baodanang.vn

Công nghệ

Chuyển giao công nghệ, đưa tri thức vào đời sống - Kỳ cuối: Duy trì hiệu quả sau chuyển giao

THU HÀ - NGỌC HÀ

Nhiều sản phẩm công nghệ, mô hình sản xuất và chương trình hỗ trợ sinh kế được các trường đại học, cao đẳng triển khai tại các địa phương cho thấy việc giải quyết vấn đề thực tiễn cần tri thức và hiện thực hóa quá trình nghiên cứu. Vấn đề còn lại là khả năng tiếp nhận, vận hành và duy trì kết quả sau khi nhà trường kết thúc hỗ trợ của các địa phương.

13-11-sua-xe-lana-1-.jpg
Sinh viên Trường Cao đẳng Đà Nẵng hỗ trợ sửa xe lăn cho người khuyết tật. Ảnh: Đ.V.

Gắn với khả năng tiếp nhận

Một trong những khó khăn của hoạt động chuyển giao là việc đánh giá kết quả đôi khi còn thiên về số lượng hoạt động, sản phẩm hoặc người tham gia. Trong khi đó, giá trị thực tế cần được xem xét qua những thay đổi cụ thể tại nơi tiếp nhận.

Mùa hè vừa qua, tại Chung kết Cuộc thi “AI trong Kinh tế - DUETech AI Contest 2026” được tổ chức tại xã Bà Nà, đại diện Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng) đã giới thiệu, bàn giao 2 ứng dụng AI là “BaNa Smart Link” và “Bản đồ Du lịch số” để hỗ trợ nhu cầu chuyển đổi số của địa phương.

PGS-TS. Đoàn Ngọc Phi Anh, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, 2 ứng dụng nói trên là kết quả sáng tạo của sinh viên nhà trường trong Chiến dịch Mùa hè Xanh 2026. Việc tạo ra sản phẩm bắt nguồn từ sự gợi ý, đặt hàng của lãnh đạo địa phương; sự hỗ trợ, khuyến khích của nhà trường để sinh viên ứng dụng AI, công nghệ số và tri thức liên ngành để giải các bài toán từ thực tiễn cuộc sống.

Theo đánh giá của lãnh đạo xã Bà Nà, với nền tảng ứng dụng “BaNa Smart Link”, địa phương có thêm một công cụ để quản lý, chia sẻ, xử lý dữ liệu chung, số hóa các quy trình báo cáo, cung cấp, tổng hợp thông tin từ thôn lên xã phù hợp mô hình chính quyền 2 cấp…

Trường hợp tại xã Bà Nà cho thấy, để sản phẩm công nghệ phát huy hiệu quả, bên cạnh năng lực nghiên cứu, sáng tạo của nhà trường còn cần sự phù hợp với nhu cầu và điều kiện tiếp nhận của địa phương. Đây cũng là nguyên tắc được Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) chú trọng trong hoạt động chuyển giao công nghệ.

PGS-TS. Lê Tiến Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) chia sẻ, tại nhà trường, định hướng chuyển giao công nghệ luôn bám sát những vấn đề thực tiễn tại cơ sở. Trường không chỉ đưa các sản phẩm nghiên cứu, kết quả đồ án của sinh viên vào ứng dụng mà còn khảo sát đặc điểm tổ chức, nhiệm vụ của đơn vị tiếp nhận để xây dựng giải pháp phù hợp.

1794556723258_5875728424282159635_5875728424282159635_6bae5e361baef696889d23ae8069c7c5.jpg
Người dân sử dụng phần mềm xếp hàng tại phường Liên Chiểu. Ảnh: Đ.V

Bàn giao sản phẩm không có nghĩa là kết thúc quá trình hợp tác. Nhà trường tiếp tục đồng hành để hỗ trợ địa phương sử dụng, hoàn thiện và phát huy hiệu quả công nghệ. Sự phối hợp này mang lại lợi ích cho cả hai phía: chính quyền có thêm giải pháp phục vụ công việc, còn giảng viên, sinh viên có môi trường thực tế để thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm.

