Gửi bình luận
Một công cụ bản đồ tương tác mới vừa được liên minh khoa học phi lợi nhuận Climate TRACE công bố cho phép người dân ở các khu vực đô thị lớn theo dõi mức độ tiếp xúc của mình với ô nhiễm không khí, đồng thời xác định các nguồn phát thải chính gây ra cả ô nhiễm địa phương lẫn biến đổi khí hậu toàn cầu.
Theo CNN, Climate TRACE đã tổng hợp và phân tích dữ liệu từ hơn 660 triệu nguồn phát thải để tạo ra bản đồ này. Dữ liệu bao gồm cả các chất gây ô nhiễm không khí nguy hiểm, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, cùng với khí nhà kính. Kết quả cho thấy một số lượng lớn dân cư đô thị đang phải hít thở không khí độc hại từ những “nguồn phát thải siêu lớn”.
Ước tính, trong số 1,6 tỷ người sống tại các khu vực ô nhiễm cao, hơn 900 triệu người đang trực tiếp tiếp xúc với khí thải từ những nguồn siêu ô nhiễm này. Những con số này nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe cộng đồng và hoạt động của một số ít cơ sở công nghiệp, cảng biển, mỏ và nhà máy lọc dầu.
Bản đồ không chỉ cho biết vị trí của nguồn phát thải, mà còn mô phỏng sự di chuyển của khí thải trong điều kiện thời tiết điển hình và trong các kịch bản ô nhiễm nghiêm trọng. Nhờ vậy, người dân có thể hình dung rõ hơn việc mình đang hít thở loại không khí nào, trong khi các nhà quản lý chính sách có thêm bằng chứng khoa học để can thiệp.
Điểm đáng chú ý là nhiều cơ sở phát thải không chỉ thải ra PM2.5, mà còn đồng thời phát ra các loại khí nhà kính chính. Điều này tạo nên “gánh nặng kép”: vừa đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người dân, vừa góp phần vào tình trạng nóng lên toàn cầu.
Gavin McCormick, đồng sáng lập Climate TRACE và Giám đốc tổ chức phi lợi nhuận WattTime, nhấn mạnh rằng dữ liệu này đặc biệt quý giá với các quốc gia nơi hệ thống giám sát còn hạn chế. Nếu ở Mỹ đã có một số cơ sở dữ liệu tương đối hoàn chỉnh, thì ở nhiều nơi khác, công cụ này gần như là nguồn thông tin duy nhất để theo dõi cả ô nhiễm và khí thải nhà kính.
PM2.5 là loại bụi siêu mịn có thể xâm nhập vào máu hoặc tích tụ trong phổi, làm tăng nguy cơ tử vong sớm, đặc biệt với người mắc bệnh tim mạch, hô hấp, trẻ em và người cao tuổi. Ước tính, ô nhiễm này gây gần 9 triệu ca tử vong toàn cầu mỗi năm.
Tại Houston (Mỹ), khoảng 4 triệu dân phải hít khí thải từ gần 140 cơ sở nhiên liệu hóa thạch. Ngoài các nhà máy điện và lọc dầu, vận tải biển tại những thành phố cảng như Boston, Los Angeles hay Long Beach cũng là nguồn phát thải lớn.
Trong danh sách 10 khu vực đô thị có dân số tiếp xúc nhiều nhất với ô nhiễm không khí từ các nguồn phát thải lớn, chỉ có New York đại diện cho Mỹ. Phần lớn các khu vực còn lại tập trung ở châu Á, nơi công nghiệp và mật độ dân cư cao tạo nên áp lực ô nhiễm nghiêm trọng.
Al Gore, cựu Phó Tổng thống Mỹ, đồng sáng lập Climate TRACE, nhấn mạnh rằng việc “đo lường lượng khí thải là một chuyện, nhưng quan trọng hơn là hiểu chúng đi đâu và ảnh hưởng thế nào đến người dân”. Ông bày tỏ kỳ vọng rằng hình ảnh trực quan về sự lan tỏa của ô nhiễm sẽ thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng hành động quyết liệt hơn để giảm phát thải.