Chuyển giao công nghệ, đưa tri thức vào đời sống - Kỳ 2: Nhà trường đồng hành phát triển sinh kế địa phương
Với lợi thế về nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia và khả năng kết nối liên ngành, các trường đại học trên địa bàn Đà Nẵng có thể tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển địa phương. Tại một số xã, phường, tri thức khoa học đang được vận dụng trong tư vấn phát triển, xây dựng sản phẩm bản địa, bảo tồn sinh thái và hỗ trợ cộng đồng tìm kiếm sinh kế phù hợp.

Hướng phát triển từ tiềm năng
Cùng với nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, hoạt động đào tạo nghề tại cơ sở cũng là hình thức đưa tri thức từ nhà trường đến cộng đồng. Tại các xã miền núi Trà Tập, Trà Vân và Trà Liên, Trường Cao đẳng Đà Nẵng phối hợp tổ chức các lớp đào tạo nghề, bổ sung kỹ năng phục vụ sản xuất và sinh kế cho người dân ngay tại địa phương.
Ở Trà Tập và Trà Vân, 160 học viên tham gia lớp kỹ thuật trồng trọt. Chương trình dành khoảng 70% thời lượng cho thực hành, tạo điều kiện để người học tiếp cận quy trình kỹ thuật và vận dụng kiến thức vào hoạt động sản xuất. Cách tổ chức này giúp nội dung đào tạo gần với công việc hằng ngày, thay vì nặng về lý thuyết.
Tại xã Trà Liên, lớp đào tạo thường xuyên nghề kỹ thuật chế biến món ăn cho người dân thôn Tak Nú tập trung vào kỹ năng chế biến, bảo đảm an toàn thực phẩm, xây dựng định lượng và tính toán chi phí. Đây là những kiến thức có thể hỗ trợ người dân nâng cao chất lượng dịch vụ ăn uống, tìm kiếm việc làm hoặc tổ chức hoạt động kinh doanh nhỏ.
Chị Huỳnh Thị Lệ, học viên lớp học tại xã Trà Liên bày tỏ, việc được học nghề ngay tại nơi sinh sống giúp chị và nhiều phụ nữ địa phương giảm bớt khó khăn về thời gian, chi phí đi lại. Quan trọng hơn, kiến thức và kỹ năng được trang bị có thể trở thành nền tảng để người học tìm việc làm, mở hàng quán, tăng thêm thu nhập cho gia đình trong tương lai.
Ngoài ra, Trường Cao đẳng Đà Nẵng tổ chức đào tạo nghề kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch cây công nghiệp tại 5 xã Trà Giáp, Trà Vân, Trà Đốc, Trà Tập và Thạnh Mỹ với 349 học viên. Tại các xã Phước Trà, Trà Liên, Hiệp Đức, Tam Hải, 232 học viên học nghề kỹ thuật chế biến món ăn; 109 học viên học nghề thú y tại Phước Trà và Tam Mỹ.
Riêng tại xã Trà Tập, theo ông Ngô Tấn Lạc, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương dự kiến tổ chức 2 lớp đào tạo kỹ thuật trồng trọt với quy mô khoảng 100 học viên, thời lượng 40 ngày, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời tiết và số lượng người tham gia sau khai giảng chưa bảo đảm, xã đang tiếp tục rà soát, điều chỉnh phương án tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế.
Hoạt động phối hợp đào tạo nghề bước đầu đáp ứng nhu cầu trang bị kiến thức, kỹ năng sản xuất cho lao động nông thôn. Tuy nhiên, để tri thức từ nhà trường thực sự phát huy hiệu quả tại cơ sở, địa phương mong muốn mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực tư vấn chuyên môn, tập huấn và chuyển giao khoa học kỹ thuật.
Dự kiến trong năm 2027, xã Trà Tập sẽ tiếp tục làm việc với các đơn vị liên quan, đề xuất kết nối với các trường đại học, cao đẳng có chuyên môn phù hợp để triển khai chương trình hỗ trợ thiết thực.
Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, trải nghiệm săn mây và các giá trị văn hóa truyền thống, Trà Tập mong muốn có sự đồng hành của đội ngũ giảng viên, chuyên gia trong các lĩnh vực du lịch, văn hóa, nông nghiệp và công nghệ.
Sự hỗ trợ này có thể giúp người dân tiếp cận phương thức sản xuất mới, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào trồng trọt, phát triển sinh kế; đồng thời nâng cao kỹ năng làm du lịch cộng đồng, xây dựng sản phẩm đặc trưng và quảng bá bản sắc văn hóa địa phương.
Tại xã Trà Leng, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) đồng hành cùng địa phương trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, phát triển sinh kế từ cây quế, tư vấn định hướng kinh tế - xã hội và du lịch.
