Ấm dần nơi đông giá

Nhà có bốn người thì hai người nhong nhong ngoài đường rồi, một thiếu niên mải học, bữa cơm thiếu trước hụt sau. Có phàn nàn thì cha con đã vội bênh nhau, chị đành thui thủi cơm nước nguội lạnh đợi chờ.

Nhà phía hạ lưu, mùa nắng cứ rười rượi từng cơn gió, vườn tược rờ rỡ phù sa, cây trái xanh tươi mơn mởn. Từ ngày phát hiện vài thứ bất ổn, anh cho chị hưu hẳn, dù nhan sắc còn khá… “nai”! Cách anh vẫn hay trêu vợ.

Chị làm vườn, trồng rau sạch, hoa màu không dùng hết thì chia lại cho bạn bè người thân, riết hồi thành kênh phân phối thực phẩm sạch dù chẳng đủ sức làm nhiều. Khu vườn đầy hoa rủ rê ong bướm, là nơi cho lũ bạn của con dắt về check-in, sống thật.

Thiên tai lũ lụt liên miên, từ Bắc chí Nam, cha con nó đi không biết mỏi chân, nhà như trạm trung chuyển, sạc mọi thứ năng lượng. Con bé nhìn mẹ, hôm nào con dắt mẹ đi lại một chuyến, nha! Chị cười, nhớ lại mấy chuyến đi trước cùng con, rùng mình, sức mẹ giờ sợ không thấu.

Chuyến đi với hơn ba giờ đường ô tô, đèo dốc như con trăn khổng lồ uốn lượn, những khúc cua, bên vực sâu hun hút, bên vách đá ngang trời, nói dại chỉ cần lơi tay. Anh tài xế mắt tập trung cao độ, miệng vẫn nở cười, tui luôn nhớ mình đang chở xe trứng mà, yên tâm!

Những “quả trứng” dù được nâng niu hết cỡ vẫn không thôi long xóc, tiếng cười vơi dần, chỉ còn nghe âm âm lời gió. Núi cao quá, vực sâu quá, đèo cong vênh nhấp nhô, mắt nhắm nghiền nghe những cơn chao võng.

Cú dừng xe êm ái của bác tài là cơn đáp hạ an lành nhất mà chị cảm nhận được. Từ đây nhìn quanh, đâu đâu cũng một màu xanh ngút ngàn, và mây, ôi mây. Chị tưởng mình vừa lạc vào một chốn thần tiên nào đó.

Tiếng lao xao từ góc rừng nào đó khiến chị cùng mọi người đưa mắt tìm quanh, đoàn người rồng rắn, bé tí, loi choi, người địu con, kẻ cõng gùi, môi đỏ trầu, mắt mở to.

Chị nhìn lại xe tải hàng viện trợ, nhìn nhóm người, hồ nghi, không biết tải từng ấy hàng hóa lên bằng cách nào, nghe con gái bảo sẽ phải di chuyển ba giờ đường rừng! Ba giờ đường rừng thì quả thật cũng không phải ghê gớm lắm với người trẻ, người có thói quen đi bộ, nhưng ba giờ núi dốc ngược, những kiện hàng to vật vã thì than ôi!

Chúng ta bắt buộc phải qua cây cầu này, con gái thông báo và chỉ tay về phía sông. Căng mắt tìm trong lấp ló những tán cây dày, một cây cầu lộ ra, lơ lửng, chênh vênh, chỏng chơ, và còn gì nữa chị không đủ ngôn từ, chỉ thấy hơi hoảng loạn, huyết áp tụt.

Thật ra thì chị đã ái ngại cây cầu ngay lúc vừa nhìn qua ảnh chụp, dòng nước cuồn cuộn đục ngầu phía dưới như muốn lăm le nuốt chửng mọi thứ. Có đường khác qua sông mà không phải leo cầu, đừng lo, con gái nhắn động viên.

Chưa kịp để chị thắc mắc, cậu trưởng đoàn cười nói, nước về đột ngột, lối qua sông giờ không còn lội được, bắt buộc băng cầu thôi. Như hiểu nỗi lo lắng của mọi người, cậu cười động viên, dân đi được, mình đi được, và tiên phong tiền trạm. Hơn nửa giờ sau cậu quay lại, thở mạnh, đi được, em thử rồi.

Chị nhìn vách núi dựng đứng trơn trượt, lối đi vừa vặn một bàn chân, phải xuống hết con vực, bò qua cây cầu kinh hoàng kia, lên ngược lại một vách núi để tới được thôn bản, hành trình đầy gian nan thử thách. Mỗi người tự lo hành trang, nước uống, trên kia không có nước đâu nhé, lời nhắn nhẹ nhàng mà như nặng ngàn cân.

