Đưa nông sản vào hệ sinh thái du lịch

Tìm chỗ đứng cho nguyên liệu địa phương

Từ năm 2024 đến nay, Furama Resort Đà Nẵng, Chi hội Khách sạn Đà Nẵng và Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Đà Nẵng phối hợp với người dân xã Tr’hy (nay là xã Hùng Sơn) triển khai, duy trì chương trình hỗ trợ phát triển và tiêu thụ nông sản địa phương.

Cuối tháng 10 vừa qua, Furama Resort Đà Nẵng tiếp tục hỗ trợ tiêu thụ hàng tấn bưởi của nông dân xã Quế Phước trong bối cảnh đầu ra gặp khó khăn.

Thực tế, nhiều cơ sở du lịch trên địa bàn thành phố đã chủ động kết nối, thu mua nông sản địa phương, song hoạt động này chủ yếu mang tính thời vụ, tập trung vào nguyên liệu thô, chưa hình thành chuỗi cung ứng ổn định, bền vững.

Một trong những rào cản lớn là nông sản địa phương chưa đáp ứng đồng bộ các yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của nguồn cung tại các cơ sở lưu trú cao cấp.

Một cách tiếp cận đáng chú ý được thể hiện tại cuộc thi Đầu bếp chuyên nghiệp Đà Nẵng 2026 do Liên đoàn Lao động thành phố phối hợp Chi hội Khách sạn Đà Nẵng và Hiệp hội Xuất khẩu trứng và gia cầm Hoa Kỳ (USAPEEC) tổ chức diễn ra hồi tuần trước.

Tại cuộc thi này, các thí sinh sáng tạo món ăn từ những sản vật của xã Trà My, xã Trà Leng và một số vùng nguyên liệu miền Trung; đưa nguyên liệu bản địa vào không gian chế biến, đánh giá của những người làm nghề bếp chuyên nghiệp.

Thông qua hoạt động này, nông sản địa phương được giới thiệu về nguồn gốc, đặc trưng và có cơ hội được xem xét dưới góc độ ứng dụng thực tế.

Qua đó, các sản vật địa phương được đánh giá về khả năng tạo dấu ấn trong món ăn, mức độ phù hợp với thực đơn nhà hàng, khách sạn cũng như yêu cầu về sơ chế, bảo quản trong môi trường bếp chuyên nghiệp.

Theo ông Nguyễn Đức Quỳnh, Chủ tịch Chi hội Khách sạn Đà Nẵng, giá trị của hoạt động kết nối không chỉ nằm ở việc giới thiệu sản vật tại một cuộc thi.

Điều đáng quan tâm hơn là sau cuộc thi, một sản phẩm từ Trà My hay Trà Leng có được đầu bếp tiếp tục sử dụng, khách sạn quan tâm đến nguồn cung hoặc nhà cung ứng chủ động kết nối với người sản xuất hay không.

Kết nối để nâng giá trị

Đà Nẵng có điều kiện kết nối hoạt động du lịch với các vùng sản xuất nông nghiệp, dược liệu và sản vật đặc trưng của miền Trung. Tuy nhiên, tiềm năng về nguyên liệu không đồng nghĩa với khả năng tham gia ngay chuỗi cung ứng chuyên nghiệp.

Khoảng cách giữa sản xuất nông nghiệp và nhu cầu của nhà hàng, khách sạn vẫn cần được thu hẹp thông qua những mối liên kết thực chất.

Một loại quế vùng cao, rau bản địa hay sản vật đặc trưng của miền Trung khi bước vào căn bếp không còn chỉ là nguyên liệu chế biến. Mỗi sản phẩm gắn với điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác và đời sống của cộng đồng đã gìn giữ, phát triển chúng qua nhiều thế hệ.

Nếu được khai thác phù hợp, những yếu tố này có thể trở thành chất liệu để đầu bếp sáng tạo món ăn mang bản sắc riêng; đồng thời giúp du khách hiểu thêm về vùng đất thông qua trải nghiệm ẩm thực.

Theo bà Lê Thị Thanh Nga, người sáng lập dự án “Lò gạch cũ Farmstay” (xã Nam Phước), có nhiều giải pháp để nâng tầm liên kết xanh giữa du lịch và nông nghiệp.

Trong đó, có thể thúc đẩy mô hình “Từ trang trại đến bàn ăn” 5 sao, kết nối trực tiếp các vùng nguyên liệu có bản sắc như rau Trà Quế, rau Túy Loan, dưa lưới Hòa Ninh với hệ thống nhà hàng, khách sạn ven biển. Đi kèm với đó là xây dựng trải nghiệm cho du khách tham gia thu hoạch tại vườn buổi sáng và thưởng thức chính thực phẩm đó tại resort vào buổi tối.

Bà Nga nhận định, các vùng dược liệu là nguyên liệu chất lượng để làm sản phẩm spa, trị liệu, lồng ghép vào các tour thiền, yoga và thanh lọc cơ thể.

Ngoài ra, mỗi vườn rau, mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là thực phẩm mà là một câu chuyện. Có thể sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc và kể chuyện (Storytelling) về bản sắc các vùng canh tác nông nghiệp địa phương tại các sảnh chờ của khách sạn.

Xa hơn, ý nghĩa của chuỗi cung ứng địa phương còn nằm ở khả năng giữ lại nhiều hơn giá trị kinh tế từ hoạt động du lịch cho cộng đồng.

Khi khách sạn, nhà hàng sử dụng sản phẩm từ nhà cung ứng địa phương, đơn vị cung ứng tiếp tục thu mua từ vùng sản xuất, người nông dân có thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm và cải thiện thu nhập. Lợi ích từ du lịch nhờ đó có thể lan tỏa ra ngoài phạm vi các cơ sở lưu trú, dịch vụ.

Ông Phan Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng gợi mở, cần thúc đẩy các mô hình liên kết theo hướng chuyển từ “doanh nghiệp mua nông sản” sang “doanh nghiệp cùng nông dân tạo ra sản phẩm và thị trường”.

Trong đó, nông dân tập trung vào chất lượng sản xuất; hợp tác xã tổ chức vùng nguyên liệu và điều phối cộng đồng; doanh nghiệp tham gia phát triển sản phẩm, tiêu chuẩn, thị trường và cam kết đầu ra; ngành du lịch tạo thêm giá trị thông qua trải nghiệm và câu chuyện văn hóa.

Đây cũng là cơ sở để hình thành những chuỗi giá trị mà người dân không chỉ là người cung cấp nguyên liệu, mà trở thành chủ thể tham gia tạo ra giá trị từ chính tài nguyên của mình.