ĐNO - Mạng lưới y tế cơ sở là bước đầu tiên và nền tảng quan trọng nhất trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đây là cấp độ y tế gần dân nhất, với nhiệm vụ thiết yếu là cung cấp dịch vụ y tế cơ bản, phòng bệnh, quản lý sức khỏe và kết nối người dân với các dịch vụ chuyên sâu.
Cuối tháng 10, mưa lớn kéo dài khiến nhiều tuyến đường ở xã Trà Tập sạt lở nghiêm trọng, chia cắt các thôn, nóc vùng cao. Trong căn nhà nhỏ nằm sâu trong hốc núi ở nóc Mộ Lang (thôn 5), sản phụ H.T.N. (21 tuổi) bất ngờ chuyển dạ. Người thân vội cầu cứu điểm Trạm Y tế Trà Cang.
Nhận được tin báo, y sĩ Hồ Thị Hiếu và Bùi Xuân Bằng lập tức chuẩn bị dụng cụ, thuốc men rồi vội vã lên đường. Quãng đường núi hơn 5km vốn đã khó đi, nay lầy lội, sạt lở; nhiều đoạn phải lội qua suối, men theo triền núi để tiếp cận nhà sản phụ.
Vừa vượt qua nỗi lo đường đi hiểm nguy, hai nhân viên y tế vừa liên tục gọi điện trấn an sản phụ. Với kinh nghiệm và chuyên môn vững vàng, họ thực hiện ca đỡ đẻ ngay tại chỗ, khẩn trương và an toàn. Một sự sống mới bắt đầu giữa hiểm nguy vùng sơn cước - bé gái chào đời nặng 3,2kg.
Theo bác sĩ Trần Văn Thu, Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Nam Trà My, đây không phải lần đầu tiên đội ngũ y tế cơ sở vượt mưa lũ để cấp cứu sản phụ.
“Năm ngoái, cũng trong mưa lũ, cán bộ điểm Trạm Y tế Trà Cang chuyển cấp cứu thành công một sản phụ sinh tại nhà không bong nhau; một ca sinh khó hiếm gặp, thai nhi ngôi ngược cần cấp cứu kịp thời”, bác sĩ Thu cho biết.
Nhiều lần khác, họ cũng có mặt kịp thời để hỗ trợ người dân trong những tình huống nguy cấp, giành giật sự sống từ tay tử thần.
Y tế cơ sở được xem là nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, giữ vai trò “người gác cổng” của ngành y tế. Ở vùng cao, tinh thần vì dân, sát dân của đội ngũ y tế càng thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết.
Đặc biệt, trong những ngày thời tiết phức tạp, họ luôn túc trực 24/24h, sẵn sàng lên đường ứng cứu và bảo đảm chăm sóc y tế kịp thời cho người dân.
Ở Nam Trà My, khoảng cách địa lý và thời tiết khắc nghiệt là thử thách thường trực. Bác sĩ Trần Văn Thu cho hay, địa bàn có đặc thù phức tạp: đồi núi dốc, dân cư thưa, giao thông cách trở. Từ trung tâm huyện (cũ) đến trung tâm xã (cũ) từ 10 - 40km; từ trạm y tế đến các thôn, nóc trung bình 5 - 20km.
Hộ dân xa nhất cách trạm y tế khoảng 20km, nghĩa là quãng đường từ nhà đến trung tâm y tế khu vực có thể lên đến hơn 60km. Mùa mưa, đường đất sạt lở khiến việc đi lại càng trở nên khó khăn.
Không chỉ trở ngại về địa hình, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn. “Nhiều gia đình không có xe máy hoặc chỉ có một chiếc phục vụ lao động nên việc đi lại, khám chữa bệnh, sinh đẻ hay tiêm chủng đều không thuận lợi. Không ít người đến khám muộn, bệnh đã chuyển nặng. Trước đây, tỷ lệ sinh con tại nhà chiếm tới 70%, còn tỷ lệ tiêm chủng chỉ đạt khoảng 60%...”, bác sĩ Thu trăn trở.
Trước thực tế ấy, Trung tâm Y tế khu vực Nam Trà My chủ động củng cố mạng lưới y tế cơ sở, bố trí nhân lực đồng đều, đầu tư trang thiết bị và tăng cường hỗ trợ chuyên môn theo Đề án 1816.
Các trạm y tế thường xuyên tổ chức tiêm chủng lưu động, truyền thông phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em đến tận thôn, nóc. Đơn vị phối hợp các tổ chức quốc tế nhận tài trợ trang thiết bị; hỗ trợ “gói đẻ sạch”, khuyến khích sản phụ sinh tại trung tâm y tế…
Địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt vẫn còn đó, nhưng những y, bác sĩ nơi rẻo cao vẫn ngày ngày vượt núi, băng rừng, mang theo tinh thần “vì dân phục vụ” đến từng mái nhà.
Ở khu vực thành thị như phường Hải Châu, tuyến y tế cơ sở cũng đang không ngừng đổi mới, hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng và phù hợp với xu hướng phát triển của ngành y tế.
