Tháng Mười và 11/2026, cuộc thi “Di sản Hội An qua góc nhìn Bảo tàng” tiếp tục khuyến khích học sinh khám phá, thể hiện cách nhìn riêng về di sản.

Trung tâm cũng biên soạn, phát hành tài liệu “Giáo dục di sản trong học đường ở Hội An” dành cho học sinh tiểu học và THCS, góp phần hỗ trợ giáo viên đưa di sản địa phương vào hoạt động dạy và học.

“Thông qua các hoạt động này, Trung tâm mong muốn tăng cường sự gắn kết giữa bảo tàng và nhà trường, giúp học sinh hiểu hơn về lịch sử, văn hóa quê hương, từ đó nuôi dưỡng tình yêu, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, phát huy di sản Hội An”, ông Quý nói.

Từ những giờ học tại bảo tàng đến các cuộc thi và tài liệu giáo dục trong nhà trường, học sinh Hội An có thêm nhiều cơ hội tiếp cận di sản quê hương. Những câu chuyện về nghề truyền thống, tri thức dân gian vì thế không chỉ dừng lại trong không gian trưng bày mà còn được tiếp nối qua các hoạt động học tập.