Biến cơ hội thành động lực

Đà Nẵng đang đứng trước một không gian phát triển rộng lớn hơn cùng những động lực mới từ kinh tế số, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế.

Tinh thần ấy gợi mở một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt: Cơ hội chỉ thực sự trở thành động lực khi được chuyển hóa thành năng lực quản trị tốt hơn, sức sáng tạo mạnh hơn và chất lượng sống cao hơn cho người dân.

Năng lực quản trị mới

Điều đáng chú ý trong tinh thần Hội nghị Trung ương 3 không chỉ nằm ở những mục tiêu lớn, mà còn ở cách đặt vấn đề rất thực chất đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Các quyết sách được yêu cầu phải tạo những bước chuyển về chất lượng vận hành của bộ máy, quản trị thống nhất không gian phát triển, xác lập mô hình tăng trưởng ngày càng dựa nhiều hơn vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người, đồng thời nâng cao khả năng phòng ngừa, thích ứng trước những biến động khó lường.

Cách tiếp cận ấy cho thấy chúng ta đang chuyển dần từ tư duy thay đổi cấu trúc sang tư duy tạo ra năng lực mới từ chính những cấu trúc đã được thay đổi. Đặt trong bối cảnh Đà Nẵng, yêu cầu đó càng có ý nghĩa rõ ràng.

Không gian mới hội tụ hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, khu công nghệ cao, khu kinh tế mở, các khu công nghiệp, cùng những tài nguyên đặc sắc về du lịch, văn hóa, di sản và sinh thái.

Đây là nền tảng phát triển rất lớn, nhưng quy mô lớn hơn chỉ thực sự có giá trị khi tạo được sự kết nối tốt hơn giữa các nguồn lực và hình thành tư duy quản trị phù hợp với không gian.

Bởi vậy, Đà Nẵng hôm nay không thể chỉ được nhìn như phép cộng của hai địa giới hành chính trước đây.

Thành phố cần được nhận diện như một chỉnh thể phát triển mới, trong đó khu vực đô thị, cảng biển, công nghiệp, công nghệ cao được kết nối với không gian di sản, du lịch, nông nghiệp, miền núi và kinh tế cửa khẩu để tạo nên những chuỗi giá trị có khả năng bổ sung cho nhau.

Định hướng của thành phố sau hợp nhất cũng nhấn mạnh yêu cầu phát huy tổng thể những lợi thế mới, xây dựng Đà Nẵng trở thành một cực tăng trưởng có năng lực cạnh tranh cao của quốc gia và khu vực.

Như vậy, ý nghĩa lớn nhất của việc mở rộng không gian không nằm ở việc có thêm đất đai hay dân số, mà ở khả năng tổ chức lại nguồn lực một cách hiệu quả hơn.

Trong tinh thần đó, điểm đặc biệt chú ý là ba câu hỏi được đặt ra tại Hội nghị Trung ương 3 đối với mỗi quyết sách: Tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào và cần điều kiện gì để thực thi hiệu quả?

Ba câu hỏi ấy cũng rất phù hợp với Đà Nẵng khi thành phố đang triển khai những động lực phát triển mới như Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế. Khu thương mại tự do đang được định hướng gắn với Trung tâm tài chính quốc tế để thu hút dòng vốn chất lượng cao và tạo động lực tăng trưởng mới.

Điều quan trọng vì thế không chỉ là có thêm một mô hình mới, mà là mô hình ấy tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế, thu hút được loại hình doanh nghiệp nào, hình thành được năng lực công nghệ và dịch vụ gì, cũng như mở ra cơ hội nào cho doanh nghiệp và người lao động địa phương.

Để biến những cơ hội thành kết quả thực tế, năng lực thực thi vẫn là khâu quyết định.

Phân cấp, phân quyền cần tiếp tục được đẩy mạnh nhưng phải gắn đồng bộ với thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực hiện và kiểm soát quyền lực, đúng như yêu cầu được nêu trong nội dung hội nghị.

Một chính quyền năng động không phải là chính quyền có nhiều quyền hơn một cách đơn thuần, mà là chính quyền có đủ khả năng ra quyết định nhanh, đúng pháp luật, minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả.

Khi trách nhiệm và thẩm quyền gặp nhau ở cùng một địa chỉ, tình trạng né tránh, đùn đẩy mới có thể được hạn chế và tinh thần dám nghĩ, dám làm mới có môi trường để phát huy.

Mục tiêu phát triển vẫn phải trở về với con người

Một điểm rất có ý nghĩa trong tinh thần Hội nghị Trung ương 3 là việc đặt con người ngang hàng với tri thức và công nghệ trong mô hình phát triển mới.

