Gửi bình luận
ĐNCT - Trong phim tài liệu thuộc dự án cải thiện điều kiện lao động ngành tôm, lúa gạo thực hiện (dự án vừa tổng kết tại Cần Thơ hôm 15/10) do tổ chức Oxfam công bố với báo chí, chị Nguyễn Thị Mỹ Tho, công nhân Nhà máy Minh Phú Cà Mau, kể về ngày nằm viện sinh con bằng một niềm vui giản dị.
Trong phim tài liệu do dự án cải thiện điều kiện lao động ngành tôm, lúa gạo thực hiện (dự án vừa tổng kết tại Cần Thơ hôm 15/10) do tổ chức Oxfam công bố với báo chí, chị Nguyễn Thị Mỹ Tho, công nhân Nhà máy Minh Phú Cà Mau, kể về ngày nằm viện sinh con bằng một niềm vui giản dị.
Chồng chị, cũng làm cùng công ty, được nghỉ bảy ngày mà vẫn có lương để ở lại bệnh viện mua đồ ăn, pha sữa, chăm con.
Trước đó, khi mang thai, chị được giảm một giờ làm mỗi ngày và không phải làm ca đêm. Sau khi sinh, chị có thêm giờ nghỉ cho con bú mà công ty vẫn trả đủ lương. “Được công ty chăm lo sát sao như vậy thấy ấm lòng và vui lắm”, chị nói.
Đó là những trải nghiệm ấm áp. Nhưng phần lớn các quyền lợi ấy vốn đã được pháp luật Việt Nam quy định. Việc chúng phải chờ đến một dự án hay sức ép từ bên ngoài mới có thể đi vào đời sống của người công nhân là điều đáng suy nghĩ.
Sức ép ấy chủ yếu đến từ phía người mua. Theo bà Bùi Thị Ninh, Phó Giám đốc VCCI, Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng ban quản lý dự án, khách hàng quốc tế hiện nay đã yêu cầu doanh nghiệp phải trả lời các câu hỏi về phát triển bền vững, chính sách lao động và môi trường trước khi bàn đến giá cả và chất lượng.
Trong khi đó, ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI Thành phố Hồ Chí Minh, gọi trách nhiệm xã hội là “tấm vé bắt buộc” để nông sản Việt vào các thị trường như EU, Mỹ, Nhật Bản.
Sức ép thị trường là cần thiết, nhưng nếu chỉ trông vào nó thì sẽ khó bền vững. Chuỗi tôm và lúa gạo có hàng trăm nghìn công nhân chế biến và hàng nghìn doanh nghiệp, trong khi dự án xây dựng được 10 mô hình doanh nghiệp tiên phong. Doanh nghiệp nhỏ thì khó tự xoay xở.
Bà Lưu Thị Yến Hằng, Giám đốc Công ty Lúa gạo Hồng Tân, thẳng thắn nói rằng khi mới tham gia, doanh nghiệp vừa và nhỏ của bà “rất khó khăn về kiến thức, kỹ năng và năng lực cán bộ”.
Dự án do Bỉ tài trợ cũng sẽ khép lại sau giai đoạn 2022-2026. Nếu việc chăm lo cho người lao động chỉ nhằm vượt qua các đợt đánh giá, thì khi đơn hàng sụt giảm hay tiêu chuẩn của đối tác lơi lỏng, những quyền lợi ấy có thể bị thu hẹp.
Dù vậy, ở một số doanh nghiệp, thay đổi đã bắt đầu xuất phát từ chính nhu cầu của họ. Theo bà Ninh, doanh nghiệp đã chuyển từ chỗ coi việc tuân thủ là “tốn chi phí đối phó” sang nhận ra lợi ích của nó, và chủ động đưa các chính sách an toàn lao động vào chiến lược phát triển.
Động lực ấy đến từ cuộc cạnh tranh giành người lao động ngày càng gay gắt. Ông Liêm dẫn kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, cho biết trong 10 năm 2016-2025, lao động nông lâm thủy sản đã giảm 2,84 triệu người, tương đương 14,66%. Vì vậy, muốn nhân viên gắn bó lâu dài thì yếu tố hàng đầu “chính là an sinh xã hội”.
Đơn hàng quốc tế có thể là cú hích ban đầu, nhưng sự tự giác tuân thủ pháp luật và tư duy quản trị tử tế mới là nền tảng bền vững.
Một tuần chồng chị Mỹ Tho ở lại bệnh viện không nên là may mắn riêng của người làm ở nhà máy có khách hàng châu Âu. Đó phải là điều mọi nữ công nhân, ở bất kỳ xưởng nào, đều được hưởng.