Chiếc áo thiên thanh

Tôi lặng lẽ bước theo, đôi mắt vẫn còn sưng húp đau rát vì khóc. Chị mở cánh tủ gỗ cũ kỹ đã nhẵn bóng tay cầm qua bao năm tháng, se sẽ vuốt ve từng bộ quần áo của mẹ rồi ra hiệu bảo tôi gấp lại.

Tôi ngồi bệt xuống chiếu, tay run run phân loại: vài tấm áo dài, mấy bộ đồ bộ mặc nhà, áo khoác... Những món đồ thân thuộc ấy vẫn vương vương mùi long não lẫn mùi dầu Phật Linh quen thuộc của mẹ.

Bỗng chị Giang khựng lại. Trong góc sâu nhất của tủ, dưới mấy lớp áo váy mẹ ít khi đụng tới, là một chiếc áo sơ mi màu xanh bàng bạc được xếp phẳng phiu.

Chị Giang nâng chiếc áo lên, ngước mắt nhìn tôi:

- Cái áo ni... mi nhớ không Lam?

Tôi ngẩn người. Áo sơ mi bằng vải musline màu xanh thiên thanh, ngày đó ba đi công tác xa mua về tặng mẹ. Tấm áo đẹp nhất làng, mấy chục năm rồi mẹ vẫn giữ. Tôi đón lấy cái áo, mặt vải xanh đã sờn bạc, vài chỗ lấm tấm vệt ố vàng. Mùi ẩm mốc xộc lên mũi, xốc lại cả một khoảng trời tuổi thơ ở cái làng quê nghèo miền Trung.

Ngày ấy, làng tôi nắng thì đất nẻ chân chim, mưa xuống thì nước ngoài đồng dâng tràn mép sân. Mẹ làm việc ở rạp chiếu bóng ngoài thị trấn. Thuở những năm 90, khi dòng phim thị trường “mì ăn liền” lên ngôi, máy chiếu chạy ngày chạy đêm mà khách vẫn kéo về kín rạp, mẹ cũng thường đi sớm về khuya. Âm thanh tôi nhớ mãi là mỗi buổi mẹ dắt xe ra cửa, dặn vói vào với bà nội:

- Con đi nghen mẹ. Mẹ coi giùm con mấy đứa nhỏ.

Tiếng mẹ chìm trong tiếng xích xe đạp lách cách ngoài ngõ. Rồi đến chiều muộn, mấy chị em tôi cứ túm tụm ra chỗ chân đê ngóng ra đường lớn. Giữa màu xám xịt của đồng ruộng, bóng mẹ hiện ra cùng chiếc áo xanh thiên thanh nổi bật. Con đường gập ghềnh đá hộc, mẹ đạp căng chân, tóc bay xõa sau gáy. Mấy chị em reo lên:

- Mẹ về! Mẹ về rồi!

Mẹ dừng xe, gạt chân chống, đưa tay quệt mồ hôi trên trán rồi cười xòa:

- Mấy đứa lại đây, mẹ mua kem sữa nè. Ở nhà có ngoan không?

Nhà đông con, mẹ phải chắt bóp từng đồng. Nhưng lần nào mẹ cũng tất tả đạp xe đường xa về chỉ để mang cho bầy con háu đói vài cây kem sữa hiếm hoi rồi vội vã đạp xe đi làm ca tối. Cây kem còi cọc, mau tan, giá chỉ trăm đồng một chiếc nhưng đã tưới mát cả tuổi thơ chúng tôi như thế...

Rồi vì công việc của ba, cả nhà chuyển ra thị xã. Ba vẫn vắng nhà triền miên. Mẹ nghỉ hưu non, làm đủ thứ việc lặt vặt để kiếm đồng ra đồng vào nuôi chị em tôi vào đại học. Tấm áo xanh mẹ cũng không còn mặc nữa. Chúng tôi lần lượt ra đời, lập nghiệp mỗi đứa một phương, chị Giang Hà Nội, tôi Đà Nẵng. Thỉnh thoảng mới gọi điện về nhà, lần nào cũng là tiếng mẹ lo sốt sắng chuyện ăn chuyện mặc của mấy đứa con.

Có tiền, chị em tôi mua cho mẹ đủ thứ áo quần đẹp, nhưng mẹ toàn cất vô tủ. Có lần chị Giang mua cái áo dài lụa, mẹ cứ nâng lên đặt xuống rồi bảo:

- Áo đẹp rứa để dành đó, mai mốt con Lam về thì cho nó, nó đi làm trên phố cần ăn mặc lịch sự hơn mẹ.

