Bẫy tín dụng đen nhắm vào sinh viên

Chỉ cần vài thao tác đăng ký, chụp ảnh căn cước công dân và điền thông tin tài khoản ngân hàng, người vay có thể nhận được vài triệu đồng trong vòng vài phút. Quá trình xét duyệt được giới thiệu “tự động, minh bạch”, song trên thực tế, đằng sau giao diện bắt mắt của những ứng dụng này là mạng lưới cho vay nặng lãi trá hình.

Nguyễn Hoàng H. (sinh viên năm 2 một trường đại học trên địa bàn) cho hay lướt mạng internet, H. bắt gặp rất nhiều quảng cáo vay học phí trực tuyến với lời mời gọi rất hấp dẫn. Thậm chí, nhiều tài khoản mạng xã hội chạy quảng cáo có nội dung cho vay trực tuyến, đối tượng là sinh viên, học sinh.

Tuy nhiên, trên thực tế, các ứng dụng này đều yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, yêu cầu cấp quyền truy cập vào nhiều thông tin dữ liệu trên điện thoại và lãi suất cũng rất cao, hoàn toàn không như quảng cáo.

Theo tìm hiểu, nhiều ứng dụng không chỉ cho vay với lãi suất thực tế lên đến hàng trăm phần trăm mỗi năm, mà còn “cài cắm” hàng loạt “phí ẩn” như phí xử lý hồ sơ, phí dịch vụ, phí trễ hạn… khiến người vay càng trả càng nợ.

Khi người vay trễ hẹn, các đối tượng liên tục gọi điện, nhắn tin khủng bố, đăng hình ảnh cá nhân lên mạng xã hội hoặc gửi tin nhắn đe dọa đến người thân.

Một điểm đáng lo ngại là phần lớn các app này yêu cầu người dùng cấp quyền truy cập danh bạ, hình ảnh, vị trí trên điện thoại. Từ đó, dữ liệu cá nhân bị thu thập, rao bán hoặc dùng làm công cụ khống chế. Nhiều nạn nhân dù chỉ vay vài triệu đồng đã phải chạy đôn chạy đáo vay chỗ khác để trả nợ, dần rơi vào vòng xoáy “nợ chồng nợ”.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, đây là dạng “tín dụng đen” công nghệ cao. Máy chủ thường đặt ở nước ngoài, sử dụng nhiều lớp trung gian để che giấu danh tính thật của người điều hành. Phần lớn các ứng dụng này không có giấy phép hoạt động, không đăng ký kinh doanh hợp pháp, nên người vay gần như không có cơ sở pháp lý để tự bảo vệ mình.

Với thủ đoạn “vay học phí online” hay “vay sinh viên” ngày càng tinh vi, lợi dụng chính nhu cầu học tập, chi tiêu của người trẻ, các đối tượng không chỉ quảng cáo qua mạng xã hội mà còn tiếp cận trực tiếp học sinh, sinh viên thông qua các nhóm chat, fanpage “hỗ trợ học phí”, “việc làm thêm”, “mua bán đồ sinh viên”… để mời chào.

Nhiều sinh viên do thiếu kinh nghiệm tài chính, nghĩ rằng vài triệu đồng không đáng kể nên chủ quan.

Nhưng thực tế, chỉ cần trễ hạn một vài ngày, lãi mẹ đẻ lãi con, kéo theo nhiều rủi ro khác như bị lộ thông tin cá nhân, bị bôi nhọ hoặc đe dọa.

Thời gian qua, lực lượng công an đã phối hợp các trường đại học, cao đẳng và THPT trên địa bàn thành phố tổ chức nhiều buổi tuyên truyền nhận diện và phòng ngừa lừa đảo qua mạng. Trong đó, tại các buổi sinh hoạt, cán bộ công an cũng đã hướng dẫn kỹ năng nhận biết app cho vay trá hình, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý khi bị đe dọa.

Theo Thượng tá Nguyễn Văn Việt, Phó trưởng Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an thành phố Đà Nẵng), trước hoạt động lừa đảo trực tuyến diễn biến phức tạp, đối tượng nhắm đến là học sinh sinh viên, thanh niên, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an, của Giám đốc Công an thành phố, vừa qua đơn vị đã xây dựng chiến dịch tuyên truyền trên địa bàn Đà Nẵng tập trung vào 2 nội dung là truyền thông trên không gian mạng và tổ chức hội thảo, tuyên truyền tại các trường học.

Chiến dịch nhằm lan tỏa thông điệp về phương thức hoạt động của tội phạm đến thanh thiếu niên với mong muốn thu hút sự quan tâm, đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội, cảnh giác với hình thức tín dụng đen và các thủ đoạn lừa đảo khác qua mạng.

Công an thành phố cũng khuyến cáo người dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên tuyệt đối không tải, không đăng ký vay qua các ứng dụng hoặc đường link lạ; không cung cấp thông tin cá nhân qua tin nhắn, email không rõ nguồn gốc.

Khi có nhu cầu vay vốn, nên tìm đến ngân hàng chính sách xã hội, quỹ hỗ trợ sinh viên hoặc tổ chức tín dụng hợp pháp để được hướng dẫn cụ thể.

Bên cạnh đó, nhà trường và phụ huynh thường xuyên trao đổi, nắm bắt tâm lý, khó khăn của con em để kịp thời hỗ trợ, định hướng đúng đắn, tránh để các em tự tìm đến các ứng dụng, app vay trực tuyến.

Theo ghi nhận, nhiều trường đại học đã ký kết với ngân hàng thương mại triển khai chương trình “tín dụng học tập” lãi suất ưu đãi, giúp sinh viên có điều kiện học tập ổn định.

Tuy nhiên, do thiếu thông tin và tâm lý ngại thủ tục, nhiều sinh viên vẫn dễ dàng tin vào quảng cáo vay tiền hấp dẫn trên mạng, để rồi trở thành nạn nhân của các đường dây tín dụng đen công nghệ cao.

Vì vậy, cùng với sự vào cuộc của cơ quan chức năng, mỗi sinh viên, học sinh cần chủ động nâng cao hiểu biết, kỹ năng tài chính và cảnh giác trước mọi hình thức vay mượn trên không gian mạng.