Nhà trường xây dựng hai phương án phát triển kinh tế - xã hội và du lịch Trà Leng giai đoạn 2027 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Các phương án đã trình HĐND xã, đang được hoàn thiện và chờ phê duyệt. Đây là cơ sở để địa phương đánh giá tiềm năng, nhận diện khó khăn và lựa chọn hướng phát triển phù hợp.
Trong các hoạt động hỗ trợ sinh kế, phát triển chuỗi giá trị cây quế tại Trà Leng được nhà trường quan tâm. Quế là cây trồng gắn với điều kiện tự nhiên và đời sống sản xuất của người dân, song việc tiêu thụ chủ yếu dưới dạng nguyên liệu thô khiến giá trị kinh tế còn thấp. Nhà trường hỗ trợ tư vấn mẫu mã, thiết kế, định hướng chế biến tinh dầu, bột quế; đồng thời kết nối doanh nghiệp và đơn vị du lịch để quảng bá, tìm kiếm thị trường.
Thông qua kết nối với Hiệp hội Khách sạn Đà Nẵng, Khu nghỉ dưỡng Furama và các đơn vị liên quan, sản phẩm quế có thêm cơ hội tiếp cận kênh quảng bá du lịch.
Ông Andre Pierre Gentzsch, Tổng Giám đốc Vận hành Quần thể du lịch Furama - Ariyana Đà Nẵng mong muốn đưa sản phẩm quế Trà My vào hành trình trải nghiệm của du khách tại khu nghỉ dưỡng. Việc giới thiệu sản phẩm cùng câu chuyện về vùng nguyên liệu và giá trị văn hóa bản địa cũng là cách doanh nghiệp tham gia quảng bá đặc sản, hỗ trợ người dân Trà Leng mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, trong đó có khách quốc tế.

Sinh kế xanh gắn với bảo tồn hệ sinh thái
Từ tháng 3/2026, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) thực hiện sáng kiến “Phụ nữ dẫn dắt sinh kế xanh từ hoa súng gắn với bảo tồn sinh thái vùng đệm Khu sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An”, với sự hỗ trợ của Oxfam thông qua nguồn tài trợ của Liên minh châu Âu.
Thời gian thực hiện dự án 18 tháng, hướng đến ba mục tiêu gồm nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của hoa súng trong bảo tồn sinh thái; phát triển sản phẩm trà hoa súng theo hướng thương mại hóa; kết nối sản phẩm và cảnh quan hoa súng với hoạt động du lịch cộng đồng.
Sau 6 tháng triển khai, khu vực hói Bảy Thi (thôn Phước Trung, phường Hội An) được nạo vét, cải tạo mặt nước, hình thành vùng trồng hoa súng rộng khoảng 1ha. Hơn 600 cây hoa súng thuộc hai giống súng Thái và súng Mỹ được trồng sau quá trình thử nghiệm, quan trắc và đánh giá.
Cùng với vùng trồng, dự án đã hoàn thiện mẫu bao bì trà hoa súng, bộ nhận diện truyền thông, tờ rơi giới thiệu tuyến trải nghiệm “Dòng sông hoa súng” và phát triển các kênh truyền thông trực tuyến. Những công việc này tạo nền tảng ban đầu để xây dựng sản phẩm, quảng bá cảnh quan và kết nối hoạt động sản xuất với du lịch.
PGS. TS. Nguyễn Văn Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) cho biết, nhà trường sẽ tiếp tục đồng hành cùng Oxfam, các đối tác và chính quyền địa phương để từng bước thực hiện các mục tiêu của dự án. Để mô hình phát huy hiệu quả, cần tiếp tục tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai, nhất là ảnh hưởng của thời tiết mùa mưa, thiết bị chế biến và cơ chế quản lý địa bàn.
Đồng thời đưa hoa súng trở thành sản phẩm thương mại, dự án cần tiếp tục hoàn thiện quy trình chế biến, bảo đảm chất lượng, xác định sản lượng phù hợp và tìm kiếm kênh tiêu thụ. Với du lịch cộng đồng, việc hình thành tuyến trải nghiệm cũng cần gắn với năng lực tổ chức, bảo đảm an toàn và sự tham gia thực chất của người dân.
Hoạt động đồng hành của các trường đại học với các địa phương đang được triển khai theo những hướng cụ thể, phù hợp với điều kiện kinh tế, tài nguyên và nhu cầu thực tế. Cùng với sự hỗ trợ về chuyên môn, việc củng cố năng lực tổ chức của cộng đồng, kết nối doanh nghiệp và tìm kiếm thị trường tiêu thụ sẽ tiếp tục được đặt ra, nhằm duy trì các mô hình sinh kế sau khi chương trình hỗ trợ kết thúc.
NGỌC HÀ - THU HÀ