Ngày 3/11, Brazil khởi động chuỗi sự kiện hướng đến Hội nghị lần thứ 30 của các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30), đưa tiếng nói Amazon và các cộng đồng bản địa vào trung tâm đối thoại khí hậu toàn cầu.
Việc Brazil trở thành chủ nhà của COP30 mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: tròn 33 năm sau hội nghị Trái đất Rio 1992, nơi các quốc gia đầu tiên ký COP. Kể từ đó, COP trở thành diễn đàn đa phương lớn nhất thế giới, quy tụ lãnh đạo các nước, giới khoa học và xã hội dân sự để bàn về tương lai khí hậu.
Theo Reuters, hội nghị thượng đỉnh về khí hậu diễn ra vào ngày 6 và 7/11 tại thành phố Belem (Brazil) với có sự tham dự của 143 quốc gia. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho hội nghị COP30 tại cùng địa điểm từ ngày 10 đến 21/11. Giới chức Brazil khẳng định quy mô đại diện của hội nghị thể hiện cam kết của cộng đồng quốc tế đối với hành động khí hậu.
Ngày 3/11, tại São Paulo, giới doanh nghiệp toàn cầu khởi động chuỗi sự kiện bằng Diễn đàn tài chính cho chuyển đổi năng lượng. Hơn 30 tổ chức đại diện hơn 100.000 công ty cùng ký thư ngỏ gửi chính phủ các nước, kêu gọi khẩn cấp ban hành các chính sách ưu đãi cho năng lượng tái tạo thay vì nhiên liệu hóa thạch. Đây là sự công nhận từ phía doanh nghiệp về tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương và việc nâng cao tham vọng khí hậu.
Cùng ngày, tại Rio de Janeiro, các thị trưởng, thống đốc và lãnh đạo địa phương khai mạc hội nghị các nhà lãnh đạo địa phương hành động vì khí hậu.
Thực tế, dù tiến trình của COP giúp làm chậm đà tăng phát thải, song vẫn chưa thể đảo ngược xu thế nóng lên toàn cầu, với 40% tổng lượng khí thải công nghiệp kể từ năm 1992. Sự kiện COP30 diễn ra trong bối cảnh hợp tác khí hậu gặp thách thức vì căng thẳng địa chính trị, cạnh tranh thương mại và khủng hoảng năng lượng.
Đáng chú ý, các động thái gây bất ngờ từ Mỹ, một trong những quốc gia có lượng khí phát thải lớn nhất thế giới, từ việc cắt giảm ngân sách năng lượng sạch đến hoài nghi khoa học khí hậu, cũng khiến nhiều nhà đầu tư mất phương hướng.
Bên cạnh đó, dù chi phí năng lượng tái tạo hiện thấp hơn nhiên liệu hóa thạch, nhưng các nước đang phát triển vẫn đối mặt với bài toán cân bằng giữa các mục tiêu giảm phát thải, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) đang hút nguồn lực khổng lồ.
Trong bối cảnh đó, Brazil bước lên như một nhân tố khác biệt. Việc chọn Belem, trái tim của vùng Amazon rộng lớn, làm nơi tổ chức COP30 không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng “đưa thế giới về với rừng” mà còn đưa các cộng đồng bản địa vào trung tâm đối thoại toàn cầu.
Theo AP, đoàn thuyền chở hàng chục nhóm bản địa đang xuôi sông Amazon để tới Belem, mang theo bản kiến nghị yêu cầu bảo tồn rừng, đảm bảo quyền đất đai và tôn trọng tri thức truyền thống. Trong suốt thời gian diễn ra hội nghị, nhiều nhóm dự kiến dựng trại trong rừng mưa quanh thành phố, gửi thông điệp sống động rằng tương lai khí hậu không thể tách rời khỏi số phận của Amazon.
Brazil đã khởi xướng sáng kiến tài chính mới mang tên “Quỹ rừng nhiệt đới mãi mãi” để bồi hoàn cho các quốc gia bảo vệ hệ sinh thái rừng nhiệt đới. Theo AP, diện tích rừng bị chặt phá tại “lá phổi xanh của Trái đất” Amazon hiện giảm 11,8% so với năm 2024, trong khi vùng sinh thái Cerrado giảm 11%. Đây là những kết quả tích cực phản ánh nỗ lực kiểm soát và bảo tồn mà chính phủ Brazil đẩy mạnh trong hai năm qua, đưa Brazil trở lại vị thế “người gác rừng” của hành tinh.
Sâu trong rừng Amazon, các nhà khoa học nước này xây dựng “cỗ máy thời gian” bằng cách bơm CO2 vào tán rừng nhiệt đới để mô phỏng điều kiện khí quyển dự đoán trong tương lai, nhằm đánh giá khả năng thích nghi của hệ sinh thái khổng lồ này. Đây là một chủ đề thảo luận tại COP30.
Việc Brazil chủ trì COP30 mang theo thông điệp vượt ra ngoài vấn đề khí hậu, đó là khát vọng phục hồi niềm tin vào hợp tác quốc tế. Nếu thành công, sự kiện có thể trở thành biểu tượng cho giai đoạn mới của chủ nghĩa đa phương xanh thực chất và công bằng hơn.
