Giấy điện tử và những ngôn ngữ ngoài trang sách

Ngày 7/11, tại Thành phố Hồ Chí Minh, các "tín đồ" công nghệ tham dự sự kiện thường niên Inknovation Day 2026 không chỉ tới để xem thuyết trình. Họ tới để được tự tay cầm, dùng và so sánh máy đọc sách của nhiều hãng đặt cạnh nhau, từ chiếc siêu nhỏ gọn BOOX Picco, chiếc mang dáng smartphone BOOX Palma 3 đến máy màn hình lớn có bút cảm ứng.

Cùng một công nghệ mực điện tử (E Ink), nhưng mỗi chiếc máy “nói” một ngôn ngữ khác. Ngôn ngữ ấy giờ đã vượt xa trang sách.

Một công nghệ, ba tầng thị trường

Bức tranh ấy được ông Nguyễn Tùng Anh, đại diện Akishop, đơn vị tổ chức sự kiện, phác họa qua ba xu hướng của thị trường E Ink năm 2026.

Tầng nhỏ nhất là máy đọc sách mini cỡ khoảng 3,7-4,3 inch, có mẫu gắn từ tính vào mặt lưng điện thoại để đọc trong những quãng chờ ngắn ngủi, trong đó BOOX Picco là đại diện tiêu biểu.

Tầng giữa, từ 6 đến 10,3 inch, đông đúc hơn, trong đó thương hiệu “lão làng” Kindle vẫn có sức ảnh hưởng lớn. SAVI chọn lối đi riêng với giao diện tiếng Việt và kho sách điện tử bản quyền, còn PocketBook, Kobo và reMarkable mang đến những lựa chọn khác biệt về thiết kế, phần mềm. Màn hình 10,3 inch có bút cảm ứng cũng đang tiến gần hơn tới người dùng phổ thông.

Tầng cao nhất là nơi E Ink thực sự rời khỏi cuốn sách. Màn hình chuyên dụng của Dasung phục vụ công việc, đọc tài liệu và dùng máy tính, còn InkPoster đưa giấy điện tử màu vào tranh nghệ thuật số và trang trí nội thất. Đây là xu hướng đã được nhắc tới tại sự kiện Innovation Day năm ngoái và năm nay tiếp tục ghi nhận sự gia tăng.

Một bài đánh giá gần đây của chuyên trang công nghệ The Wired cho thấy tầng này đẹp đến đâu và đắt đến đâu. Tờ báo này gọi InkPoster Tela 28.5 là màn hình E Ink đẹp nhất từng thấy, và một lần sạc đầy có thể dùng khoảng một năm. Với giá 2.399 USD, cộng thêm việc đổi ảnh mất tới một phút và màu sắc trầm hơn màn hình có đèn nền.

Tốc độ vốn là điểm yếu cố hữu của công nghệ E Ink song điều này đã và đang được cải thiện.

Ông Wenting Zhang, đồng sáng lập Modos, startup chuyên làm màn hình giấy điện tử mã nguồn mở, gần đây đã nói với trang IEEE Spectrum rằng tấm nền mới nhất của họ có độ trễ điểm ảnh khoảng 50 mili giây, so với khoảng 100 mili giây ở thế hệ cũ. Ông thừa nhận con số này vẫn còn chậm hơn LCD, nhưng iPad đời đầu cũng chỉ ở mức khoảng 30 mili giây và người dùng khi ấy vẫn chấp nhận.

Chọn máy theo thói quen riêng

Khi thị trường còn nhỏ nghĩa là người dùng phải tự tìm lối đi riêng giữa nhiều lựa chọn, và tại sự kiện Inknovation Day 2026, kích thước màn hình được dùng làm phép thử. Anh Nhật Minh, MOD của Tinh tế, đơn vị đồng hành truyền thông của sự kiện, đặt ba chiếc máy đọc sách cạnh nhau để mọi người cùng cảm nhận về những khác biệt cũng như sự phù hợp với từng kiểu nhu cầu.

Nếu BOOX Go 6 Gen II dùng bút InkSense Plus, phù hợp để ghi nhanh ý tưởng và checklist khi di chuyển, thì mẫu SAVI 7 hợp với những người ưu tiên đọc sách và lưu lại nội dung quan trọng. Trong khi đó BOOX Note Air 6C với màn hình 10,3 inch hợp chú thích PDF, vẽ sơ đồ tư duy, phục vụ học tập và công việc.

Từ đây, không khó để nhận ra là không có kích thước màn hình nào phù hợp với tất cả mọi người, bởi mỗi cá nhân là một thị hiếu, một nhu cầu sử dụng khác nhau.

Trải nghiệm trực tiếp tại sự kiện Inknovation Day 2026 giúp người chưa từng dùng máy đọc sách hình dung rõ hơn về sự khác biệt giữa công nghệ E Ink với LCD hay OLED. Người dùng lâu năm thì học hỏi lẫn nhau về những mẹo mực, cách dùng sáng tạo của những thiết bị công nghệ này.

Từ năm 2016, Wired đã dự đoán giấy điện tử sẽ sớm có mặt ở khắp nơi, đến mức người ta có thể không để ý đến sự hiện diện của nó. Và nay, sau 10 năm kể từ thời điểm dự đoán đó, ở một quán cà phê tại Thành phố Hồ Chí Minh, công nghệ E Ink đã hiện ra rất rõ: khi nằm gọn trong lòng bàn tay, lúc đặt trên bàn làm việc, lúc treo trên tường nhà.