Điều này cho thấy mục tiêu tăng trưởng cao không thể tiếp tục chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư, khai thác thêm tài nguyên hay sử dụng lao động giá rẻ, mà phải dựa ngày càng nhiều hơn vào năng suất, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Với Đà Nẵng, một thành phố đang hướng mạnh đến kinh tế số, công nghệ cao, tài chính và những ngành dịch vụ có giá trị gia tăng lớn, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết.

Đà Nẵng đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp 27% GRDP trong năm 2026 và đã xác định nhiều nhóm giải pháp để phát triển không chỉ lĩnh vực công nghệ thông tin cốt lõi mà cả kinh tế số trong các ngành, lĩnh vực và các mô hình nền tảng.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ trở thành sức mạnh khi có những con người đủ khả năng làm chủ, sáng tạo và biến nó thành năng suất, sản phẩm và dịch vụ mới.

Bởi vậy, bên cạnh hạ tầng giao thông, hạ tầng cảng biển, khu thương mại tự do hay hạ tầng số, Đà Nẵng cần đặc biệt chú trọng loại hạ tầng khác là “hạ tầng con người”, với hệ thống giáo dục tốt, các trung tâm nghiên cứu, hệ sinh thái khởi nghiệp, đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, doanh nhân sáng tạo và một môi trường thực sự hấp dẫn đối với nhân tài.

Đây cũng là nơi Đà Nẵng có thể tạo nên một lợi thế cạnh tranh riêng. Thành phố không nhất thiết phải cạnh tranh với những trung tâm lớn hơn chỉ bằng quy mô, mà có thể cạnh tranh bằng chất lượng sống, môi trường sáng tạo, tính cởi mở và văn hóa đô thị nhân văn.

Khái niệm “thành phố đáng sống” vì thế trong giai đoạn mới cũng cần được mở rộng, không chỉ là thành phố sạch đẹp, thuận tiện và hấp dẫn du khách, mà còn là nơi người trẻ nhìn thấy cơ hội nghề nghiệp, người tài cảm thấy được trân trọng, trẻ em có điều kiện phát triển, người cao tuổi được chăm sóc và những cộng đồng ở vùng xa cũng được tiếp cận ngày càng công bằng hơn với các cơ hội phát triển.

Điều này càng quan trọng khi không gian Đà Nẵng mới rất đa dạng, từ đô thị ven biển đến miền núi, từ những trung tâm công nghiệp - dịch vụ đến những khu vực còn nhiều khó khăn.

Phát triển nhanh vì thế phải đi cùng phát triển bao trùm, để lợi ích của tăng trưởng không chỉ tập trung ở một số khu vực thuận lợi mà được lan tỏa rộng hơn.

Một tuyến đường mới cần được đánh giá không chỉ bằng quy mô đầu tư mà còn bằng những cộng đồng kết nối; một dự án công nghiệp không chỉ bằng số vốn đăng ký mà còn bằng việc làm chất lượng và khả năng chuyển giao công nghệ; một sản phẩm du lịch không chỉ đo hiệu quả bằng lượng khách mà còn bằng giá trị tạo ra cho cộng đồng và khả năng bảo vệ di sản, văn hóa, môi trường.

Cùng với phát triển nhanh, Đà Nẵng cũng cần đặc biệt quan tâm đến sức chống chịu trước những biến động ngày càng phức tạp.

Hội nghị Trung ương 3 đặt ra yêu cầu chuyển từ xử lý từng nguy cơ sang chủ động phòng ngừa, nâng cao khả năng thích ứng trước xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, an ninh dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Với một thành phố ven biển, có nền kinh tế mở và đang hội nhập ngày càng sâu, sức chống chịu ấy phải được thể hiện trong một nền kinh tế đa dạng, hạ tầng có khả năng thích ứng với thiên tai, hệ thống dữ liệu an toàn, chính quyền có năng lực dự báo và một cộng đồng đủ gắn kết để cùng nhau vượt qua những thời điểm khó khăn.

Sau cùng, cơ hội lớn nhất của Đà Nẵng hôm nay không chỉ nằm ở việc thành phố có thêm không gian, dân số, cơ chế đặc thù hay những dự án lớn.

Cơ hội quan trọng hơn là được tư duy lại về mô hình phát triển của mình, để từ một không gian mới hình thành một năng lực quản trị mới, một nền kinh tế sáng tạo hơn và một cộng đồng gắn kết hơn.

Khi mọi quyết sách cuối cùng đều được đo bằng việc người dân có thêm cơ hội, có cuộc sống tốt hơn và cảm thấy tự hào về nơi mình đang sống, khi đó khát vọng xây dựng một Đà Nẵng hiện đại, năng động và đáng sống mới thực sự có được nền tảng bền vững.