Trưởng thôn hỗ trợ chặt mớ gậy, phải là gậy Trường Sơn, dép cao su may ra, ai đó trong đoàn nói. Chị nhìn xuống đôi dép rọ của hai mẹ con, thầm khen con gái.

Bánh, nước, sữa, ba món bồi dưỡng cho đoàn vận tải. Họ ăn ngon lành, cái bỏ túi, cái lận lưng, vẻ mặt bẽn lẽn. Những thân hình bé xíu lọt thỏm giữa từng gùi hàng to nặng khiến chị choáng váng. Xứ này vừa qua mấy đợt mưa lớn, đất nhão nhoét, đường trơn trượt, cây cối sũng nước.

Chị đã từng thắc mắc, sao không chia phần phân phát ngay chân núi cho gọn nhẹ? Con gái cười, phải để mọi người tới nơi dân ở để thấy sự khắc nghiệt và thiệt thòi của người miền núi. Mỗi năm nhận được vài cuộc viện trợ, cá mắm, chăn mền, gạo nương tự trồng, rau rừng, cá khô là lương thực chính.

Suối không có cá à? Chị hỏi. Có chứ mẹ, nhưng con chi còn sống được với mấy thứ hóa chất. Con gái gióng tay chỉ lên ngọn núi đang khai thác vàng.

Ba lô trên vai, chai nước, gậy. Lò dò từng bước, chân người nọ rời đi, chân người khác đặt vào y vị trí. Dốc trơn như xối mỡ, cả người chúi thẳng về trước nếu không có cây gậy giữ lại, người nối người, rồng rắn. Một cú té, vài người nhào theo, tay níu, chân run rẩy, những ánh mắt hoang mang.

Bình tĩnh! Cẩn thận, cẩn thận, giọng trưởng đoàn vang, ấm. Chị ngoái lại, phía sau là dãy dài, gùi hàng hổn hển trên những đôi vai mảnh, miệng vẫn nhoẻn cười, mệt hông? Chị hỏi.

“Khôn, khôn mệch đâu”, cô gái bé choắt có khuôn mặt già dặn, ánh mắt của người trưởng thành, trên vai là gùi hàng to gấp ba bốn người em. Mãi rồi mọi người cũng xuống đến vực. Quãng này có chỗ dừng thở, mọi người biết ý nép vào gọn gàng nhường đường cho những gùi hàng qua trước.

Cây cầu là một thách thức kinh hoàng khủng khiếp cho những người sợ độ cao. Băng qua con sông rộng là 4 sợi dây cáp được cột chặt vào 4 thân cây đại thụ hai bên bờ, chiều dài hàng trăm mét và rộng hơn sải tay, đáy cầu được lát bằng những thanh ván tạm, vài khúc cây bỏ ngang chống trượt, hai bên rào bằng lưới B40 nham nhở. Con sông sâu và rộng khủng khiếp, nước thượng nguồn đang xối xả đổ về, chị choáng váng, thở dốc.

Con gái động viên, không sao, bình tĩnh, nhìn họ đi kìa. Và họ đi thật, gùi hàng như không trọng lượng trên những bước chân nhỏ dài, thoăn thoắt, nhanh nhẩu, chuyên nghiệp.

“Không sợ sao, không mệt sao?”, chị hỏi nhiều, cốt quên cảm giác run rẩy. “Khôn, vuôi mà!”, cô gái trẻ đáp, vết trầu đỏ thắm trên môi xinh.

Trông ánh mắt phấn khởi hân hoan ấy, chị biết thứ mọi người trong đoàn mang đến không chỉ nhu yếu phẩm, không chỉ bữa ăn ngon, mà ở đó còn là niềm tin về sự tử tế của lòng người, dù ở tận núi thẳm rừng sâu, thì họ vẫn được nhớ tới.

Chị rụt rè đặt chân lên mặt cầu, như lần đầu đặt đôi chân non chạm vào đất mẹ, bối rối, lúng túng. Thành cầu chao võng, sợi cáp lạnh ngắt dưới dòng mồ hôi, mặt cầu nhẫn nại đón từng bước chân rụt rè. Chân nọ chờ chân kia, run rẩy. Thời gian đứng lại. Gió thốc. Nước cuộn xiết.

Bước đi, còn cho người khác qua, ai đó giục. Chị nhắm mắt, nghe tiếng hu hu trước mặt, dây cáp rung, cô bé đi trước chị quá hoảng sợ đã bật khóc, cây gậy suýt tụt khỏi tay, người ùn ùn chờ phía sau. Chị cố lấy bình tĩnh, hít sâu, động viên, dỗ dành, cả dọa nạt.

