Băn khoăn chính sách trợ cấp cho nghệ nhân thủ công mỹ nghệ

Băn khoăn đối tượng thụ hưởng

Ngày 23/9/2026, UBND phường Điện Bàn có công văn gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị hướng dẫn thực hiện chế độ, chính sách đối với 5 nghệ nhân làng nghề Đông Khương, gồm 2 Nghệ nhân nhân dân (NNND) và 3 Nghệ nhân ưu tú (NNUT).

Ngày 14/10/2026, cơ quan chức năng có văn bản trả lời, xác định chính sách trợ cấp sinh hoạt hằng tháng và hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế theo Điều 98 Nghị định số 308/2025/NĐ-CP chỉ áp dụng đối với NNND, NNUT trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Di sản văn hóa năm 2024 và được xét tặng danh hiệu theo Nghị định số 93/2023/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo đó, điều 2 Nghị định 93 quy định không áp dụng đối với cá nhân là người Việt Nam đang nắm giữ, thực hành, truyền dạy và phát huy giá trị di sản văn hóa trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ. Trong khi đó, 5 nghệ nhân làng nghề Đông Khương được phong tặng danh hiệu NNND, NNUT trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ.

Ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam, NNND làng nghề Đông Khương (phường Điện Bàn) chia sẻ, dù được phong tặng danh hiệu ở lĩnh vực nào, các nghệ nhân cũng dành phần lớn cuộc đời lao động, sáng tạo, gìn giữ và trao truyền những giá trị nghề truyền thống.

Đồng thời, để được phong tặng danh hiệu NNND, NNUT trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ, các cá nhân phải đáp ứng nhiều tiêu chí khắt khe về phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tâm huyết và những đóng góp trong gìn giữ, phát triển nghề.

Cần thống nhất chính sách

Trường hợp của NNND Huỳnh Sướng và NNND Huỳnh Ri (làng mộc Kim Bồng, phường Hội An) lại đang khiến cơ quan quản lý lúng túng về chính sách chi trả theo quy định.

Bởi cả hai nghệ nhân cùng được phong tặng danh hiệu NNND trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ như các nghệ nhân làng Đông Khương, song lại được cơ quan chức năng đề nghị xem xét, hướng dẫn để có chế độ hỗ trợ với lý do nghề mộc Kim Bồng là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trước đó, ngày 26/8/2026, UBND phường Hội An có Công văn số 2099/UBND gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề nghị phối hợp Sở Tài chính tham mưu UBND thành phố bố trí kinh phí trợ cấp sinh hoạt hằng tháng cho hai Nghệ nhân nhân dân (NNND) Huỳnh Sướng và Huỳnh Ri. Cả hai được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu NNND trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, có nhiều đóng góp trong gìn giữ, phát triển nghề truyền thống.

Theo UBND phường Hội An, nghề mộc Kim Bồng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016; hai nghệ nhân là những người trực tiếp thực hành, gìn giữ và trao truyền di sản.

Đồng thời, Điều 10 Luật Di sản văn hóa năm 2024 xác định nghề thủ công truyền thống là một loại hình di sản văn hóa phi vật thể. Đây là những cơ sở để địa phương kiến nghị xem xét chính sách hỗ trợ đối với hai nghệ nhân.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đây là trường hợp có tính chất đặc biệt. Nhằm có căn cứ pháp lý, ngày 21/10/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã gửi văn bản tới Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đề nghị cho ý kiến về trường hợp 2 NNND nêu trên có thuộc đối tượng hưởng chế độ theo Điều 98 Nghị định số 308/2025/NĐ-CP hay không.

Tuy nhiên, đến nay sở vẫn chưa nhận được văn bản trả lời từ Cục Di sản văn hóa.

Ông Nguyễn Văn Tiếp chia sẻ, việc cùng được phong tặng danh hiệu NNND trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ, nhưng nghệ nhân Kim Bồng có cơ hội được xem xét chính sách nhờ nghề được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong khi nghệ nhân Đông Khương chưa có cơ sở tương tự. Điều này khiến những người gắn bó lâu năm với nghề không khỏi băn khoăn.

Theo ông, vấn đề đặt ra không chỉ là giải quyết chế độ cho một số nghệ nhân cụ thể mà còn là yêu cầu có hướng dẫn thống nhất trong xác định đối tượng thụ hưởng, nhất là đối với những người được phong tặng danh hiệu trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ, qua đó không chỉ đảm bảo quyền lợi chính đáng cho các nghệ nhân mà còn tạo động lực để những người đang gìn giữ di sản, làng nghề truyền thống yên tâm, tiếp tục cống hiến, trao truyền nghề cho các thế hệ tiếp nối.