Nằm giáp ranh tỉnh Quảng Ngãi, các xã Núi Thành, Tam Hải, Tam Mỹ, Đức Phú có hệ sinh thái dưới nước và trên cạn khá phong phú, đa dạng. Các địa phương cần hỗ trợ giải pháp đồng bộ để bảo tồn và phát triển hệ sinh thái này.
Hệ sinh thái đa dạng
Hai xã Núi Thành, Tam Hải có hệ sinh thái dưới nước phong phú, trong đó có rừng ngập mặn ở ven bờ biển, ven một số bãi bồi của các con sông, cồn nổi trong vụng An Hòa với diện tích khoảng 110ha và đa dạng về thành phần loài (hơn 13 loài).
Kết quả khảo sát của Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Núi Thành (cũ) cho thấy, rừng ngập mặn ở các địa phương này có các loại cây: bần trắng, cóc kèn, đước, mắm biển, mắm trắng, dà quánh, sam biển, ngọc nữ, sú.
Trong đó, rừng ngập mặn được trồng mới và có diện tích nhiều nhất tại khu vực phía tây xã đảo Tam Hải. Cây ngập mặn ở các xã Núi Thành, Tam Anh còn được trồng trong các ao, đìa, phổ biến nhất là các loài cây mắm, đước, đưng, bần trắng.
Về thảm cỏ biển, ở những bãi triều thấp có cỏ biển nằm dưới mực nước trung bình. Trên sông Trường Giang - khu vực vụng An Hòa: cỏ biển phân bố tập trung ở ven bờ thuộc xã Núi Thành và khu vực Cồn Si (xã Tam Hải).
Các thảm cỏ biển ở đây bao phủ hầu hết các vùng nước nông, các cồn gò từ mực triều thấp đến độ sâu từ 1-2m. Tổng diện tích phân bố cỏ biển khu vực này khoảng 78,5ha.
Ở khu vực biển mũi Bàn Than, xã đảo Tam Hải có rạn san hô thuộc kiểu rạn riềm phân bố ven bờ các đảo: Hòn Dứa, Hòn Khô. Kiểu rạn nền phân bố trên các bãi cạn trước cửa vụng An Hòa và Bãi Rạn Lớn.
Qua khảo sát trong phạm vi khu vực biển mũi Bàn Than, san hô phân bố chủ yếu tại vùng ven bờ đảo Hòn Dứa (bờ Đông Nam và Đông Bắc) với diện tích ít hơn ở phía Đông Bắc đảo Hòn Khô, bãi cạn Rạn Lớn và bãi cạn trước vụng An Hòa.
Tại các xã Tam Mỹ, Đức Phú hệ sinh thái trên cạn cũng phong phú với các loài đặc trưng ở vùng núi cao, trong đó có loài voọc chà vá chân xám (khoảng 69 cá thể) là loại đặc hữu phân bố tập trung ở xã Tam Mỹ. Đây là loài đặc trưng nằm trong sách đỏ Việt Nam, mức độ cực kỳ nguy cấp có nguy cơ tuyệt chủng.
Huyện Núi Thành (cũ) đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học và động vật hoang dã như trồng phục hồi rừng ngập mặn, bảo tồn rạn san hô, phục hồi một số cỏ biển, bảo tồn đàn voọc chà vá chân xám, trồng di thực sâm Ngọc Linh về khu vực Núi Chúa…
Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1/7, các xã mới: Núi Thành, Tam Mỹ, Tam Anh, Đức Phú được sở hữu hệ sinh thái giá trị. Tuy nhiên, các địa phương gặp không ít khó khăn trong công tác bảo tồn và phát triển.
Giải pháp nào để bảo tồn?
Những năm gần đây, cây ngập mặn như cây mắm, đước, đưng, bần trắng được trồng tại các xã Núi Thành, Tam Anh bị cháy khô.
Cạnh đó, do tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, áp lực từ gia tăng dân số nên hệ sinh thái đa dạng sinh học trên địa bàn đang suy giảm nhanh; các hệ sinh thái tự nhiên bị suy thoái về chất lượng và thu hẹp về diện tích.
Một số loài và số lượng cá thể của các loài thực vật, động vật rừng nguy cấp, quý hiếm bị suy giảm. Trong khi đó, trên địa bàn các xã chưa thành lập các khu bảo tồn, hành lang đa dạng sinh học hay cơ sở bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
Trước thực trạng trên, các xã Núi Thành, Tam Mỹ, Tam Anh, Đức Phú triển khai thực hiện các giải pháp bảo tồn, phục hồi đa dạng hóa hệ sinh thái và đa dạng sinh học theo tinh thần Nghị quyết số 13/2024 của Huyện ủy Núi Thành (cũ) về bảo tồn đa dạng sinh học và động vật hoang dã trên địa bàn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Thúc đẩy thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên trên cơ sở phê duyệt của tỉnh Quảng Nam (cũ); điều tra, đánh giá, xác định các khu vực đa dạng sinh học cao, hướng dẫn thực hiện các biện pháp bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
Các xã thực hiện các biện pháp bảo vệ, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng khai thác trái phép rạn san hô, thảm cỏ biển; triển khai đồng bộ các giải pháp phục hồi hệ sinh thái tự nhiên quan trọng bị suy thoái như rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển. Ưu tiên tập trung ở các khu bảo tồn biển; khoanh vùng bảo vệ để phục hồi tự nhiên các khu vực có rạn san hô, thảm cỏ biển đang bị suy thoái...
Các địa phương cũng triển khai chương trình, giải pháp bảo tồn các loại động vật hoang dã, nguy cấp, quý hiếm; đề xuất chính quyền và sở, ban, ngành liên quan của thành phố Đà Nẵng sớm thành lập khu bảo tồn voọc chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ.
Đồng thời bảo vệ các loài động vật hoang dã di cư, góp phần tích cực bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học ở các xã vùng cực Nam thành phố Đà Nẵng.