Bác sĩ Nguyễn Cảnh Việt, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Y tế khu vực Hải Châu cho biết, trung bình mỗi ngày, đơn vị tiếp nhận từ 800 - 1.200 lượt người dân đến khám bệnh, tư vấn sức khỏe.
Đối với các trạm y tế phường, trung bình mỗi ngày có khoảng 200 lượt người đến khám, tư vấn và thực hiện các dịch vụ y tế cơ bản như tiêm chủng, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản...
Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 43/2025/TT-BYT, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong quá trình củng cố hệ thống y tế cơ sở.
Theo đó, từ ngày 1/1/2026, trạm y tế xã, phường sẽ được tổ chức như đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc UBND cùng cấp, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng.
Trạm y tế cấp xã sẽ đảm nhận phạm vi chức năng rộng hơn trước, với hơn 22 nhóm nhiệm vụ trên 8 lĩnh vực: phòng bệnh, khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, dân số, an toàn thực phẩm, bảo trợ xã hội, dược - trang thiết bị y tế và quản lý sức khỏe cộng đồng.
Bên cạnh trụ sở chính, các điểm trạm vệ tinh sẽ được bố trí tại khu dân cư phù hợp để triển khai một phần hoặc toàn bộ nhiệm vụ, tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn.
Thời gian qua, Trung tâm Y tế khu vực Hải Châu triển khai nhiều giải pháp nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh; nổi bật là đẩy mạnh chuyển đổi số trong y tế.
Từ việc thực hiện Đề án 06 của Chính phủ, liên thông các thủ tục như giấy khám sức khỏe lái xe, giấy chứng sinh, giấy báo tử… đến việc đưa công nghệ số vào quy trình quản lý và điều trị, mọi khâu được thiết kế hướng đến sự thuận lợi cho người dân.
“Một trong những thay đổi người dân dễ dàng nhận thấy là Kiosk thông minh đặt tại trung tâm. Thiết bị này cho phép đăng ký, tra cứu thông tin nhanh chóng, giúp rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi. Bên cạnh đó, hồ sơ bệnh án điện tử đã được thẩm định và triển khai, giúp bác sĩ có đầy đủ dữ liệu khi tiếp nhận người bệnh”, bác sĩ Việt chia sẻ.
Đơn vị cũng thường xuyên khảo sát mức độ hài lòng và tổ chức tập huấn kỹ năng giao tiếp cho nhân viên y tế để nâng chất lượng phục vụ. Nhiều sáng kiến, đề tài cải tiến được áp dụng vào thực tiễn, góp phần rút ngắn quy trình khám bệnh và nâng cao hiệu quả phục vụ.
Cùng với chuyển đổi số, đơn vị tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và thu hút đội ngũ y, bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên có chuyên môn cao. Đề án 1816 được triển khai hiệu quả, tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho tuyến cơ sở.
Các hoạt động thường xuyên như cập nhật hồ sơ sức khỏe toàn dân, quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng (tăng huyết áp, đái tháo đường), giám sát dịch bệnh, truyền thông phòng bệnh hay vận động người dân thực hiện lối sống lành mạnh đều được duy trì đều đặn.
Công tác tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và vệ sinh môi trường tiếp tục mang lại hiệu quả rõ rệt.
Theo bác sĩ Nguyễn Cảnh Việt, hiện đơn vị vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Việc đầu tư cho chuyển đổi số đòi hỏi kinh phí lớn về hạ tầng công nghệ, thiết bị, phần mềm và chi phí duy trì, bảo dưỡng. Nhân lực còn mỏng, đặc biệt là nhân lực có chuyên môn sâu nhằm áp ứng yêu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao của người dân.
Bên cạnh đó, một số cơ sở vật chất và trang thiết bị đã xuống cấp, thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Tuy vậy, đơn vị vẫn nỗ lực vượt khó, từng bước cải thiện chất lượng dịch vụ, hướng đến mục tiêu phục vụ người dân ngày một tốt hơn.
Từ vùng cao xa xôi đến trung tâm đô thị, những đổi mới đang diễn ra từng ngày ở tuyến y tế cơ sở, cho thấy quyết tâm của Đà Nẵng trong việc xây dựng một hệ thống y tế vững bền, đảm bảo mọi người dân đều được chăm sóc kịp thời và liên tục.
Bác sĩ Trương Quang Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng cho biết tỷ lệ khám, chữa bệnh BHYT đạt 94 - 96% tổng lượt khám ngoại trú và 95 - 97% tổng lượt điều trị nội trú có thẻ BHYT. Tính chung toàn hệ thống, tuyến y tế cơ sở chiếm khoảng 50 - 57% tổng lượt khám ngoại trú và 19 - 24% tổng lượt điều trị nội trú của toàn thành phố. Những con số này cho thấy người dân ngày càng tin tưởng hơn vào dịch vụ y tế tuyến cơ sở.
.jpg "Điểm sáng y tế số tại Đà Nẵng - Bài cuối: AI - “cánh tay” đắc lực nâng tầm điều trị")
.jpg "Điểm sáng y tế số tại Đà Nẵng - Bài 1: Bệnh án điện tử: Nền móng cho hệ sinh thái y tế số đồng bộ")