Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng

Tăng cường xác minh, kiểm tra

Theo Chi cục Quản lý thị trường thành phố, lực lượng chức năng tăng cường thu thập, sàng lọc thông tin trên các website, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội nhằm phát hiện dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xác minh chủ thể, địa điểm kinh doanh, cất giấu hàng hóa để tổ chức kiểm tra, xử lý theo quy định.

Công tác kiểm tra tập trung vào các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao như thời trang, giày dép, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hàng tiêu dùng và sản phẩm mang nhãn hiệu được bảo hộ. Đồng thời, tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và các cơ quan chức năng trong trao đổi thông tin, xác minh và xử lý vi phạm.

Ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường thành phố cho biết, không chỉ kiểm tra hàng hóa đang bày bán tại cửa hàng, các đơn vị chủ động phát hiện dấu hiệu vi phạm từ môi trường số, từ đó xác minh chủ thể, địa điểm kinh doanh, kho hàng và tổ chức kiểm tra, xử lý theo quy định. Kết quả thực tế cho thấy hướng triển khai này đang mang lại hiệu quả tích cực.

“Tính từ đầu năm đến nay, chi cục đã kiểm tra, xử lý 258 vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ, với tổng số tiền thu xử phạt hơn 4,1 tỷ đồng; trị giá tang vật vi phạm hơn 3 tỷ đồng. Đây là kết quả thể hiện sự chủ động của lực lượng trong việc tập trung nguồn lực đấu tranh chống hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh trên môi trường số”, ông Phạm Ngọc Sơn nói.

Trong khi đó, người tiêu dùng cũng đối mặt với nguy cơ mua phải hàng giả, hàng nhái trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Bà Lê Thị Kim Quý (45 tuổi, trú phường Hòa Cường) cho biết từng mua phải hàng giả trên sàn thương mại điện tử. “Sản phẩm được quảng cáo là hàng chính hãng, có thương hiệu nhưng khi nhận lại là hàng nhái, đường may sơ sài, nhãn mác mờ nhòe, kém chất lượng”, bà Quý chia sẻ.

Cùng quan điểm, ông Mai Phước Mỹ (35 tuổi, trú phường An Hải) cho rằng các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái, đặc biệt là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số, nhằm bảo vệ người tiêu dùng và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.

Quản lý có trọng tâm, trọng điểm

Hiện nay, phương thức kiểm tra của lực lượng quản lý thị trường chuyển từ kiểm tra theo diện rộng sang quản lý có trọng tâm, trọng điểm và dựa trên thông tin.

Các đội quản lý thị trường thường xuyên thực hiện công tác quản lý địa bàn, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, theo dõi diễn biến thị trường, kết hợp thông tin phản ánh của người dân, doanh nghiệp, cơ quan chức năng và thông tin thu thập được trên môi trường mạng để kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm. Trên cơ sở đó, lực lượng tập trung nguồn lực tiến hành xác minh, tổ chức kiểm tra đột xuất, tránh tình trạng kiểm tra dàn trải nhưng hiệu quả không cao.

Đặc biệt, thông tin trên môi trường số được sử dụng như nguồn tin quan trọng để phát hiện dấu hiệu vi phạm. Khi phát hiện tài khoản hoặc cơ sở có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng tiến hành thu thập thông tin, xác minh và tổ chức kiểm tra theo quy định.

Cách làm này giúp công tác quản lý địa bàn ngày càng chủ động hơn, vừa nâng cao khả năng phát hiện vi phạm, vừa sử dụng hiệu quả nhân lực trong điều kiện hoạt động kinh doanh ngày càng đa dạng và có sự đan xen giữa kinh doanh truyền thống với thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp liên ngành là một trong những giải pháp quan trọng trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chi cục Quản lý thị trường thành phố thường xuyên phối hợp với lực lượng công an, hải quan và các cơ quan chuyên môn trong trao đổi thông tin, kiểm tra, xác minh và xử lý các vụ việc thuộc lĩnh vực quản lý.

Đối với những vụ việc có tính chất phức tạp hoặc có dấu hiệu tội phạm thì lực lượng quản lý thị trường thực hiện quy trình chuyển hồ sơ sang cơ quan có thẩm quyền điều tra để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật. Việc kết nối thông tin và xử lý đồng bộ giữa các lực lượng giúp khắc phục giới hạn về thẩm quyền của từng cơ quan, nhất là đối với các vụ việc liên quan đến nhiều đối tượng, phạm vi hoạt động ở nhiều địa phương khác nhau...

Nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa dữ liệu đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, điều hành và tổ chức thực thi nhiệm vụ của lực lượng quản lý thị trường, ông Phạm Ngọc Sơn cho rằng, hiện nay, việc quản lý thông tin các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh và quản lý hồ sơ, theo dõi hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính được thực hiện trên Hệ thống xử lý vi phạm hành chính của ngành quản lý thị trường (INS); việc khai thác thông tin trên các hệ thống nghiệp vụ giúp lãnh đạo đơn vị theo dõi tiến độ, kiểm soát quy trình và tổng hợp dữ liệu thuận lợi hơn.

“Thời gian tới, chúng tôi xác định cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu phục vụ công tác kiểm tra thương mại điện tử, phòng, chống hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng; đồng thời tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan chức năng. Mục tiêu cuối cùng là từng bước chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa vào kiểm tra trực tiếp sang quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích rủi ro và thông tin từ cả thị trường thực tế lẫn môi trường số”, ông Phạm Ngọc Sơn nói.