Do đó, các trường đại học hướng đến kết nối thêm doanh nghiệp công nghệ, hình thành hệ sinh thái nhà trường - chính quyền - doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể tham gia đầu tư, hỗ trợ vận hành, bảo trì hệ thống, qua đó giải quyết một trong những yêu cầu quan trọng sau chuyển giao là duy trì hoạt động ổn định khi nguồn lực hỗ trợ ban đầu kết thúc.

Kết nối nguồn lực trong nghiên cứu

Cùng với các hoạt động đào tạo, ứng dụng công nghệ cụ thể, việc xây dựng cơ chế kết nối giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp được xem là điều kiện quan trọng để tri thức đi vào thực tiễn. Tại hội thảo, khảo sát hoạt động thúc đẩy mô hình hợp tác “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” diễn ra ngày 30/10/2026 do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp với Đại học Đà Nẵng tổ chức, các đại biểu trao đổi giải pháp tăng cường liên kết, huy động nguồn lực nghiên cứu và thúc đẩy chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển địa phương.

Theo TS. Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, hợp tác 3 nhà cần được cụ thể hóa bằng phương thức phối hợp phù hợp với năng lực của cơ sở giáo dục, đặc điểm doanh nghiệp và nhu cầu địa phương. Trong đó, cần chú trọng huy động nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm và thương mại hóa công nghệ.

PGS-TS. Nguyễn Văn Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, hoạt động hợp tác cần xuất phát từ những bài toán thực tế của địa phương, doanh nghiệp. Quá trình chuyển giao phải được đầu tư liên tục, từ hình thành ý tưởng, thử nghiệm, hoàn thiện đến thương mại hóa sản phẩm. Nhà trường cũng cần xây dựng danh mục sản phẩm khoa học có tiềm năng chuyển giao, hoàn thiện cơ chế đánh giá tài sản trí tuệ và thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nguồn từ trường đại học.

tam-my-7.jpg
Bằng việc đưa các lớp học về cơ sở, người dân có thêm kỹ thuật trồng trọt, hướng phát triển kinh tế. Ảnh: Đ.V

Để hoạt động chuyển giao phát huy hiệu quả, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu cần gắn chặt hơn với yêu cầu của địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng. PGS-TS. Lê Tiến Dũng cho biết thêm, Trường Đại học Bách khoa đang chú trọng phát triển các lĩnh vực công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn và tự động hóa trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2025 - 2030.

Mạng lưới này hướng đến kết nối nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, tập hợp nguồn lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, góp phần giải quyết nhu cầu nhân lực công nghệ cao. Nhà trường đồng thời tham gia các dự án quy mô lớn, trong đó có hợp tác quốc tế SATREPS về phát triển đô thị trung hòa carbon và y tế dựa trên nền tảng AI.

Theo PGS-TS. Phan Minh Đức, Phó Giám đốc Đại học Đà Nẵng, hợp tác giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cần được triển khai đồng bộ trên 6 trụ cột: đồng thiết kế chương trình đào tạo; đồng đào tạo; đồng nghiên cứu; đồng đổi mới sáng tạo; đồng quản trị dữ liệu; đồng phát triển vùng. Đây là cơ sở để gắn hoạt động đào tạo, nghiên cứu của nhà trường với nhu cầu nhân lực và yêu cầu phát triển của doanh nghiệp, địa phương.

Thực tế, Đại học Đà Nẵng đang từng bước triển khai các nội dung hợp tác này. Doanh nghiệp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, nội dung học phần, thiết kế đồ án tốt nghiệp; cử chuyên gia, kỹ thuật viên tham gia giảng dạy và tiếp nhận sinh viên thực tập trong môi trường sản xuất.

Ở một số ngành kỹ thuật, sinh viên được thực hành tại phòng thí nghiệm của doanh nghiệp. Giảng viên, học viên và sinh viên cũng tham gia nghiên cứu, phát triển các sản phẩm, giải pháp ứng dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Do đó, mỗi bên cần thực hiện đúng vai trò trong mối quan hệ hợp tác này. Sự phối hợp thực chất giữa ba chủ thể sẽ giúp kết quả đào tạo, nghiên cứu có địa chỉ ứng dụng rõ ràng, đồng thời tạo điều kiện để tri thức và nguồn nhân lực đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

THU HÀ - NGỌC HÀ