Chị Giang gạt đi:

- Mua cho mẹ thì mẹ mặc đi chứ cất hoài. Bọn con giờ tự lo được rồi, mẹ lo chi!

Mẹ chỉ cười:

- Mẹ già rồi, mặc chi cho uổng.

Rồi một ngày, mẹ đổ bệnh. Ban đầu chỉ là những cơn mệt vô cớ, rồi bụng căng cứng. Chúng tôi cuống cuồng đưa mẹ đi bệnh viện, bác sĩ lắc đầu: ung thư, tiên lượng xấu.

Những ngày truyền hóa chất, mẹ mệt lả không ăn uống được gì. Mái tóc đen, dày của mẹ cứ rụng dần từng mảng. Tôi nấu nồi nước lá hương nhu và cỏ mần trầu gội đầu cho mẹ, nhìn những sợi tóc trôi theo dòng nước mà sống mũi cay xè. Mẹ nhìn vô tấm gương mờ, gạt gạt mấy sợi tóc còn dính trên vai, thì thào:

- Nhìn gớm lắm phải không?

Tôi nghẹn ngào, cố xoa lưng mẹ:

- Không có chi gớm cả. Mẹ ráng đi, bác sĩ nói truyền xong ít lâu tóc sẽ mọc lại thôi.

Mẹ thở dài:

- Mẹ cũng muốn ráng lắm... Nhưng hết sức rồi...

Đôi bàn tay từng giặt giũ, vá áo cho chúng tôi giờ run run không cầm nổi chén nước. Đôi chân từng đạp xe hàng chục cây số qua triền đê giờ không đứng vững. Có những đêm, biết con cái mệt, mẹ cắn chặt môi không dám cất tiếng than. Tôi nằm quay mặt vô tường, nghe tiếng thở rên hừ hừ nhẫn nại của mẹ mà nước mắt chảy ướt đẫm gối.

Mẹ ra đi vào một buổi sáng cuối hè.

Căn nhà vắng lặng tới đáng sợ. Mấy ngày đầu, bước chân vô bếp tôi tưởng như mẹ vẫn còn cặm cụi trong đó nấu từng bữa cơm. Nghe tiếng xe đạp lạch cạch ngoài ngõ, tim tôi lại giật thót lên như đứa trẻ chờ mẹ đi làm về.

Tiếng chị Giang nghèn nghẹn kéo tôi trở lại:

- Không nghĩ mẹ còn giữ lại cái áo ni. Chắc mẹ nhớ ba, nhớ cái hồi nhà mình còn khổ mà vui...

Tôi vuốt nhẹ lên lớp vải, thầm nghĩ: Có lẽ mẹ giữ chiếc áo không chỉ vì đó là món quà của ba, mà vì nó gói giùm mẹ cả một thời tuổi trẻ tươi đẹp - cái thời mẹ còn khỏe mạnh, còn đi làm cơ quan, còn được dốc hết sức mình chở che cho các con.

Đêm đó, tôi đặt chiếc áo xanh bên cạnh gối ngủ.

Trong cơn chập chờn nửa tỉnh nửa mê, tôi thấy mình đang đứng dưới chân đê. Giữa đồng cỏ xanh bát ngát, gió thổi rập rờn, mây trắng bay la đà. Mẹ đang đi phía trước, bóng lưng thanh thoát, chân bước nhẹ nhàng trên cỏ.

Tôi cuống cuồng chạy theo, cất tiếng gọi:

- Mẹ ơi! Mẹ ơi!

Mẹ không quay đầu lại, chỉ mỉm cười dịu dàng. Một đám mây trắng lướt qua, mái tóc thưa xơ xác bỗng hóa thành suối tóc đen dài bồng bềnh. Trong chiếc quần tây đen cùng áo sơ mi xanh thiên thanh đẹp nhất thời son trẻ, mẹ cứ thế bước tiếp về phía dải sáng rực rỡ xa xa rồi hòa vào mây trời.

Tỉnh dậy, nước mắt đầm đìa, nhưng nhìn chiếc áo xanh nằm tĩnh lặng bên gối lòng tôi bỗng nhẹ hẫng. Tôi tin mẹ đã đi về một nơi thật êm đềm, chẳng còn những cơn đau hành hạ nữa...