Ẩm thực Ý được UNESCO vinh danh toàn diện

Khi Ủy ban UNESCO gõ búa thông qua quyết định tại phiên họp ngày 10/12 tại New Delhi (Ấn Độ), Ý đã viết nên trang sử chưa từng có: trở thành quốc gia đầu tiên có toàn bộ nền ẩm thực được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Không phải vì món carbonara nổi tiếng hay pizza Napoli, mà vì cách người Ý biến bữa ăn thành nghi lễ thiêng liêng - nơi gia đình sum họp mỗi Chủ nhật, nơi bà truyền công thức cho cháu, nơi tình yêu thương được thể hiện qua từng món ăn tự tay nấu.

Khi nấu ăn trở thành “cử chỉ tình yêu”

Quyết định của UNESCO không đơn thuần vinh danh những món ăn nổi tiếng. Điều khiến ẩm thực Ý trở nên độc nhất chính là cách người Ý nhìn nhận và thực hành nó như một nghi thức xã hội gắn kết cộng đồng, thể hiện bản sắc văn hóa sâu sắc qua từng thế hệ.

Theo UNESCO, ẩm thực Ý là “sự pha trộn văn hóa và xã hội của các truyền thống ẩm thực, gắn liền với việc sử dụng nguyên liệu thô và kỹ thuật chế biến thủ công”. Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục của Liên hợp quốc nhấn mạnh việc thực hành ẩm thực của Ý “thúc đẩy hòa nhập xã hội đồng thời tăng cường phúc lợi và mở ra kênh học tập liên thế hệ suốt đời”.

Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tự hào nói với đài CNN: “Chúng tôi là quốc gia đầu tiên trên thế giới có được sự công nhận này, vinh danh chúng tôi là ai và bản sắc của chúng tôi. Bởi vì đối với người Ý, ẩm thực không chỉ là thức ăn hay tập hợp công thức. Nó còn nhiều hơn thế, đó là văn hóa, truyền thống, công việc và của cải”.

Giáo sư Pier Luigi Petrillo thuộc Đại học La Sapienza ở Rome, một trong những người biên soạn hồ sơ đề cử của Ý, giải thích sâu hơn với AP: “Nấu ăn là cử chỉ của tình yêu thương, cách chúng ta kể về bản thân với người khác và cách chúng ta chăm sóc người khác”.

Ông nhấn mạnh: “Truyền thống ngồi bên bàn ăn, dừng lại một chút vào bữa trưa, lâu hơn vào bữa tối, và thậm chí còn lâu hơn nữa trong các dịp lớn - điều này không thực sự phổ biến trên thế giới”.

Sự công nhận này khác biệt hoàn toàn so với các danh hiệu UNESCO trước đây mà Ý đã nhận cho những thành tố riêng lẻ như nghệ thuật làm pizza Napoli năm 2017, săn nấm truffle năm 2019, hay hát opera năm 2023. Lần này, toàn bộ hệ thống ẩm thực - từ cách trồng trọt, thu hoạch, chế biến đến phục vụ - được vinh danh như một di sản phi vật thể toàn diện của nhân loại.

70 tỷ euro và tham vọng bảo vệ thương hiệu

Phía sau niềm tự hào văn hóa là những con số kinh tế ấn tượng và tham vọng bảo vệ di sản ẩm thực khỏi hàng giả của người Ý. Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao nước này, năm 2024, xuất khẩu nông nghiệp-thực phẩm của Ý đạt kỷ lục 68 tỷ euro, tăng hơn 8%. Trong 8 tháng đầu năm 2025, con số này tiếp tục tăng thêm 6%, theo Tân Hoa xã.

Thủ tướng Meloni chia sẻ với CNN: “Chúng tôi đã xuất khẩu 70 tỷ euro sản phẩm nông nghiệp - thực phẩm, và chúng tôi là nền kinh tế dẫn đầu châu Âu về giá trị gia tăng nông nghiệp. Sự công nhận này sẽ mang lại cho nền kinh tế Ý động lực quyết định để vươn tới những đỉnh cao mới”.

Danh hiệu UNESCO không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn là công cụ chống lại nạn làm giả sản phẩm “Made in Italy”.

Bộ trưởng Nông nghiệp Francesco Lollobrigida nhấn mạnh: “Sự công nhận này là niềm tự hào nhưng cũng là nhận thức về sự nâng tầm giá trị hơn nữa mà các sản phẩm, lãnh thổ và chuỗi cung ứng của chúng tôi sẽ được hưởng. Nó cũng sẽ là công cụ bổ sung để chống lại những kẻ tìm cách khai thác giá trị mà cả thế giới công nhận trong thương hiệu Made in Italy”, đài CNN trích dẫn.

Về tác động du lịch, trang italiangelato.info dẫn các phân tích gần đây ước tính có thể có thêm 18 triệu du khách đến thăm Ý sau lần vinh danh này. Theo Al Jazeera, chuỗi cung ứng nông nghiệp - thực phẩm chiếm khoảng 15% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Ý. Danh hiệu cũng mang lại hy vọng cho các nhà hàng gia đình truyền thống - xương sống của nền ẩm thực Ý - đang đối mặt với khó khăn kinh tế trong bối cảnh thị trường ngày càng phân cực.