Cô bé nín khóc, rụt rè tiến, phía trước vài người cán đích cổ vũ reo hò, động viên những người sau. Như có một luồng năng lượng mới tràn tới, chị ngửa cao đầu, hít sâu lần nữa, chân sải dài hơn, bước nhanh hơn. Chạm bước chân cuối cùng qua bên kia cầu, chị thở phào như thấy mình vừa qua cuộc sinh tử.

Bây giờ thì là vách. Vách dựng đứng trơn trượt, cây mục và lũ vắt mai phục, hồng hộc, run rẩy. Không được dừng lại, chị tự nhắc như thần chú, gần như tựa vào cây gậy nhỏ. Đến võng rừng, quãng này thoáng, ai khỏe rảo nhanh, ai chậm tụt lại phía sau. Vực sâu hun hút không nhìn được đáy, chỉ mỗi lá rừng đan nhau.

Chị muốn ngồi, tựa lưng vào vách mà nghỉ lấy hơi, đặt mông xuống bệ đất, miệng hổn hển: “Nghỉ xíu”. “Khôn, khôn được nghỉ ở đây, đi!”.

Câu nói như mệnh lệnh, ánh mắt quyết liệt, chị bối rối nhìn quanh, phía trước không có ai, con gái còn mãi phía sau đợi mọi người, nhìn đồng hồ, gần 12 giờ trưa. Chung quanh lặng ngắt, tiếng trò chuyện rù rì xa dần, chỉ còn rừng trưa im vắng.

“Chỗ ni có ma!”, cô gái bé nhỏ quắc nhìn, miệng lầm rầm. Như có luồng điện chạy dọc, nối các dây thần kinh xuống đôi chân đã sắp khuỵu ngã, chị đi như chạy, như chưa từng biết mệt, mải miết đuổi theo những gùi hàng nhấp nhô.

Cảm giác chênh vênh giữa núi cao vực sâu sông thẳm ấy thật không dễ chịu xíu nào, và giờ, khi vượt qua được rồi, chị nhận ra, thật ra con người hoàn toàn có thể vượt khỏi giới hạn bản thân, và những hạn chế hoàn toàn do mình tự áp đặt, tham gia những thử thách cũng chính là cởi trói chính mình.

Nhìn những gì được bày ra, chị không khỏi ngạc nhiên. Thanh niên bây giờ hay quá! Cứ tưởng họ chỉ biết học, biết yêu, biết kiếm tiền. Nhưng không, chỉ khi tham gia trải nghiệm như này mới thấy, họ tinh tế và năng động, ấm áp và đầy sẻ chia.

Cô gái mới lúc nãy còn khóc nức nở trên cầu treo giờ thoắt cái đã tươi tỉnh với miệng cười duyên dáng, tay xòe những chiếc kẹp tóc xinh xinh, tay cầm lược, nào các em, ai ưng tóc đẹp lại đây nào. Mấy đứa con gái tóc vàng hoe, mắt to tròn bẽn lẽn đẩy lưng nhau. Những bạn nam được tổ cắt tóc lưu động tặng cho những quả đầu cực ngầu dưới bóng cây sau vườn một cụ già nhất làng.

Trong khu đất được căng bạt, phía dưới cũng được trải một tấm bạt lớn, nào mì tôm, cá khô, chăn mền, áo đi mưa, áo ấm, ủng nhựa, đến dầu ăn, mắm muối, bánh kẹo, đồ chơi các thứ được chia thành từng phần đều nhau.

Phía ngoài là tổ cấp dưỡng tất bật. Họ đang chuẩn bị những suất ăn đặc biệt cho bà con với bún giò, chả viên, nước uống. Bọn trẻ con còn được phục vụ cả bánh phồng tôm, cá viên chiên và sữa socola nóng hổi.

Bữa tiệc Trung thu hoành tráng, có đến hai đầu lân, chị Hằng, chú Cuội, có cả pháo hoa rực sáng giữa trời đêm thanh tịnh. Trưởng thôn cho người mang đến nào gà rừng, gạo nương, mấy mớ rau hái bên suối, cả măng, món nào cũng ngon và được chắt chiu.

Đêm chênh chao trong tiếng kêu của các loài, rượu ấm môi và sương thì ướt đầm, chảy giọt trên tấm bạt căng giữa vạt đất rộng. Nụ cười các mệ ôm những đứa con nhỏ hiền như lá, những vạt lá đan nhau dưới cơn mưa tầm tã.

Họ làm sao biết ngoài kia, cách mấy vạt rừng, cách mấy quả núi, qua một con sông rộng, cách thêm khoảng bốn giờ xe đò, sẽ có một thế giới khác rộn ràng, với cờ hoa tấp nập, với dìu dặt người xe, với những hồi trống gọi lân inh ỏi...